Kötludraumur — Сказочные песни — Старшая Эдда — Тексты

1. Már hefir búið
manna göfugastur,
nýtur höfðíngi
á nesi Reykja.
Hans frá eg kona
Katla héti;
sú var menjaskorð1
manna stórra.

2. Þau frá eg untust
alt hið bezta,
[hugði hjóna2
hvort öðru vel;
þótti hún Katla
kvenna allra,
vífið vitra,
vera skrautlegust.

3. Már bjóst heiman
með mæta dreingi,
ör [við ýta,3
alþíngis til,
en vandlega
vildi honum4
skorða [gullvafin5
skikkju6 sauma.

4. Út gekk úr skála
[árla myrgins7
[vel björt kona8
[til veðurs að líta;9
hné hóglega10
hurð [í gættir,11
svo þar einginn
inn komast mátti.12

5. (Gekk til dýngju13
[drós gullvafin14
þá var silkisif15
svefn í brjósti,16
hné til beðjar17
[brúður skjótlega,18
ei frá eg hin ljósa19
laust sofnaði.

6. Komu kátar
konur [í skála20
og kváðu [hina fögru21
fast heldur sofa;
þá tók að draga
að degi miðjum,22
er þær veigaskorð
vekja fýsti.

7. Gátu eigi vakið
[gullfagurt fljóð;23
var þá hrygð í hug
[hverjum manni;24
sögðu snótir
svinnkunnugum,25
fróðgeðjuðum26 til
fóstra hennar.

8. Hann lét verða27
á vegu marga
runsvinnlegra28
ráða [í leitað;29
en við einga
ýta breytni
víf vænborið
vakna mátti.30

9. Vakti yfir fljóði
full dægur fjögur
frómlundaður31
fóstri hennar;
þá brá hún Katla
kýngi32 svefni,
þó var við firða
fálát kona.33

10. Már kom af þíngi,
[en þegir viður34
kátlynd35 kona,
sú er Katla heitir;
spurðu36 seggir37
hvað sökum38 ylli,
því hún baugabil39
brygði glaumi.40

11. Sögðu snótir,
að sofið hefði
full dægur fjögur
falda nanna,
»einginn gat vakið
víf um stundir«,
og því væri þorngrund
þanninn brugðið.41

12. Már í hljóði
[hana að spurði,42
hvað í43 svefnförum
snótar væri.
[»Það mætti verða
að þér yrði ekki44
mein að mælgi,
mér þótt segir«.45

13. »Már, segi eg þér
mína drauma,
þó eg alla menn
aðra leyni,
því [eg vænti helzt46
vissulega,47
að mér hagnist vel
hugbót að48 því.

14. Það var alt í senn,
að svefn sótti mig,
er þú heiman fórst,
heldur fastlega;
eg réð að sofna
á svanadúni,
mjög festist mér hann
fast í brjósti.49

15. Kona þótti mér
koma í skálann,50
heldur húsfreyjuleg
að hitta mig;
[hennar þótti mér
hvert orð vera51
svo sem [gras greri52
og gaman á að heyra.

16. [Hún kvaðst53 eiga
[yfir að54 Þverá55
heldur skamt héðan
húsakynni;
þess réð biðja56
[baugfoldin mig,57
að eg gullhríngs58 gná59
á götu leiddi.60

17. Við frá garði
geingum þínum,
[þar sem61 [fyrir var62
foldar dreyri,
[virtist mér63
að vera mundi
skoplaust64 við mig
[skrafið hennar.65

18. Hún þakkaði mér
mína gaungu,
en eg bað hana
heim vel fara;
hugði eg skiljast
við skrautvaxna,
er hún þar um stéttir66
stilti67 fimlega.68

19. (Hún bað mig þá69
í hönd sér taka,
[»verður þú að sjá70
[vorar bygðir;«71
svipti mér svo
yfir svana72 dýnu73
brátt74 á bakkann,
bar þanninn til.75

20. [Hún kallaði mig
Kötlu sína, —
verður öll að tjá
vor tíðindi:76
[»Þegar skal eg búin
þér að fylgja,
hlaðgefn,77 ef þú vilt
heim aptur í skála.78

21. Þar sá eg hennar
húsakynni;
hefi eg ei bjartari79
bólstað80 litið;
[eigi var mér þá
ugglaust81 um það,
hvað í82 minni för
mundi hreppa.83

22. Inn geingum við,
[þar sem ekki var84
fjölment fyrir
í fljóða sal;
[settust prúðar85
[á pall konur,86
[þar sem virðuleg87
[voru sæti.88

23. Geingu þá ljósar
í laug konur;
var fljóða89 flokkur90
fullvel91 þveginn;92
eg réð sofna
á svanadúni;
áður var þar vífum
víndrykkur borinn.

24. Vaknaði eg við það
að víf í sal
[glóðrauðu93 sig94
gullinu95 skrýddu,
en mér að höndum
húsfreyjan bar
gullsaumuð föt,
[gjörð með kvenprýði.96

25. [Kastaði hún yfir mig97
[kápu sinni;98
[sú var skikkjan99
skorin fimlega,100
með gráskinnum undir,
en guðvefjum yfir
og [búin í skaut101
brendu102 gulli.103

26. Mér bauð hún Alfvör104
að eiga skyldi105
[hnossir sínar,106
ef eg hafa vildi,
hrínginn rauða,
höfuðgull og men,
fíngurgull fjögur
og fagran linda.107

27. Oss bað gánga
með glöðu hjarta
allsiðlega108
inn í skála;
ein kvaðst hún vilja
öllu ráða;
[var hún þar í flokki109
fullskrautlegust.110

28. Vér inn þaðan
átta geingum,
[fylgdumst inn111
[með fljóði í112 skála;
enn kvaðst hún vilja
öllu ráða,
því hún væri í flokki
fullprúðlegust.113

29. Dreif í skála
skjöldúnga114 lið;
[þar var glæsilega,115
gólfhjörtur116 skipaður:117
[allur þótti mér
innan hallar
gullmerktur uppi,
gjörður með tjöldum.118

30. Voru sveitum
silfurker borin;
mjög tóku að hallast
horn gullsnúin;119
stóðu120 fyrir mönnum
í miðjum sal
[skálir vænar121
[af skýra122 gulli.123

31. En í öndvegi
æðra hvíldi
seimnjótur búinn124
silkiklæðum;
á honum tók
allbjört125 kona;
[bað hún kátan126
[Kár að vakna.127

32. »Hvað er þér móðir,
að mínum þú hefir,
siðlát kona,
svefni brugðið?
[Hvort er128 nokkuð
nýtt í fréttum,129
eða130 er hún Katla
komin í skála?

33. Allvel væri,
ef að oss mætti
[öllum það131
[til yndis132 verða;
[þó er mér aldrei133
[ugglaust um það,134
[hvort samlyndir við mig135
[sáttum eptir«.136

34. Við vorum bæði
til bekkjar leidd
siklíngs arfi,
af sveinum ríkum;
beiddi Alvör137
bragna sína138
brúðguma kalla
og breyta svo nafni.139

35. [Sögðu konur140
[að svefnmál væri;141
var [mér skjótlega
skipað til rekkju;142
inti hún Alfvör
allkátlega:143
»Nú skaltu Katla,
Kárs brúður vera«.144

36. (En eg sárlega145
svaraði henni,
varð mér hrygt146 í hug
af [hennar orðum:147
[»Miklu ann eg148
[Mávi149 heitara150
en eg með yður
ástir151 taki«.152

37. Mælti hún Alfvör153
[mjög stirðlega,154
[ekki var hún þýð við mig,155
[þessum orðum:156
[»Þess bíður þú
bætur aldregi157
viljir þú ei, Katla,
Kárs brúður vera«.158

38. Satt er það að segja,
að síðan kom
marglátur159 til mín
maður í hvílu,160
[mig bað hann161 eina
öllu ráða
gullinu þeirra
og gersemum.

39. En eg lét á því
eingar vonir,
að eg auðbrjóti
ástir gæfi;
[sá hann það gjörla
að eg gleði týndi;
komu þá býsna stór
brigði162 á mín augu.163

40. Svo var eg orðin
ekkaþrúngin
miklu meir en það
eg megi frá segja,164
því eg þóttist firna165
fáráð vera,
svo sem í flokki
[færi eg varga.166

41. Þar var eg hjá þeim,
þó mig lítt bæri,167
tvær nætur [í bæ168
með trega mestum;
[einginn mátti þó
ýta kinda
glaumi mig firra,
heldur glöddu allir.169

42. Réð af móði170
mjög bráðlega
kinnrjóður við mig
[Kár að171 mæla:172
»Heldur173 skal eg174
helstríð bera
en á ljósri þér
lífskvöl175 sjái.

43. Huggast skaltu,
hafsglóðar bil,
þér skal bráðlega
á burtu fylgja.
(Alt bið eg gángi,
gullhlaðs]176 nanna,
[þrálynd við mig,177
þér að óskum.178

44. Við munum eiga
allfræklegan,179
[svinn seimabil,180
svein181 í vonum.
Ara láttu heita
okkarn niðja,
þess182 bið eg þig,
[er þar mun koma.183

45. Fá þú með nafni
nýtum sveini
[horsklynd kona,184
[kníf og belti;185
[alt bið eg endist
við auðskata,186
fráneygan187 mann,
[er faðir hans vildi.188

46. [Legg þú í fagra189
finnskjóðu190 niður
glys þitt og föt
gulli búin;191
njóttu gersema
með gleði allri;
þér ann eg, baugabil,
bezt alls njóta.192

47. [Allar skaltu hnossir,193
[er heim kemur,194
[marghyggið víf,195
[Mávi sýna,196
og honum segja
satt frá öllu,
þó þér vaxi það
víf í augum.197

48. Flytjið þið ykkar
[yfir að Þverá198
[bústað199 þann,200
er byggja ætlið;
[látið við201 enda
á ykkar skála
fuglþúfur tvær
fríðar202 standa.203

49. [Þá mun allskyns
auðnan vaxa,
ferlegur auður204
og fríðar205 hnossir;206
[þar mun aukast207
[æ og þróast208
[giptan ykkar,209
[ef þið gjörið svo.210

50. Hér mun eg skiljast
skýrleg211 við þig;
munum við síðan
sjást aldregi;
[þig mun eg leingi,212
[laukaná,213 muna214
[minnar215 æfi,
[mætti eg ráða«.216

51. [»Þar voru allir217
[í þúngum harmi,218
[þá eg til innis219
[aptur skyldi.220
Lagðist í sæng
sjálegur maður,
dapur í hyggjustað
og dreyrði af augum.221

52. [Mig gjörði Alfvör
út að leiða,
eigi þurfti hvítri
harms222 að frýja.223
[Heyrði eg bráðlega224
brest í225 skála,
er [hann Kár226 kendi
kaldan dauða.227

53. Heim228 fylgdi mér
hárbjört229 kona,
[eigi þurfti Alfvöru230
ángurs að frýja;231
mælti hin skýra
að skilnaði
þorngrund við mig
þessum orðum:

54. [»Heil lifðu,232 Katla,
þó [eg hafi ekki233
[utan sorg234 sonar míns
[fyrir sakir þínar;235
eigi skal gersemum
góðum þig ræna,
þínum hinum beztu,
því það er Kárs vilji.

55. Við skulum vefjast
vinalags snörum,
tæri eg þér til þess
tvennum klæðum;236
[mun þig ölveig þá237
ekki saka;
veldur ei gullhlaðsskorð238
utan góðu einu«.239

56. [Már réð að mæla240
[við menjabil:241
[»Sýndu mér allar,242
[seimgefn, hnossir;243
hirðum gripi
og höfum síðan
[búníng þann,244
[þá við skulum hófa«.245

57. [En svinnhuguð246
fyrir sumar litlu
allfríðan247 son248
átti249 hún Katla;
sögðu konur,
að koma mundi
barn aldregi
bjartara sýnum.

58. [Már í hljóði250
[mælti við hana:251
[»Hygðu sjálf252
[að sveini vandlega;253
[unn þú vel, þorngrund,254
þessum255 syni,
sá256 mun gullbrjótur
giptu stýra.257

59. Svo skal hann nefna
nafnvænlegastan
fagra Ara
sem faðir hans mælti;258
höfðínglegur
er hann í augum,
marghygginn mjög,
mér skalt hann kenna.259

60. Fá þú með nafni
fríðum260 sveini,
heillynd261 kona,
hníf og belti.
Alt skulum efna
við okkarn son,
[sem framfarinn262
faðir hans mælti«.

61. Upp réð að vaxa
virðulegur
Ari og hafði
almannalof;
brátt réð honum
í hönd selja
hríngs glóðar bil
hníf og belti.

62. Átti Þorgeir263
upp að fræða,
allfrækilegur
Ara vörður.
Ari var nefndur
af því kyni
ör, mildur og var
ættar bætir.

63. Einginn fanst sá,
[er til alþíngis kom,264
svo stórgeðjaður
honum stæði á sporði.265
[Bjuggu bragnar266
bólstað267 mikinn
þar268 sem kæn fyrir
Katla sagði.269

64. Vurðu270 smiðir271
vonum bráðari;272
þeim snerist fljótt í hag
um það og annað.
Mig bað Helga
að hrósa skyldi
kátlynd í brag273
Kötludraumi.

65. Minstu hvervetna,
[hvað eg segi,
og erindum
eingum gleymir,
svo að upp fyllist
öll þeirra tala274
og sextugt verði
samið275 kvæði.

Í seinasta hluta kvæðisins er erindaröðin mjög á reiki, og er þess því ekki getið hvar sum hndr. hætta. Margar útgáfurnar eru mjög afbakaðar og er ekki tekinn annar orðamunur en sá, sem einhverju þótti skipta. Það sem sagt hefir verið um erindaröðina í seinasta hluta kvæðisins á annars við kvæðið í heild sinni. Eg hefi ekki hirt um erindaröðina svo nokkru nemi; ef eg hefði gert það, hefði það að eins valdið málaleingíngu og ruglíngi.

Ny kgl. Saml. 1141, fol., með hendi Þorleifs Aðaldals, bls. 485–503 = A. Hrs. Á. M. 147, 8vo, skrifað af Gissuri Sveinssyni 1665, 50.–56. bl. = B. Hrs. Thotts 489, 8vo = C. Blað utan um fornkvæðin í 489 = D. Hrs. Bmfj. 105, 4to (Vatnshyrna), bls. 363–371 = E. 25. og 26. er. í Skýrslu um Forngripasafn Íslands II, 1874, bls. 161 = F. Kvæðasafn í átta blaða broti frá Þorsteini Þorkelssyni á Syðra-Hvarfi í Svarfaðardal í handritasafni Bmfj., sem ekki er skrásett á prenti enn sem komið er (Hvarfsbók) II, nr. 78 = G. Kvæðið er hér með hendi Þorsteins sjálfs. Hrs. Á. M. 154, 8vo, frá hér um bil 1700, fjórar útgáfur: VI, VII, VIII, IX = HIKL. H er 52 err. og ein lína af 53. er., með hendi Árna Magnússonar, og hefir Árni skrifað framan við kvæðið: »Þessi Kötludraumur er ritaður eptir pergamentsblöðum, sem inn voru bundin í bók þá í litlu 4to, er eg fékk af Þórði Péturssyni á Hólmi, og á eru mörg heilög kvæði. Skriptin á Kötludrauminum er nýrri en á þeim heilögu kvæðunum og illa skrifuð«. Aptan við kvæðið hefir Árni skrifað: »reliqua desunt«. I: »Vitran eða draumur, sem Kötlu dreymdi, konu Márs bónda, sem var á Reykhólum«, 57 err. K 60 err., en vantar hálft annað og er eyða fyrir. Seinasta síðan hefir verið auð og er skrifuð þar vísa þessi:

Kötludraumur
kostanaumur
kynlegt fræði,
upp diktaður
aflagaður
ónýtt kvæði.

L: »Hér skrifast nokkur erindi af Kötludraum«, 47 err. Aptan við kvæðið stendur með annari hendi: »Hér vantar í eitt erindi, am[en]«, en neðst á síðunni stendur: »Ólafur Skúlason», eg held með sömu hendi og kvæðið sjálft. Enn er kvæðið í kvæðabók Gísla Ívarssonar, hrs. J. Sig. 405, 4to, nr. 175, og er þar 61 err. eins og í A, í hrs. Finns Magnússonar í Brit. Mus. 180, 8vo, 294, 4to, í safni íslenzkra pappírs handr. í Stokkhólmi 35 fol. (56 err.), 60, fol. (59 err.), 2, 4to (frá hér um bil 1670), 9, 8vo (að eins tvö fyrstu err.) og í hrs. J. Sig. 231, 4to (ef það er þá ekki ýngri útgáfan). Í Ny kgl. Saml. 1894, 4to, bls. 225–274 er afskript Markúsar Magnússonar af A. Enn er 1. er. eptir A og B í hrs. Sv. Grv. 65. Kötludraumur hefir enn fremur verið í safni Resens Caps. VIII, ord. VII in 4to (bls. 336, nr. 32, 8), og í bréfi frá séra Jóni Íngvaldssyni til Fornfræðafélagsins 1847 (hrs. Sv. Grv. 67) er nefndur Kötludraumur gamli, og færðar til fjórar fyrstu línurnar: »Már hefir búið« o. s. frv. Ekki hefir Kötludraumur verið prentaður híngað til, nema nokkur erindi hjá Jóni Þorkelssyni í Om Digtningen på Island, bls. 204–205 og í Ant. Tidsskr. 1852, bls. 252 (eptir hrs. J. Sig. 405 to). Sbr. enn fremur K. Maurer: Isländische Volkssagen 1860, bls. 319–320 og Þjóðs. J. Árn. I, bls. 59–61. Þar er sagan sögð eptir kvæðinu.

Ekki er mönnum ljóst, eptir hvern Kötludraumur er. Hallgrímur Jónsson segir í Rithöfundatali sínu, bls. 298 (Hrs. Bmfj. 385, 4to), að kvæðið sé eptir Jón Guðmundsson lærða og tekur hann þar fram, að Jón hallmæli þar hinum helztu mönnum. Þetta nær eingri átt, því fyrst og fremst eru eingar skammir né hnútur í kvæðinu, og í annan stað hlýtur það að hafa verið til laungu fyrir daga Jóns lærða. Jón minnist sjálfur á Kötludraum í Bragasögu (Ny kgl. Saml. 1885 b, 4to, bls. 21–22) á þessa leið: »Menn kalla ljóð eitt gamalt Kötludraum, sem menn við kennast, að eg meina, í öllum Íslands fjórðúngum, og er það æfintýr þar fyrir ekki að skrifa, að það er Íslands mönnum svo næsta alkunnugt. Fjögur dægur skyldi hún hafa legið eða svo sem sofið í þeirri ljúflíngsleiðslu. Hnossirnar hafði hún feingið sýnilegar, en hvort sá Ari sonur hennar var Mársson eða Kársson er í efanum sem fleira annað svoddan. Sú Katla var dóttir Hergilsar úr Hergilsey. Hans faðir var Þrándur mjóbeini, sem nam Flatey«. Af þessum orðum Jóns sést ljóslega, að kvæðið hefir verið orðið alkunnugt á hans dögum. Það sem menn vita fyrst til þess er, að það var í skinnbók, sem Árni Magnússon eignaðist og nú er 622, 4to, í safni hans. Skinnbók þessi var bundin hér um bil 1549, en bókin sjálf nokkru eldri, en þó ekki miklu, og réð Árni það af skriptinni. Kötludraumur var ritaður hér á »óhræsilegt pergament«, og glataði Árni því jafnskjótt og hann hafði skrifað kvæðið upp. Afskrift þessi er nú í safni Árna 154, 8vo, og er kölluð H í útgáfu þessari.

Ættartala Kötlu hjá Jóni lærða er alveg gripin úr lausu lopti, en aptur er sennilegt að Már sá og Ari, sem nefndir eru í kvæðinu, séu Már bóndi Atlason á Reykhólum og Ari sonur hans, sem sagt er að færi til Hvítramannalands. Þeir feðgar lifðu á 10. öld. Það er sízt fyrir að synja, að sagan, sem kvæðið er ort út af, sé frá 10. eða 11. öld, en kvæðið sjálft hlýtur að vera miklu ýngra, að minsta kosti eins og það liggur fyrir nú. Frá þessu er skýrt betur í riti Jóns Þorkelssonar, þar sem til er vísað.

Lítið hefir sumum mönnum fundizt til um Kötludraum alt til þessa, enda munu menn hafa haft misjafnar útgáfur af honum undir höndum. Þeir feðgar Jón sýslumaður Jakobsson og Jón Espólín hallmæla kvæðinu (sbr. rit Jóns Þorkelssonar) og Jón Ólafsson frá Grunnavík kallar það skammarlegan tilbúníng, hrs. Á. M. 979, 4to, bls. 129. Á öðrum stað í sama hndr. (draumur, sbr. frameygður), segir hann, að kvæðið sé mjög blandið ýkjum og ónýtt, og að það hafi verið að maklegleikum að Benedikt Bech kvað á móti því. Kvæði það, sem Jón Grunnvíkíngur á við, er eptir Benedikt Magnússon Bech, sýslumann í Skagafjarðarsýslu († 1719), og heitir Ljúflíngur eður censura yfir Kötludraum. Sbr. Árb. Esp. IX, bls. 17. Kvæði þetta er til í Vatnshyrnu (hrs. Bmfj. 105, 4to), í hrs. Á. M. 960, 4to, sbr. Ant. Tidsskr. 1846–1848, bls. 41, og er 69 err. og í Einarsbók Jóns Þorkelssonar ýngra. Það er ekkert annað en fúlar skammir um álfa og mjög leiðinlegt, en þó ekki alveg óskynsamlega hugsað. 1. og 5. er. er prentað hjá Jóni Þorkelssyni, þar sem til er vísað.

Í hrs. Á. M. 277, 8vo, bl. 117.–124. er hndr. af Kötludraumi, ritað af Haldóri Kroyer í Hlíðarhaga um miðja öldina með fornlegum rithætti. Í hrs. Rasks 94, 21.–26. bl. er líka hndr. af Kötludraumi frá seinna hluta 18. aldar. Hndr. þessi eru að ýmsu leyti frábrugðin handritum þeim, sem notuð hafa verið við útgáfuna, en þó munar ekki svo miklu, að vert þyki að gefa Kötludraum út eptir þeim sérstaklega. Aptur skal eg færa hér til erindi þau, sem þar eru, en vantar í útgáfuna, og err. þau, sem mest munar frá henni

10. skotið inn á milli 9. og 10. er. í útg.

Eptir þá tíð,
sem um var getið,
vaknaði hún Katla
og var heldur brugðið,
en þá ljósa kon
lýðir frétti
draum í blundi,
duldi hún þess alla.276

26. í staðinn fyrir 25. er. í útg.

Sú réð sauma
yfir sjálfa mig
grænt skinn undir
en gullvef yfir,
skikkju eina
skrautlega búna,
sem roðin var öll
í rauða-gulli.

37. fyrri hlutinn, í staðinn fyrir fyrra hlutann af 33. er.

37. »Vel er það Katla
ef við«, sagði hann, »mættum«
»eiga bæði
yndi saman«.

37. seinni hlutinn, 38., 39., 40., í staðinn fyrir seinna hlutann af 39., 40., 41.

37. hrygðist hugur minn
hans af látum,
sá hann það gjörla
eg gleði týndi.

38. Kom þá býsna
brigð á mín augu,
svo var eg orðin
ekkaþrúngin;
brann þá brysti
af böls þreyngþom(!)
meira en eg
má frá skýra.

39. Eg þóttist firna
fáráð vera
sem væri eg í flokki
ferlegra varga;
svo var eg þá
með sáru geði,
að hrundi hagl
hjarnar ljósa.

40. Eg var svo með því
í tvær nætur,
með tvistan hug
tregabundin;
einginn kunni mig
ýta kinda
gleðja með glaumi,
þó gjarna vildi.

49. í staðinn fyrir 52. er. í útg.

Mig þá réð Alvör
út að leiða,
heyrði eg bráðan
brest í skála;
kendi Kár þá
ens kalda dauða,
hné að hvílu
hjartasprúnginn.

52. í staðinn fyrir 55. er. í útg.

»Er nú draumur minn
á enda kljáður,
mun eg þíns vona,
Már, dreingskapar,
að þú veitir mér
vorkunn í þessu,
sjálfráð fyrst eg
sízt, verið hefi«.

54. skotið inn á milli 56. og 57. er. í útg.

Liðu nú tímar
lángt á vetur.
Már var jafnan
mjög fálátur,
en aldrei lét hann
á sér heyra
vanabrigð neina
við hana Kötlu.

59. fyrri hlutinn, í staðinn fyrir fyrra hlutann á 62.

Átti Þorgils
upp að fæða
allhraustlegan
arfa hennar.

61., 62., 63., í staðinn fyrir 64. og 65. er. í útg.

61. Bjuggu hjón saman
á bústað þessum,
auðnulag
féll yfir bæði;
áttu þau saman
auð og sælu,
blíðlunduð hjón,
bezt af öllum.

62. Mig bað hún Helga
að eg hreifa skyldi
kátlundaðrar
Kötlu draumi.
Minstu hvervetna
mengrund á það,
siðlega hef eg
samið kvæði.

63. Nú skal ljós hjarna
lok á detta,
fyrst Njörfa jóð
nálgast tekur;
dormi nú friggjur
Fýrisvalla.
Kveðinn á enda
er Kötludraumur.

II.

1. Már hefir búið
manna göfugastur,
nýtur höfðíngi
á nesi Reykja.
Hans frá eg kvinna
Katla héti;
sú var menjaskorð
manna stórra.

2. Þau frá eg untust
með allri blíðu,277
hæfði þar hjóna
hvort öðru vel;
aldrei kom þar
ángur á milli
meðan á láði
þau lifðu bæði.

3. Már bjóst að heiman
með [hrausta dreingi,278
ör við ýta,
alþíngis til.
Skýr skyldi á meðan
skorðan falda
skikkju sauma
skjalda ulli.

4. Það sá Már
á menja gunni,
þá við skorðu hríngs279
skilja gjörði,
að tár féllu
títt af augum,
en það sá á auðarbil280
aldrei fyrri.281

5. Það var einhvern282 dag283
[í allgóðu veðri,284
að silkilín285 gekk
til saumadýngju,
[að því hugðu286
ýtar fæstir,
hvað víst í efni
vera mundi.287

6. Fyrst gekk í hús
fóstri hennar
þar sem silkinipt288
sat í dýngju;
öndu289 segir hann
auðgrund svipta,
og var þá hrygð
á hverjum manni.

7. Sat yfir fljóði
fjögur dægur
fálundaður
fóstri hennar.
Inni segir hann
anda290 í brjósti,
þó hann vellafit
ei vekja kynni.291

8. En á fullu
fimta dægri
vaknaði frúin
fyrst292 af svefni;
var þá hrygð
á hríngafríði,
en einginn þorði
eptir að leita.

9. Már kom af þíngi
mætur til bygða,293
var þá frúr294 brugðið
fögrum295 vanda.
Heima sat hún Katla
og hneigði honum ekki;
það varð auðarbil
aldrei fyrri.

10. Már kom á tal
mens við gunni:
»Hver hefir sinni brugðið,
sætan, þínu?
[Mein fær þú ekki
af mælgi þinni,
þó mér sorgarefnið
segir hið rétta«.296

11. »Þér má eg segja
mína harma,
þó eg alla menn
aðra leyni;
þú munt mér bezt
í manndygð reynast,
gjörir það elskan þín
og aðrar dygðir.

12. Kona þótti mér
koma í skála,297
heldur húsfreyjuleg,
að hitta mig;
[allt var hennar298
orðalag299
eins og þá grös gróa,
svo gaman þótti.

13. Hún kallaði mig
Kötlu sína
og bað allvæna300
út að gánga«.
»Mínir skulu vettir
verja sæti,
svo skuli það einginn
ugga kunna«.

14. Við geingum svo
frá garði þínum
þángað, sem fyrir var
foldar dreyri,
þar sá eg ferju
fullvel búna
með árum tveim
á augabragði.

15. Þá réði eg hana
að heiti frétta,
en mér siðlátt
svaraði kvendi:
»Alvör301 má mig
auð302grund kalla,
[rammar raunir303 mig
[ráku híngað.304

16. »Sett voru af mér
sjálfdæmi
þegar á breiða fley
bar mig svanni;
[laust Alvör þá við305
[árum tveimur,306
en yfir307 rastalaust308
rásaði snekkja.

17. Sá eg lítinn bæ
við löður skeiða,
það voru hennar hagleg
húsakynni;
[þá tók hrundin mig
höndum tveimur,
voru þá horfnar309
heitar ástir.310

18. Inn leiddi hún mig
í eitt herbergi,
það var vandað mjög
og virtum búið,
þar voru fljóðin
fögur311 í sæti,
og þóttust mig allar
þessar kenna.312

19. Kæn tók hún Alvör
á karlmanni einum
og bað kinnrjóðan
Kára313 að vakna«.
»Nú er nokkuð
nýtt í fréttum;314
hér er nú komin
hún Katla í skála«.

20. »Sá eg siðugan mann
í silkikyrtli
kinnrjóðan vakna
og kvaddi mig svo:
[hann bað mig heila
og heppna bæði
sig hafa heimsótt,
þó sorgir315 feingi«.316

21. »Þú hefir mínum
þekk í morgun,317
siðlát kona,
svefni brugðið;
[það hefi eg hlotið
af þínum ástum,
að hel mun eg bíða
þá [burt þú geingur«.318

22. »Þá kom hún Alvör319
og svo ræddi:
»Nú skal Kötlu búa
kerlaug væna
og víndrykk320 svo
að vörum bera
[áður (hún sezt
á sængurstokkinn.321

23. Þau skulu ósköp
á þér hrína,
sem þú bætur skalt
bíða á aldrei,
synjir þú ástar
syni mínum;
hefir hann harm borið
hættan leingi«.

24. »Þá varð hún Alvör322
öllu að ráða,
því sinni var alt
frá sætu tekið;
eg var þar haldin
allan þann tíma,
sem brúður burtu var
frá bóndans garði.

25. Þá kom hún Alvör323
einhvern morgun
að sæng þeirri,
er sváfum í bæði«.
»Nú mun hún Katla
klæðast verða,
þó ángur sé það
arfa mínum«.

26. Hátt stundi hann Kári
og hélt að brjósti,
þá við hvílu
hans eg skildi,
svo vildi eg hafa
verið þar leingur
[hefðu324 (ekki forlögin325
[fundinn slitið«.326

27. »Við munum eiga
einn son í vonum,
þann skaltu, kvendið frítt,
Kára nefna.
[Síðan munum við
sjást aldregi
meðan á láði
lifum bæði.327

28. Þar er, frú, belti
breitt og knífur,
þriðja hríngur,
og hann skaltu geyma;
það er til merkis,
að minnist heldur
[föður síns,
þá fær hann aldur.328

29. Þér gef eg skikkju
af skýru329 gulli,
men og sylgju,
munu það hnossir
[þykja flestum,330
[sem331 það líta;332
bið eg það eigi
brík gulls333 til elli«.

30. Varð eg allnauðug
upp að standa,
og á sængurstokk
sett eptir þetta;
334hlaut eg kvenskarti
að klæðast mínu,
tjáði þá ei
að tefja leingur.

31. Þá kom hún Alvör335
og mig leiddi, —
um báðar hendur tók
byrstur svanni, —
að ferju þeirri,
er fyr við skildi,
laust336 hún þá árum
undan landi.

32. Heim fylgdi hún mér
að hlaðgarði,337
sótti þá aptur
sína vetti
óvitandi
öllum mönnum
hvarf mér á burt,
þá heim var eg komin«.

33. Nú skaltu hylja
harma þína,
hrund allfögur,
fyrir heimamönnum;
mein skal þér ekki
að mælgi þinni,
því eg skal böl þitt
bera að hálfu.

34. Við skulum, [skorð gulls,338
skipta um blæjur
[þar til vindsvalur
vetur er úti;339
þá munu sannast
sorgir þínar,
en mér skaltu um kenna,
ef340 meingið fréttir«.

35. Fór svo341 af vetur
fram til sumars;
fagureygan svein342
fæddi hún Katla.
[Már gafst mikið
að manni úngum,
en móðir til hans
minna lagði.343

36. Nafn var þá gefið
nýtum sveini,344
Már lét Kára
kalla úngan.
Ekki vildi hann
af því bregða,
sem móðir í hljóði
mælti forðum.

37. Leið svo aptur
annað missiri,
að Katla varð ólétt
að öðrum sveini;
nipt vill hrínga345
nafni ráða,
að Ara skyldu þann
ýtar nefna.

38. Upp ólust þessir
úngir sveinar.
Már elskaði jafnt
mæta hlýra.
Fálát var Katla
fullopt346 við Kára,
það þóknast Má
þeygi vel laungum.

39. »Því ertu Katla
svo þúng í sinni
við arfa þinn
opt og tíðum?
[Helzt er mér stríð,347
þú hatir svein348 úngan,
þar undirstaðan
er þér kunnug«.

40. »Stakur ertu Már,
til manndygða,
að ást og prýði
við þér óskyldan;
því vil eg grátandi349
þig um biðja,
að úngur sveinn
mín aldrei gjaldi«.

41. »Því vil eg heita þér,
þekk í brjósti,
og með fastmælum,
fljóðið, halda
þessum að unna
þínum arfa350
svo sem af sjálfum mér
sveinn væri getinn«.

42. Leið svo lánga hríð,
að ljóst varð ekki
annað til hjóna
utan samlyndi.
([Fimm eða sex ár351
[fæddust upp sveinar;352
[bar til tíðinda353
[hjá brögnum ekkert.354

43. Það var einn morgun
[eptir þetta,355
að356 Már var mætur
mjög snemma á fótum
og hélt til veiða
með húskarla;
var þá veður gott357
víst til sjáfar.

44. Svaf þá eptir
í sæng þeirra
húsfreyja Katla
hýr [að vanda.358
Þá kom hún Alvör359
enn360 [að rekkju;361
var þá svipmikil
seimagerður.

45. »Misskipt er nú
með okkur, Katla!
Þú hefir yndi
af þínum manni,
en eg hefi helstríð362
eptir arfa minn látinn
og er mér bótalaust
bölið þetta.

46. Því skaltu velja
um þessa kosti,
og mun þér vítið
varla gott þykja,
að missa hann Má í dag
af megni sjáfar,
eða sonur þinn
[þig svívirði363 í orðum«.

47. »Þetta þykja mér
þúngir kostir«,
mælti hún Katla
af klökku brjósti,
»allt fer um skemdir364
sem auðið verður,
en hann Má mun eg sízt
missa vilja«.

48. Skildu þær svo
skrafið að sinni,
var þá sorg í hug
sætum báðum.
Heim kom hann Már
mætur [að kvöldi,365
[sá hann366 hrygð
á hríngafríði.

49. »Hver hefir móðgað þig,
menjagerður?«367
Fljóðið mælti,
full af gráti:368
»Hún Alvör369 gladdi mig
enn einu sinni«;
sögu alla
segir hún honum.

50. Már mælti þá
með mannprýðinni:
[»Feldu370 hrygð alla,
fljóð, úr371 brjósti;
ráða bót má
á raunum þínum,372
halda vil eg [heitin mín373
hríngs við gunni.

51. Við skulum bæði
búa til veizlu
og bjóða híngað
bræðrum þínum;
það mun fjölmenni
fylgja hlýrum,
sem æran verður af
að endalokum.

52. Þú skalt einga sorg374
auðþöll375 bera,
þó að höfðíngjar
hjali í sæti.
Vertu fagnaðarsæl376
við firða alla
og eingu377 gegn
fyr en að þér kemur«.

53. Fyrir sat Már
og fagnar vel bræðrum378
og með fjölmenni
þeim fór á móti;
höfðínglegir
[og horskir að mörgu,379
því goðorðsmenn
voru gumar380 allir.

54. Síðan litu þeir
systur sína,
en þeim fljóðið ríkt
fagna vel kunni;
hafðir voru þeir
með heiðri381 í sæti,
en hornaflóðið382
hölda gladdi.

55. Þá bar hún Katla
þessa skikkju,
sem383 [hún Alvör384 gaf
áður forðum,
menið lék
á mætrar hálsi;
þótti það gersemi
gumum flestum.

56. Már mælti þá
með mannprýðinni:
»Heyrið höfðíngjar,
hvað eg segi.
Hér vil eg veizlugrið
virðum setja,
og vil eg þau haldi
hver sem drekkur.

57. [Sól skal ráða385
settum386 griðum387
[sæl og hlý388
á suðurlopti,
vindur að austan389
með vörmum straumum,
ís að norðan
[og algeysi.390

58. Sjór að vestan,391
[sagðar eru áttir.392
Svo skulu höfðíngjar
halda það, er eg býð,
[legg eg við sektir393
[sem lög vor votta,394
þar til veizla
vor er á enda«.

59. Gjörðu allir
góðan róm á
að halda það alt,
sem húsbóndinn setti.395
[Hvítíngs ölið396
hölda397 gladdi;
var þá ýta hver
við annan glaður.398

60. Þá var hún Katla
komin í sæti,
er sveinarnir399 léku
sér á gólfi;
hann Kári mælti þá
við Kötlu [hinn úngi:400
»Ljáðu mér menið þitt
móðir mín góða«.

61. Sá það Ari,
og sorg fékk af því,
að mærin lét
meir eptir hinum.
»Fáðu mér gullið401
fagurt í hendur,
[eg vil að brendum
baugi leika«.402

62. Synjaði Kári þá
sínum hlýra
úti að láta,
þó um það bæði.
»Heldur þú við mig
hóruson leiður,
eg á þó eigur
okkar beggja«.

63. Þá403 varð hljómur
af þeirra404 orðum
svo405 allir gjörðu
undrast þetta,
en gullbúin
gekk úr sæti,
var þá uppi
ángrið forna.

64. En þá sára sorg
sætan hafði,
ei var hljótt
þar ýtar drukku.406
Upp tók Ásmundur
orð þeirra bræðra;
»Skal nú ættarskömm
orðin vor systir?«

65. Geingin var til hvílu
geðsöm407 kvinna,
var þá spreingur auðsénn408
spöku vífi;
kvaðst hún fyr vilja
fjörið409 láta,
en hörmúng sína
höldar vissu.410

66. Til orða tók Vilhjálmur
og hann Logi;
einnig [var] Sigurður
[á sama máli;411
þykja mátti412
þá þessir reiddust,413
að varla mundi
vært í sæti.

67. »Þess skulum hefna
[ef hjörinn dugir,414
hafi smáð verið
hríngaþilja.
Úngur sveinn
kann ekki að ljúga,
því eru rök
til ræðu hans nokkur«.415

68. Már mælti þá
með mannprýðinni:
»Heyrið höfðíngjar,416
hvað eg segi.417
Ósvinna er mikil
eptir börnum
orð að taka
um þó ræði«.418

69. Urðu svo bræður
ólmir við þetta,
að stilt gat einginn
stolta419 dreingi.
Þeir sögðust skyldu
þar að komast,
hver [rök væru420
[til ræðu421 sveina.

70. »Þið hafið brigzlazt,
svo bræður heyrt hafa
um lýtin þau,
sem leynd hafa verið,
hafið þó hulið
með hyggindum,
en rómur sá hefir
ríkt hjá hlýrum«.422

71. Hann Már mælti þá
[með mannprýði sinni:423
»Það má eg sverja
með sannindarökum,
að við Kötlu hefi eg ei
komið í brigzli
né vitað hennar
vömm í nokkru.

72. En segið þér mér
sannir424 höfðíngjar,
hvers er sá verður
þó í vömm rati,
sem svikinn er
um allar gjörðir425
eður sjónhverfíngar
sér í blundi?«

73. Burt gekk hann Már,
mjög var hann hryggur,
í lopt það,
sem lá hún Katla;
[var þá hrygð
á hríngafríði,426
svo mælt gat varla
menjagerður.

74. »Nú er það bót
á böli þínu,
að, ristill, neytir
ráða minna;
[segðu alla
söguna bræðrum,427
ella mun hér mannfall428
mikið verða«.

75. Katla mælti:
»Mér mun það hollast,
þínum ráðum
[eg þekkum429 fylgi.
Þúngt þykir mér
að þreyta430 við sorgir,
þá er betri dauði
fyrir baugagefni«.431

76. Síðan fór fljóð,
þó að sorgir bæri,
á fund sinna
fjögra bræðra;
voru þá fálátir432
firðar allir,
því heiptin brann433
í hyggju landi.434

77. Már mælti þá
með mannprýðinni:
»Söguna alla
segðu fram, Katla,
máske að hugbót verði það
hlýrum þínum
[og á hefndarmáli
hvíld verði«.435

78. Söguna alla
sagði hún Katla
(og frá upphafi
innir rekkum,436
þar til endir varð
á [ángri hennar;437
hlýddu á þetta
horskir bræður.

79. [Síðan með sér
seggir duldu
hennar alla
harma í brjósti;438
þótti saklaus vera
silkigerður439
af raunum þeim,
sem ristill hrepti.

80. Fram stigu bræður
frægir úr sæti
og fyrir Má geingu
með orðum þessum:
»Þig má höfðíngja
horskan kalla
fyrir mannprýði,
makt440 og dygðir.441

81. Þú hefir hulið
harma hennar Kötlu.
Þér skulum þakklátir
þar fyrir vera442
með lángri víngan
meðan líf endist;
skal það með fastmælum
af firðum bundið«.

82. Már hélt og Katla
miklar ástir
þar til ellidauð
þau urðu bæði,
en Kára frá eg
kappinn443 gipti
og gáfu honum gnægt
af gózi þeirra.444

83. Settu445 í Rennudal446
[svinnan að fóstri447
[og til kvonfángs
kænan448 studdu;
bjó þar til elli
bóndi ríkur449
og dulvitur
dreingurinn450 þótti.

84. Þó var af öllum
[þessi vel kendur,451
hafði hylli
höfðíngja góðra,
kunni straumagáng
og stjörnulistir;452
[er svo úr sögunni
seimabaldur.453

85. Ari frá eg Mársson
var mikill höfðíngi
og föður sínum líkur
um flest454 atgjörfi.455
Margur er maður
af mætum kominn;
herma það fornar
fræðibækur.

86. Nú mun eg ljóðalag456
láta standa,457
því lýðum þykir
lángt að heyra.
Ekki fást458 hér
Eddukenníngar,
heldur459 samfellur460
sagna minna.461

87. Býð eg ekki462
bögurnar þessar
greindum463 skáldum
né göfugum mönnum.464
Börn eru ei vönd
að bragarsmíði,
þau [munu ljóðin465
þiggja vilja.466

88. Nú mega467 Kötludraum
kappar nefna
ljóð óvönduð,
ef læra468 nenna.
Bregðist oss aldrei
blessan drottins.
Hér líður469 bragur,
en höldar þagni.

1 m.strönd E, m.ná I, m.bil K.

2 og hugnaðist ADFL.

3 EL. Frá [ að ríða A. ofl. hdr.

4 á meðan BCEGKL.

5 gulls honum EGL.

6 skyrtu BEHIK.

7 skrautbúið man G, með skrautlegt men H.

8 út árdegis BC.

9 [um að litast (líta CH) BCH.

10 hvatlega BCK, harðlega G.

11 að gætti H.

12 Er. vantar í EIK.

13 í skála BC.

14 vel búin EIL. Frá [ dreisslát kona B, dreingileg kona H, skrautvaxin mær C.

15 seimabil BK, saumabil C, silkivör H.

16 Frá ( sl. G.

17 BH, fjaðra A.

18 C, fljóð gullfagurt A, fögur menjabil G.

19 ljúfa CE.

20 til dýngju BCG.

21 faldabil B.

22 ljósum E.

23 víf gullbúið C.

24 hverju sprundi H.

25 svinnlundaðar BC, sómgeðjaðar G, siðlundaðar H, sveini göfugum E.

26 framgjörnum B, fjölgeingnum C, friðlunduðum E, framlundum G, fjölgefnum H, frómlunduðum I, fégefnum K, fríðlunduðum L.

27 virða B.

28 ráðsvinnlega BC, run- = raun.

29 leita BGHK.

30 Er. vantar í EIL.

31 sjá athgr. við 7. er. [þ. e. aths. 26.]

32 kynstra B, kynja CGHIKL.

33 næsta G.

34 við þegnaval H, en þegi var BG.

35 þá var kaldlynd H.

36 spurði hann EHK, sögðu B.

37 sveitir B, seggi EK, snótir H.

38 sorgum I.

39 baugagrund B.

40 gamni E.

41 Er. vantar í BCEGIL. Í staðinn fyrir það hefir H:

Vífin svöruðu
vænum manni:
»Getum vær ekki
greint hið sanna;
hefir eigi Katla
kunngjört fljóðum
hvað henni í svefni
sýnast mundi«.

42 B, mælti við hana.

43 undir B.

44 EIL, Eigi verður þér að eg vita þykjumst A, Það má vera þér ei verði G.

45 Er. vantar í C.

46 mig væntir BK.

47 vegbyrs af þér C, vinbyrs af þér EGL, vægðar af þér I.

48 af B.

49 Er. vantar í BCEGHIKL. Í A eru hausavíxl á 2. og 3. vo.

50 dýngju H.

51 BC.

52 BCEHIK, grasgróði A.

53 BCEHIK, Eg mun A.

54 á BE. Frá [ heima á C.

55 um á þvera HIKL.

56 CEHIK, að beiða A.

57 blíðorð við mig EI, þá blíð kvaddi mig H, með blíðum orðum L.

58 gullhlaðs HK.

59 láð EK, grund H, bil I, ná K.

60 Er. vantar í G.

61 BCEGHI.

62 BEHGIL.

63 G.

64 skaðlaust EGIL, skoplaust H.

65 í skapi sínu H. Er. vantar í BC.

66 C.

67 sté BCHK.

68 hvatlega C. Er. vantar í EGIL.

69 BCH, mig bað hún Alfvör A, (Alvör) K.

70 BC, og kvaðst aptur til min A.

71 C, enn ná vildi A. Frá ( vantar í L.

72 E, svala L.

73 brunna H, runna A. Ef menn lesa svala runna, þá mætti geta til, að það væri misskript fyrir svalar unna[r].

74 brúður G.

75 EGI, svo enn A.

76 Frá [ vantar í BC.

77 CGI, hlaðgrund E.

78 dýngju BEGHI. Frá [ vantar í L. Í þessum kafla kvæðisins er nokkur ruglíngur á erindaröðinni.

79 C, betri EGHI.

80 bústað BH, búgarð EGIL.

81 BCH, örvænt A.

82 af IL.

83 leiða L.

84 BCEGHIK.

85 stóð yfir kvendum BCHK.

86 kerlaug búin BCEGHIK.

87 og haglega E, og hagleg hjá G.

88 hvíla tjölduð G (altjölduð) K.

89 vífa H.

90 BCEGHIKL.

91 virðulega H.

92 BCEGIKL, búinn H.

93 K, blóðrauðu AI o. fl. hdr.

94 Frá [ sig prúðasta G.

95 pelli GIL.

96 K, og með gæðum prýddi A.

97 FGIL, Hún réð að semja A.

98 FGIL, sjálf yfir mig K.

99 BFGHK, skikkju þá er var A.

100 fínlega BCGH.

101 GL, við skraut búin A, skrautlega búin CF, búin öll K.

102 FGHKL, skýru AB, skæru C, rauða D.

103 Er. vantar í E.

104 Alvör EFGIL.

105 BCEFGHIKL.

106 Hergerðarnaut BC.

107 fagra sylgju GHL.

108 allsettlega I.

109 BC, sem hún væri fljóð A.

110 C, fullprúðlegast A. Er. vantar í EG.

111 B, fullsnart þá burt A, fríðlundaðar EIL, framlundaðar G.

112 B, fljóð úr A, frúr í EGIL.

113 Er. vantar í C. BEGHIKL hafa seinna hlutann af 22. er. í staðinn fyrir seinna hluta (þessa) er.

114 skrautmanna B, skrautbúið EGIL.

115 H, glæsilegur A, af gumum EGIL. Frá [ mjög prúðbúnir B.

116 gaflhjörtur G.

117 þar prýdd voru sæti B.

118 Er. vantar í C.

119 Frá [ vantar í EGHIL, en þau hafa í staðinn:

Drukku gumar
af glöðu hjarta
og marghöndluðua
horn gullbúin.
Svo virtist mér
vera innan hallar
sem [gullmerktur farfib
gjörðurc á tjöldum.

120 stóð BHKL.

121 skakker (þ. e. skaptker) búið B, skutlar búnir EGIL, stólar búnir H.

122 skæru(a) EIL, skýru HK.

123 Er. vantar í C.

124 vafinn BC.

125 albjört GIKL, sólbjört E.

126 og svo kænlega E, kærlega B, kyrlega GI, kélega L.

127 Kára hún vakti EGIL.

128 Vera kvað hún I.

129 ráðum BC, efni G.

130 Nú BEGHIL.

131 BC, héðan af öllum EIL.

132 hugbót EGIL.

133 C, þó tel eg eigi á því A, þó lízt mér ei L.

134 C, alla von vera A, ör von á því L.

135 BC, þér mun þykja þú A, fyr en hún seimshlökk L, seimssól I, seimslóð E.

136 BC, nauðkvödd þar til A, situr að aptni G.

137 Alfvör H.

138 snjalla H.

139 EHI, vantar í hin hdr.

140 snótir GHIKL, sætur E. Frá [ kváðu meyjar BC.

141 mál til hvílu C.

142 Frá [ þeim bráðlega í burtu skipað C.

143 allskjótlega H.

144 BCEGHIKL.

145 BCK, snarlega A.

146 EGIKL, hrygð BC, ángur A.

147 BCEGIL, orðum slíkum A. Frá ( vantar í H.

148 BGH, ann eg heitara A.

149 BG.

150 BGH. Frá [ hálfu Mari A.

151 yndi BEGI.

152 EGIL hafa seinna hlutann af 41. er. í staðinn fyrir seinna hlutann af þessu er. og vantar hann alveg í IL.

153 Alvör BGIL.

154 allbráðlega K.

155 B, Hvort þegir þú A, þýð var hún við mig EG.

156 BEIKL, við þessum orðum A, þó í orðum G.

157 Frá [ EGHIL.

158 Er. vantar í C. Á eptir »stirðlega« hefir G þrjár vísur, sem auðsjáanlega eru ýngri en heild kvæðisins.

159 málþýður H.

160 rekkju BCHIL.

161 BCGHK.

162 K, brigð A og fl. hdr.

163 Er. vantar í L. Frá [ hafa EGHI seinna hlutann á 36. er.

164 Fyrra hluta er. vantar í CEGIK.

165 CGHIKL, hjá firðum A.

166 BGHL, eða ferð með vörgum A.

167 þúngbærlegustu C, með þúngum hug H.

168 CEHIKL, bág A.

169 Er. vantar í B, en frá [ vantar í CG.

170 BCEGL, mæði A.

171 Kári BG.

172 Í staðinn fyrir fyrra hlutann hefir H fyrra hlutann af 43. er.

173 Fyr vil BC.

174 eg að hálfu BCIKL, eg hart G.

175 GIK, lífskvalníng A, lífstjón L.

176 gullhríngs E, auðar I.

177 þrályndi mitt G.

178 Er. vantar í K. Frá ( vantar H, en í staðinn fyrir fyrra hlutann á 42. er. og seinna hlutann á 43. er. hefir hndr. vísu þessa:

Taktu á gólfi,
gángfögur kvinna,
horn með helb(l)andi,
sem hefi eg af drukkið,
til seg[i] eg mér
að menn muni þurfa
hreggmóða lið
áður horn tæki.

Vísan er nokkuð afbökuð.

179 BL, sérlega vænan A, heldur þreklegan H.

180 saumabil C. Frá [ segir velborinn H.

181 son CH.

182 CEGHIKL.

183 og þinn elskhuga B, og þinn ásthuga C, og þína ættarbót EGIL.

184 K, nafnvænlegustum B, nytvænlegum IL.

185 BCEGIL.

186 E.

187 Getgáta fyrir frameygðan í E.

188 EGL. Í staðinn fyrir er. þetta hefir A:

Hann með belti
brigða góðu
senn kníf í hönd
seldi henni.
»Það skal okkar
þrifsamlegum,d
frábærum syni
fylgja með nafni.

189 hin fríða G.

190 fáséð G.

191 Frá [ vantar í C.

192 Er. vantar í IL. Í staðinn fyrir seinna hlutann hafa BCEGHK:

Skal ei góðum
gersemum ræna,
þér ann eg bauga
bezt að njóta.

193 Þú skalt Má EL.

194 menþöll sýna EI.

195 margsvinnum mjög B, glys þitt og fé EIL.

196 gulli blandað E.

197 Er. vantar í K.

198 á þvera HIKL.

199 bólstað K.

200 BCEHIKL.

201 BCEIL.

202 fagrar K.

203 frá [ vantar í H.

204 Frá [ Þar tel eg ykkur ekki mega granda, stendur fé fyrir BC.

205 fagrar BCK.

206 Allan fyrri hlutann vantar í H.

207 sá mun ætthríngur GI, sá mun ættlaukur B.

208 af okkur lifna G.

209 mætur mun þykja EGI.

210 manni hverjum G.

211 skrautleg C, skýrlynd EK.

212 veit eg þó ekki CK.

213 línskorð E, laukey G, língrund I.

214 hvort verður eða ei C.

215 mín laung C, mína um EI.

216 G, máttu ráða af því A. Er. vantar í BHL.

217 En þegar eg C.

218 út var geingin C.

219 þá var hrygt í hug C.

220 hverjum manni BC.

221 Er. þetta er aðeins í E í heilu lagi; auk þess er fyrri hlutinn í C.

222 ángurs C.

223 Frá [ vantar í BG.

224 en ekki greitt G.

225 eg gekk úr G.

226 Kári BC.

227 Er. vantar í EHIL.

228 Út K.

229 hörundsbjört G, handbjört H, albjört BEIKL.

230 álfi EL.

231 Fyrra hluta er. vantar í C, en frá [ í G.

232 BC, Heil farðu H.

233 hafi ekki mínkað G.

234 sútir G.

235 og sorgir vorar G.

236 blæjum BH.

237 má því ölreifa I.

238 gullhríngsná B, gullhríngsláð EL, ekki gullskorð H, gullhríngsskorð I.

239 Er. vantar í CGK og er þar eyða fyrir.

240 Upp frá eg tíndi EGI.

241 menjagrund K. Frá [ allar gersemar EGI.

242 Már og mælti BL.

243 við mengrund hýra B, v. menjagná E, v. menjabil G, við menjaskorð L.

244 þorngrund, ef þú vilt EIL.

245 þér að gamni BEGI. Er. vantar í AH. C hættir hér. Á eptir er. þessu stendur í G »Við skulum«, sem svarar til »Alt skulum« í 60. er. og hættir hdr. þar.

246 Getgáta fyrir »svinnugust« í B. Frá [ Fæddi hin únga A.

247 alfríðan K, frameygðan (þ. e. fráneygðan) EIL, frábæran BH.

248 svein BK, mann EIL.

249 fæddi BEHIKL.

250 Hugði að sveini BEHIK.

251 sjálfur vandlega BEHIK.

252 Már og mælti BEHIK.

253 við menjagná E, v. mengrund hýra B, v. menjabil HI, v. menjaskorð L.

254 horsk skaltu unna K.

255 hlaðgefn K.

256 BIKL.

257 hljóta I. Frá [ BEHIL. I hefir ennfremur hrafl af er. og er þetta þar:

Enn mælti Már
við menjagná
— — — — —,
giptu mun hljóta
og gæfu halda.

258 Fyrra hluta er. vantar í L.

259 Er. vantar í K, tekið hér eptir B.

260 K.

261 horsklynd K.

262 það sem frómlundaður K.

263 Þorgils K.

264 til alþíngis borinn K.

265 Hér er eyða fyrir hálfu er. í K, en heldur áfram: »Bjuggu bragnar« o. s. frv. Í staðinn fyrir 60.–62. er. og fyrra hlutann af 63. er. hafa BEHI og L það sem það nær:

Þótti Þorvarðure
þeirra bræðra
mannorð hafa
sem mestur höfðíngi;
mátti þá einginn
[maður norðanlandsf
stórgeðjaðrig
standa honum á sporði.

Ari hefir heitið
af kyni góðu,
[ættarbót varð hann
öllum náúngum.h
[Snæbjörn hefir
sniðiði kvæði
og alþýðlega
ort það saman.j

Sveinninn ólstk upp
fyrir vina brjósti
[og með öllu
almannalofi.l
Svo til enda
á æfi sinni
mjög vel untust þau
hann Már og hún Katla.

Hér bætir I aptan við þremur err.:

Hér mega seggir
svinnir að hyggja
hvort alt er logið
um álfa kindur:
lasti því einginn
ljúflíngs arfa,
heldur meinlaust
um móins börn ræði.

Heilir séu álfar
fyrir hylli sína,
með högum og munum
hamíngju bíði;
legg eg það á þá
þeim lukkist alt betur
en hinir aðrir
af hatri mæla.

Eins munu þeir
og aðrir að jafna
misjafnir menn
og má svo vel segja;
gefist þeim gæfa
og griðastaður:
heilir veri álfar,
en hróðurinn falli.

266 Bragnar fluttu EIKL.

267 bústað BEHI, búgarð L.

268 þángað BEI.

269 Í staðinn fyrir seinna hluta er. hefir K:

Bjuggu bragnar
á bólstað þessum,
blíðlundaðir menn,
beztir að öllu;
áttu þeir allan
auð og sælu,
ættstórir menn
og allvel untust.

270 Virðum gekk EIL.

271 smíðið EI.

272 bráðara K.

273 bæ K.

274 Frá [ hefir K: mengrund á það.

275 K, síðast í A.

276 Er. vantar í 94.

277 prýði FGK.

278 CEI. Frá [ dreingi dýra A.

279 gulls L.

280 auðarbrík F.

281 Er. vant. í CEI.

282 CEHIKM.

283 morgun G.

284 L, [eptir þetta G.

285 BDL, silkinipt A, silkifit G.

286 G, athuguðu það A.

287 Er. vantar í F.

288 seimanipt F.

289 auðnu HKM.

290 önd CFGIK.

291 Er. vantar í D.

292 FG, víst A.

293 bæjar CE.

294 BDL, frúinnar A.

295 BCDFGHIKLM, fyrrum A.

296 Frá [ vantar í F, en heldur áfram 11. er.

297 dýngju FG.

298 F, hennar var eins A.

299 CE, orðatiltæki A, háttalag I.

300 mig alvæn E.

301 Ölvör AK.

302 Hér hættir M.

303 raunir ráku CEI.

304 ríka að finna CEI.

305 hún Alvör reri F.

306 og rykti við árum FG.

307 um CDEIL.

308 BCDEIL, reykjarlá A.

309 BCDEGHIKL, hafnar A.

310 Frá [ vantar í F, og er erindaröðin þá komin í samt lag aptur.

311 fjögur H.

312 Hér endar B.

313 Kár HI.

314 efnum E.

315 sorg af G.

316 Frá [ vantar í F, en heldur áfram 21. er.

317 mörgu CDEIL.

318 DL, frú er burt geingin A. Frá [ vantar í F.

319 Ölvör A.

320 FGHIKL, víndisk A.

321 Frá ( en hún hvílir hjá arfa mínum CDEIL. Frá [ vantar í K.

322 Ölvör AK.

323 Ölvör AK.

324 hefði AGHK.

325 Frá ( eg feingið L, ei feigðin GHK. Frá [ CFI.

326 skilið E. Frá [ fleins hjá runni L. Sjá 30. er.

327 Frá [ vantar í F.

328 auðinn D.

329 skæra G.

330 beztar D. Frá [ flestum þeim, er líta F.

331 þeim sem D.

332 þá listagripi F.

333 L. Frá [ brúður FG.

334 Hér er er.byrjun í F, en endinn á 30. er. er þar seinni hlutinn á 26. er.

335 Ölvör AK.

336 CDEFGHIKL.

337 CEI, hlíðargarði A, hliðgarði FGL.

338 FL, skorðan hríngs G.

339 Frá [ FGH.

340 þegar CEI.

341 CDEFGHIKL.

342 FGH, son A og fl. hdr.

343 Frá [ vantar í F og kemst þá aptur rétt lag á erindatalið.

344 CDEFGIL, pilti A.

345 F, skýrust A, nýtust DI.

346 fremur DL.

347 stygð G. Frá [ F, en það er mér helstríð A og fl. hdr.

348 CEFGH, son A.

349 gjarna CEI.

350 niðja CEI.

351 CDEIL, og ástir allvænar AH.

352 CDEIL, svo upp fóstruðust H.

353 CDEIL, sveinar tveir H.

354 CDEIL, með sama kosti H. Frá ( vantar í FG.

355 FGH, í blíðu veðri A.

356 CDEFGHIL.

357 blítt CFGHIL.

358 í sinni F.

359 Ölvör AK.

360 inn DF.

361 í skála FG.

362 sorg FGH.

363 CDEFGHIKL.

364 skammir CEFGHI.

365 til bygða G.

366 CEFGHIK.

367 menjahildur E.

368 harmi CEI.

369 Ölvör K.

370 Fel þú H.

371 í H.

372 Frá [ vantar í F.

373 trygðir L.

374 hrygð H.

375 CDEIL, ítrust A.

376 fagnaðarsöm CEFGI, fagnaðarfull H.

377 CDEHIKL.

378 lýðum H.

379 öllu H. Frá [ að höldum þótti DI.

380 garpar D.

381 hefð F.

382 höfðíngstalið FG.

383 er CEIK.

384 Ölvör A. Frá [ hann Kári CFI.

385 CEI, Svo vil eg þá A.

386 sögðum CEI.

387 FGH, að sól ráði A.

388 DL, með sína blíðu A.

389 vestan AFGI.

390 að þó geysi CI. Héðan vantar í E og aptur að 66. er.

391 austan FG.

392 CI, sögð eru áttahlaup A, s. e. áttahlaupið H.

393 vantar í AK.

394 [ljóst að öllu H.

395 beiddi DL.

396 Hvítúngs bylgjan CIL, Heiður og æra G.

397 hvern mann G.

398 CFHIKL. Seinna hlutann af 58. er. og 59. er. vantar í F.

399 D.

400 hina ríku CDI, sína FH.

401 menið H.

402 Frá [ CEIL.

403 Sá CI.

404 seggja CI.

405 að CI.

406 Fyrra hlutann vantar í F.

407 góðsöm C.

408 D, spáður A.

409 lífið A og hin hdr.

410 seinna hlutann vantar í G, en í staðinn er fyrri hlutinn af 68. er. Er. vantar í F.

411 með þeim hið sama A.

412 DFGHKL.

413 CI, ræddu A.

414 þó á hlýrum H.

415 EI. Er. vantar í FG.

416 horskir D.

417 CDEFGHIKL, spjalla A.

418 kýti I. Seinna hlutann vantar í F, en í staðinn er seinni hlutinn af 71. er.

419 stoltar CI.

420 væri undirrót E.

421 orðræðu E.

422 CDE. Er. vantar í F.

423 CE, enn að nýju A.

424 satt FGH.

425 óviljugur CEI.

426 þá var spreingur á spöku vífi FG. Sbr. 65. er.

427 bóndi anzaði: »Það mun bezt fara« E.

428 mannslag CEI.

429 CDFHL, þekkur EK.

430 þreyja DGHKL.

431 baugagerði CDEFIL. Frá [ vantar í F.

432 fákátir H.

433 FG, bjó A og fl. hdr.

434 lundi CL, ranni FG.

435 svo að hefnarmál megi höldar lægja CDIL. Er. vantar í F.

436 G. Frá ( vantar í K.

437 efni sorgar CEI.

438 Sefuðust nokkuð svinnir dreingir, er þeir heyrðu öll upptökin G. Seinna hlutann á 78. er. og fyrra hlutann á 79. er. vantar í F.

439 seimagerður CEFGHI.

440 ment EFL.

441 dáðir CEFHIK.

442 allir CEI, reynast FG.

443 að þau A.

444 fríðu HK.

445 Átti GH.

446 R.bú GH.

447 annað á Fossi F.

448 kæran GHKL.

449 Frá [ vantar í F.

450 dreingjum DEFL.

451 ræmdur G. Frá [ þar vel látinn F.

452 stjörnufræði L.

453 Frá [ vantar í F.

454 flestar CEIN.

455 gjörðir E.

456 ljóðin F.

457 bíða CI.

458 sjást CFHIK.

459 F.

460 samteingíng F, samsetníng L.

461 Er. vantar í EG.

462 ei lýðum F, ei brögnum GK.

463 góðum L.

464 þjóðum FHKL, fljóðum DG.

465 [FH, mega þiggja A.

466 FH, ef það vilja nýta A.

467 skulu F.

468 lesa O.

469 endar L.

a mörg höfðu I.

b gullmerki væri I.

c gjörð IL.

d þrifvænlegustum B, þrifmannlegum H.

e Þorvaldur I.

f I.

g stórgjöfulari I.

h I.

i sniðað, hndr.

j I. Frá [ hefir E:

Þessa hefir Snæbjörn
einum saman
allþýðlega
ort þá drápu.

k óx B.

l var hann mjög snemma við alþýðu[skap] B.