Endir á Fjalla-Eyvindi
í fyrri gerð

Kári: …því að þitt er ríkið, mátturinn og dýrðin að eilífu. Amen.“

Þau þegja.

Halla (stendur upp): Ég vildi óska, að ég gæti unnið eitthvert óheyrilegt grimmdarverk, áður en ég dey. — Ég vildi vera snjóflóð — ég skyldi koma um hánótt. Það skyldi hlakka í mér, þegar ég sæi mannkrílin hlaupa hálfnakin og sprengmóð undan dauðanum. — Gamlar, skírlífar piparmeyjar með gigtveikar lendar — drambsamar hefðarkonur með ístrumagann hoppandi. (Sezt, hlær lengi og óhugnanlega.)

Kári: Þú ert orðin að ófreskju. Ég hræðist þig — ég hræðist einu manneskjuna, sem mér þykir vænt um.

Þau þegja lengi.

Það heyrist krafsað utan við hurðina.

Halla (stendur upp): Hvað er þetta?

Kári (stendur upp, skelfur á beinunum): Heyrðir þú það?

Halla: Já, það er einhver fyrir utan hurðina.

Kári: Það hefur verið hríðarstroka.

Halla: Nei, það var eitthvað lifandi.

Kári: Það er ómögulegt, að nokkur komi hingað í þessu veðri.

Það heyrist snortið við hurðinni.

Kári (gengur að hurðinni): Er nokkur úti?

Halla (tekur sveðjuna): Ég vil vita, hvað þetta er (gengur að hurðinni).

Kári: Lofaðu mér (hrindir upp hurðinni).

Hríðarstroka þyrlast inn. Fannbarið hestshöfuð, með dimmum hringum kring um augun og nasirnar, sést í dyrunum.

Kári (grípur Höllu í handlegginn): Gættu að þér.

Þau standa á öndinni, átta sig.

Kári (hlær): Það er hestur.

Halla (hlær): Já, það er hestur.

Kári: Það er auma útlitið á blessaðri skepnunni. (Grípur í makkann.) Komdu með reipi.

Halla (leggur frá sér sveðjuna, sækir reipi): Ég hélt það væri ísbjörn.

Kári (bindur reipinu um hálsinn á hestinum): Það hljóta að vera menn í nánd. (Gengur út, heyrist kalla.) Hó! — Hó!

Halla (við hestinn): Þú ætlaðir víst ekki að hræða okkur (losar klakann framan úr honum).

Kári (kemur inn): Ég get engan heyrt né séð. — Guð hefur sent okkur hestinn, svo að við skyldum ekki deyja úr hungri (leitar að sveðjunni).

Halla (við hestinn): Hvað segirðu? Þykir þér vænt um mennina og eldinn? Ertu hungraður eins og við? (Gengur að rúminu og tekur heytuggu úr dýnunni.)

Kári: Ég fer með hann út í eldiviðarkofann.

Halla: Bíddu andartak (stingur tuggunni upp i hestinn). Ef við hefðum mat og hey, skyldir þú fá að lifa. (Við Kára) Á ég ekki að hjálpa þér?

Kári: Þess þarf ekki — lokaðu hurðinni, svo kofinn fyllist ekki af snjó — og sjáðu um, að eldurinn sé vel lifandi, þegar ég kem (fer).

Halla (lokar hurðinni. Það er komin ös á hana. Hún leggur sprek á eldinn og blæs í glóðirnar. Eldurinn funar upp. Hún tekur stóra tágakörfu og setur á gólfið á milli setsteinanna, sækir salt, vatnsdunk riðinn úr tágum og tvo trébikara. Raular fyrir munni sér):

Sáuð þið ekki sveininn minn,
vininn minn,
ástvininn;
skíran bar hann skjöldinn sinn
og skot hans aldrei brást.
Tíðum brosti ég tennur mínar hvítar —
tíðum brosti ég tennur mínar hvítar af ást.

Heyrðuð þið ekki hugann minn,
vininn minn,
ástvininn;
rödd hans fól mér fyrsta sinn
þann fögnuð, sem ei brást.
Í vor hann kyssti varir mínar rauðar —
í vor hann kyssti varir mínar rauðar af ást.

Kári drepur fæti á hurðina.

Halla hleypur til, opnar.

Kári kemur inn, heldur blóðugri sveðjunni milli tannanna, kjötflikki i annarri hendinni, sprekum undir hinni.

Halla lokar hurðinni.

Kári (fleygir sprekunum niður, leggur frá sér sveðjuna, lyftir kjötflikkinu): Sjáðu björgina.

Halla (hlær): Það er ærlegur biti.

Kári: Við þurfum ekki að spara. Við höfum af heilum hestsskrokki að taka, — hann var í haustholdum. (Hlær) Hann hefur fengið betra fóður en við í vetur.

Halla (tekur kjötið, brosir óviss): Ég held okkur sé að dreyma.

Kári: Maginn í mér er glaðvakandi. Steiktu kjötið og það í skyndi.

Halla sezt, sker kjötið i sneiðar.

Kári gengur fram að hurðinni, þvær sér um hendurnar í innskeflinu.

Halla: Mér er óskiljanlegt, hvernig þessi hestur er kominn hingað. Hann var hnakklaus og beizlislaus, annars myndi ég halda, að einhver hefði orðið úti.

Kári (þvær sér): Við megum þakka guði, að hann sýndi okkur vesælum miskunnsemi.

Halla: Já, hafi ekki tilviljun ráðið.

Kári: Þú ert mikill trúleysingi. — Þú efast vænti ég ekki um, að við höfum fengið björg?

Halla: Nei, það efast ég ekki um.

Kári: Það var heldur enginn smáræðis biti, við höfum margra mánaða birgðir. — Langar þig ekki til að stökkva upp í loftið af kæti? Svona! (Stekkur).

Halla: Þetta eru falleg læti.

Kári: Þykir þér það? (Tekur um hálsinn á henni og kyssir hana) Einn fyrir hestinn, einn fyrir stórhríðina og einn fyrir sjálfa þig.

Halla (i andköfum): Ég held þú sért genginn af göflunum.

Kári: Þú ert rjóð í kinnum eins og ung stúlka.

Halla (stingur steikarateininum i kjötið): Þú mátt ekki trufla ljótu kerlinguna þína.

Kári: Ert þú ljót? Ég vildi óska, að þú gætir séð þig í spegli. Andlitið á þér er eins og kyrrt sumarkvöld. Þú ert falleg.

Halla: Það er ég einungis í þínum augum og þegar þú ert glaður. — Í rauninni er ég bæði gömul og ljót.

Kári: Þú eldist aldrei. Þú ert líkust fljóti. Það leggur á veturna, en þegar vorar, sprengir það ísinn af sér. (Krýpur) Ég elska þig.

Halla (brosir dapurt): Það er langt síðan ég hef heyrt þig segja það.

Kári: Þegar ég er heiman að, þó ekki sé nema einn dag, sakna ég þín. — Ég þrái rödd þína eins og lækjarnið, þegar ég er að deyja úr þorsta.

Halla: Þú átt engan að, annan en mig. — Þess vegna saknar þú mín. Þér finnst þú vera einmana.

Kári (stendur upp): Þér skjátlast. Ég hef aldrei verið eins einmana, síðan ég kom upp á öræfin, og ég var meðan ég lifði í byggðinni. Það er sama, hvað fyrir mig kemur, mér finnst það óvirkilegt, þangað til ég er búinn að segja þér frá því. Þú ert fyrsta hugsunin mín, þegar ég verð fyrir einhverju happi. Ég gleymi þreytunni, þegar ég hugsa um, hvað þú verður glöð. Trúirðu því?

Halla: Ég veit, það er satt.

Kári: Mér finnst oft ég hafi orðið ógæfa þín. Hefðir þú ekki kynnzt mér, myndir þú hafa lifað kyrrlátu og áhyggjulausu lífi. Þú gazt farið til kirkju á hverjum sunnudegi. — Þú varst auðug og falleg ekkja — ungu mennirnir hefðu hópazt utan um þig. Þig hefur víst oft iðrað, að þú flýðir með mér upp á öræfin.

Halla: Nei, þess hefur mig aldrei iðrað.

Kári: Þó svo væri, létirðu það ekki uppi — svo vel þekki ég þig. Ég man eftir einu sinni — við höfðum verið á veiðum alla nóttina — snemma um morguninn stóðum við á hálendisbrúninni og horfðum niður í byggðina. — Það var farið að rjúka á stöku bæ, reykirnir stóðu beint upp í loftið. En flestir bæirnir sváfu. — Og árnar streymdu hægt og góðlátlega niður héraðið. — Þá sýndist mér ég sjá heimþrá í augunum á þér.

Halla: Þú verður að fyrirgefa, að ég sný mér að öðru. — Þú skalt sanna, að þetta hefur verið strokuhestur á leið til átthaganna. Ég hef vitað hest, sem strauk fullar fjórar þingmannaleiðir, hvorki illvíðri né fljót heftu för hans. (Tekur steikarateininn út úr eldinum.)

Kári: Nú er mál að borða. En sú blessuð kjötlykt. — Klappaðu saman lófunum.

Halla: Því þá það?

Kári: Manstu það ekki? Þegar ég er í sprekamó, ertu vön að klappa saman lófunum til þess að kalla á mig að borða kvöldmatinn. Það er gaman, hvað það heyrist langt í kyrrðinni.

Halla: Þú ert mikið barn. (Klappar saman lófunum) Er þetta nóg?

Kári: Já. — Má ég byrja á minnsta bitanum?

Halla: Þú mátt taka hvaða bita sem þú vilt.

Kári (borðar): Það er dísætt eins og hunang. Þegar ég var strákur, smakkaðist mér ekkert eins vel og hunang. Þá þekkti ég ekki hrossakjöt. Ætlar þú ekki að fara að borða?

Halla: Jú.

Þau borða þegjandi.

Halla: Fegin vildi ég skilja, hvernig hestinum hefur ratazt á kofann okkar. — Í hríðarveðri hlýtur hann að líta út eins og stór steinn.

Kári: Ertu ennþá að velta því fyrir þér.

Halla svarar ekki, styður olnbogunum á hnén, felur andlitið í höndunum, grætur hljóðlega.

Kári (stendur upp): Græturðu? Þú hlýtur líka að vera orðin syfjuð og þreytt. Nú skal ég búa upp rúmið okkar. — Svo förum við að sofa. (Býr upp fletið.) Þegar við vöknum, borðum við meira. Þá kann að vera, að vorið verði komið — og verði það ekki, má það einu gilda. Við hræðumst ekki stórhríðina, við hræðumst ekki nokkurn skapaðan hlut. Að fjórum árum liðnum höfum við verið tuttugu ár uppi á öræfunum, — þá erum við frjáls. Hugsaðu þér, þegar við göngum saman niður fjallshlíðarnar.

Halla grætur ákafar — gráturinn fyllir kofann.

Kári: Elsku Halla mín, er þér illt? — Af hverju getur þú grátið?

Halla: Ég veit það ekki. (Lítur upp, horfir út í geiminn.) Ef til vill er þó einhver forsjón til.

Hún felur andlitið aftur i höndunum og grætur.

Kári strýkur á henni hárið.

TJALDIÐ