Jón Dan

Kaupverð gæfunnar

Að morgni föstudagsins 6. júní 1952 kom drengur nokkur, tólf ára gamall, inn í banka hér í bæ, staðnæmdist blístrandi fyrir framan stúku hlaupareikningsgjaldkerans og bað afgreiðslustúlkuna að skipta fyrir sig þúsund krónum.

— Hvernig? spurði stúlkan.

— Sama skammt, sagði drengurinn.

Stúlkan tók þegjandi fram seðlafúlgur og taldi honum tíu fimmtíukrónu seðla, þrjú hundruð í tíukrónu seðlum og tvö hundruð í fimmkrónu seðlum.

— Gerðu svo vel, sagði hún og ýtti peningunum til hans.

Hann leit á hana, það var eins og hún væri sár eða móðguð. Hún var með rauða díla í vöngum.

Hann tók við peningunum og fór að telja.

— Hefurðu séð myndina í Gamla Bíó? spurði hann.

— Nei, sagði stúlkan.

— Hvað er þetta, manneskja, sagði drengurinn, fórstu ekki í bíó um helgina ?

— Jú, sagði stúlkan.

— En af hverju ekki í Gamla Bíó? Eg var búinn að segja þér að hún væri fín.

— Ég fer kannske í kvöld, sagði stúlkan.

— Það er hætt að sýna hana, sagði drengurinn, þú ert búin að missa af slrætisvagninum.

— Fástu ekki um það, sagði stúlkan stuttaralega.

Hann leit á hana, lét síðasta seðlabúnkann ofan í tösku og sneri frá borðinu. Þegar hann var kominn nokkur skref fram á gólfið kallaði stúlkan til hans:

— Þú átt eftir að borga.

Hann snarstanzaði, þreif ofan í töskuna og kom lötrandi að stúlkunni á meðan hann rótaði í töskunni. Það stóð heima, að þegar hann rakst á borðið, var hann búinn að grafa upp tvo fimmhundruðkrónu seðla, sem hann rétti fram um leið og hann leit upp. En hann sá allt annað en það, sem hann bjóst við. I stað vinkonu sinnar, með fölleitt andlit og feimnislegt yfirbragð, sá hann kafrjóða stúlku með leiftrandi augu. Og hún var ekki ein lengur. Hjá henni stóð maður stórvaxinn.

Stúlkan tók við peningunum. Drengurinn ætlaði að fara að segja: fyrirgefðu, en þá sagði maðurinn: — Komdu hérna innfyrir, piltur minn. Og til áréttingar orðum sínum þreif hann í öxlina á drengnum og leiddi hann inn fyrir borðið.

Hann var látinn setjast niður, og af því, sem maðurinn og vinkona hans sögðu, skildist drengnum, að þau grunuðu hann um að hafa „gleymt" að borga síðastliðinn föstudag, rétt eins og hann hafði „gleymt" að borga núna.

Þann dag fyrir viku vantaði þúsund krónur í kassa stúlkunnar, og nú hélt hún endilega, að hann hefði ekki borgað sér. Eftir töluvert þóf slepptu þau drengnum og hann fór grátandi heim til sín.

Næst gerðist það í málinu, að faðir drengsins, lögregluþjónn að atvinnu, kom heim um hádegið og fékk að vita hvað borið hafði við um morguninn, hringdi í bankann og kvartaði yfir meðferðinni á drengnum. Hann fékk þau svör hjá hlaupareikningsgjaldkeranum, að hún væri sannfærð um það, að drengurinn hefði ekki greitt sér þúsund krónur hinn umrædda dag, en viðurkenndi hinsvegar að hún hefði ekki hegðað sér skynsamlega um morguninn. Hún sagði það hafa verið samantekin ráð hjá sér og bókaranum, að vita nú hvort drengur borgaði án þess að vera minntur á það. Hann hafði ekki staðizt prófið, og þó það væri enganveginn sönnun, taldi hún að hann væri sekur. Til dæmis nefndi hún það, að hann léti ávallt móðan mása á meðan hún væri að telja, rétt eins og hann væri að gera tilraun til að trufla hana. Faðir drengsins kvaðst mundu íhuga málið.

Við rannsókn kom í ljós, að á hverjum föstudegi var drengnum falið að skipta þúsund krónum í bankanum, en peningana notaði fyrirtækið, sem pilturinn vann hjá, til launagreiðslna. Gjaldkeri skrifstofunnar bar það, að hinn umrædda föstudag hefði hlaupareikningsgjaldkeri bankans hringt til sín og spurt hvort verið gæti, að sendillinn hefði gleymt að borga. Aðspurður hafði sendillinn neitað því, en þar sem hann hafði farið annað í leiðinni og haft með höndum töluvert af peningum, gerðu þeir, gjaldkerinn og hann, viðskipti sín upp á nýjan leik, en allt kom heim. Sjóður gjaldkerans var réttur að kvöldi og málið virtist útkljáð.

Þegar lögregluþjónninn hafði yfirheyrt son sinn, var hann fullviss um sakleysi hans. En daginn eftir hringdi gjaldkeri fyrirtækisins til hans, og sagðist við nánari íhugun muna eftir einu atriði, sem ef til vill væri harla mikilvægt. A föstudagskvöldið fyrra hafði sendillinn fengið frí um fimmleytið til þess að fara í bíó, og daginn eftir, á laugardegi, hafði hann verið með kynstrin öll af sælgæti, sem hann hélt óspart að skrifstofustúlkunum. Þegar birgðirnar þraut, hafði hann brugðið sér yfir götuna og keypt meira, og allan skrifstofutímann var glaumur og gleði, enda forstjórinn ekki við.

Sleginn óhug beið Iögregluþjónninn heimkomu sonar síns, en drengurinn var úti og dyttaði að bifhjóli, sem kunningi hans, Sigurður að nafni, hafði léð honum. Þegar feðgarnir hittust loks við kaffiborðið, beið faðirinn ekki boðanna, heldur tók son sinn á eintal og spurði hann spjörunum úr. Hvaða peninga hafði hann föstudaginn umrædda til að komast í bíó? Og hvar fékk hann peninga til þess að kaupa sælgæti og halda vinnufélögum sínum veizlu daginn eftir?

Drengurinn svaraði ekki. Hann drúpti höfði og andlit hans varð dreyrrautt. Lögregluþjónninn gekk að syni sínum, tók í hár hans og neyddi hann til að horfa framan í sig. — Hvar fékkstu peningana? spurði hann aftur, hvar, hvar?

— Ég átti þá, stundi drengurinn upp.

— Áttirðu þá? spurði faðir hans, þú segir ósatt.

— Nei, sagði drengurinn, og gráturinn brauzt fram eins og hann sprytti út úr andliti hans, sem hafði verið þurrt og heitt fyrir andartaki, sprytti út í gegnum hörundið þrátt fyrir hörkulega andstöðu, það var eins og hann ylli út úr munni hans og augum og nefi, og hver svitahola varð farvegur gráts og kvalar. Faðir hans hélt stöðugt í hárið á honum og horfði ósveigjanlegur á társtokkið andlit hans. — Ég átti þá, sagði drengurinn, ég átti þá, ég átti þá, ég stal þeim ekki.

— Hvernig gaztu átt þá? Hvernig vannstu fyrir þeim? spurði faðir hans.

— Ég vann ekki fyrir þeim, ég átti þá, ég mátti gera við þá hvað sem mér sýndist.

— Hvernig fékkstu þá?

— Ég fékk þá, ég átti þá, ég átti þá, ég sver, ég stal þeim ekki.

— Segðu mér þá hvernig þú fékkst þá.

— Það var maður, sem gaf mér þá.

— Hvaða maður?

— Ég veit það ekki, ég þekki hann ekki.

— Þú lýgur að mér, sagði faðir hans og sleppti honum, þú lýgur að mér.

— Ég veit að þú getur ekki trúað mér, sagði drengurinn milli ekkasoganna, ég veit það vel, því ég mundi ekki trúa mér sjálfur, ef ég vissi ekki að ég segði satt. Þessvegna vildi ég ekki segja þér neitt um peningana.

— Ég er að reyna að hjálpa þér, sagði faðir hans, mér er sama hvort þú hefur stolið eða ekki stolið, ég er að reyna að hjálpa þér. En það get ég ekki nema þú segir mér satt. Hversvegna gaf maðurinn þér þessa peninga?

— Ég veit það ekki.

— Guð minn góður, drengur, ertu genginn af göflunum? Hvernig á ég að trúa þessu?

— Nei, en þú spyrð og þá verð ég að svara.

— Já, en segja satt. Hvenær var það, sem maðurinn gaf þér þessa peninga?

— Það er meira en mánuður síðan.

— Og nú loksins, einmitt daginn eftir að þú gleymir að borga þúsund krónur í bankanum, einmitt daginn eftir ferðu að eyða þeim.

— Ég gleymdi ekki að borga í bankanum.

— Hvar er skynsemi þín, drengur? Gaztu ekki logið sennilegar? Það liggur við að ég skammist mín fyrir hvað þú lýgur auvirðilega.

— Já, ég reyndi að finna eitthvað upp, eitthvað sennilegt, en ég gat það ekki.

— Jæja, þú játar að hafa logið þessu upp.

— Nei, nei, það er einmitt þessvegna, ég fann ekkert upp og þessvegna varð ég að segja satt.

— Hvað gaf hann þér mikið? spurði faðir hans allt í einu.

Drengurinn hikaði. — Hundrað krónur, sagði hann svo, eitt hundrað krónur.

— — — — —

Nokkrir dagar liðu, og lögregluþjónninn hringdi til skrifstofunnar, þar sem sonur hans vann, og sagðist vera að reyna að komast til botns í málinu. Hann hafði tal af forstjóranum, og það samdist svo með þeim, að jafnskjótt og lögregluþjónninn yrði hins sanna vísari, skyldi hann láta vita, og yrði þá tekin ákvörðun um framtíð drengsins á skrifstofunni. Hann nefndi þetta ekki við son sinn, og þeir töluðu lítið saman, en þeim mun betur gaf hann gætur að öllu framferði drengsins, í þeirri veiku von, að eitthvað kynni að koma fram, sem skæri úr um sekt eða sýknu. Honum var ekki lengur kappsmál að sanna endilega sakleysi drengsins, enda yrði þess varla kostur, heldur batt hann von sína við það eitt að leiða sannleikann í ljós.

Frá því að yfirheyrslan fór fram var drengurinn vart með hýrri há. Hann stundaði vinnu sína þögull og niðurlútur, en varði öllum tómstundum í það að gera við lítið bifhjól, sem kunningi hans, Sigurður, átti. Oðruhverju kom hann hjólinu í gang og fór þá eins og byssubrenndur um næstu götur, en alltaf var eitthvað, sem eftir var að lagfæra, og hann sökkti sér niður í viðgerðina fram eftir öllum kvöldum. Það var engu líkara en hann forðaðist að hitta föður sinn, en ef svo bar við, að faðir hans væri ekki farinn í háttinn, þegar hann kom inn, þá fór þeim ekki annað í milli en einsatkvæðisorð í þurrum rómi. Og þó var einhver spenna milli þeirra, sem eitraði andrúmsloftið.

Þannig rann sumarið frá þeim feðgum, ört eins og sandur um greipar barns. A sunnudagsmorgnum, þegar lögregluþjónninn var á frívakt, voru þeir vani. að fara niður að tjörn með skútu. Hann hafði smíðað tvær skútur handa syni sínum, og strax þegar drengurinn var þriggja ára gamall hófst leikur þeirra. Þá var það lögregluþjónninn sem ók seglum og festi stýri og ýtti á flot, en þegar drengurinn komst á legg tók hann frumkvæðið í sínar hendur og faðir hans varð aðeins áhorfandi. Nú rölti faðir hans stundum einn meðfram tjörninni og það var beiskja í svip hans og huga. Sonur hans hafði allan hugann við bifhjólið og lét aldrei sjá sig við tjörnina.

Einn sunnudagsmorgun, snemma í september, kom lögregluþjónninn út og var þá sonur hans að stíga af hjólinu, óhreinn og kámugur. — Það er fallegt að hjálpa Sigga að gera við hjólið, sagði faðir hans, en hvernig stendur á því að hann, sjálfur eigandinn, tekur aldrei til hendinni?

Drengurinn leit niður. — Hann — hann er ekki eins laginn og ég, sagði hann.

— Þú ættir nú að dubba þig upp og koma með mér. Þú verður að aumingja af þessu sífellda bogri í smurolíu og bensínstybbu. Farðu inn og skrúbbaðu af þér skítinn og skiptu um föt, ég skal bíða eftir þér.

Drengurinn hlýddi og kom að vörmu spori, gljáandi í framan með hárið kembt og strokið. Þeir löbbuðu þöglir af stað, og hverju svo sem faðir hans impraði á, var svarið aðeins já eða nei. Niður við tjörnina fór lögregluþjónninn að rifja upp gamlar minningar, hérna strandaði kútterinn, og þarna var það, sem skonnortan festist í sefinu, og hann óð eftir henni og hélt hann mundi sökkva á kaf í leðjuna. Hvernig væri að þeir skryppu heim og sæktu þá gömlu ferniseruðu með blýkjölinn, þetta var óskabyr og fyrirtaks leiði til vesturbakkans.

— Nei, sagði drengurinn.

Þeir gengu hljóðir góða stund. Þá sagði lögregluþjónninn: — Hvar var það, sem þú bjargaðir litla stráknum í rauðu fötunum?

— Hvaða strák?

— Litla stráknum, sem datt í vökina? sagði faðir hans. — Var það ekki í vetur sem leið?

— Nú, honum, sagði drengurinn, það var löngu fyrir jól. Það var þarna úti í miðri syðri tjörninni.

Lögregluþjónninn leit á son sinn. Hann hafði alltaf verið hreykinn af þessu verki og miklað það fyrir sér, nú var líkt og móða félli á minninguna um hetjudáðina, og kannske var hún uppspuni einn. Hvaða strák? hafði sonur hans sagt. Hann mundi ekki eftir þessu afreki, sem hann hafði útskýrt fyrir föður sínum með sterkum orðum þegar hann kom heim, blautur eins og hundur dreginn af sundi, skjálfandi og kaldur og skautalaus, þeir höfðu orðið eftir á tjörninni og fundust aldrei. Ef til vill var sagan bara uppspuni til að fela eigin afglöp.

Hann stundi. Svo sagði hann: — Varstu einn, þegar þú bjargaðir litla stráknum í rauðu fötunum?

Hann vildi hvorki kvelja sig né drenginn, en hann mátti til að halda áfram.

— Einn? spurði sonur hans, nei, það var fullt af fólki á tjörninni, það er að segja á stóru tjörninni.

— En á syðri tjörninni, voru þið einir þar?

— Nei, það voru nokkrir litlir krakkar þar.

— Hvar var Siggi? Voru þið ekki saman?

— Jú, en hann var á stóru tjörninni.

— Og hvað varð svo um litla strákinn í rauðu fötunum?

— Hann fór heim til sín.

— Hvar átti hann heima?

— Það veit ég ekki.

— Fór hann einn?

— Nei, það var lítill strákur, sem var með honum, þeir fóru sajnan. Það tók þá bíli og fór með þá.

— Og enginn af félögum þínum vissi um þetta?

— Nei.

— Það var slæmt.

Þegar þeir höfðu gengið umhverfis tjörnina og voru á heimleið, kom stálpaður strákur á liílu bifhjóli brunandi á móti þeim. Það var Siggi. Hann fór í stóran sveig og nam staðar við hlið þeirra, og lögregluþjónninn staldraði við, en sonur hans hélt áfram.

— Heyrðu, af hverju ertu ekki á þínu? kallaði Siggi og flengreið eftir drengnum þar til hann náði honum. — Hvað er að þér, maður? Hef ég nokkuð gert þér?

Drengurinn vék sér undan: — Farðu, sagði hann, farðu.

— Hæ, ertu lasinn eða hvað? spurði Siggi. Svo sneri hann sér að lögregluþjóninum. — Sá er góður. Ég hef ekkert gert honum.

— Auðvitað ekki, sagði lögregluþjónninn, en ég sé að þú ert á nýju hjóli.

— Já, sagði Siggi, þessvegna seldi ég honum mitt hjól í vor. Er hann aldrei á því, eða hvað? Það var reyndar ekki fyrsta klassa, en það þurfti ekki nema lítilsháttar viðgerð, — enda fékk hann það hundódýrt.

— Hvað kostaði það? spurði lögregluþjónninn.

— Þúsund krónur, sagði Siggi. — Það er að segja, þúsund krónur mínus tíu prósent. Ég gaf honum tíu prósent afslátt vegna þess að það var sprungið á báðum.

Lögregluþjónninn þreif í hönd sonar síns. Þeir stikuðu af stað og tak hans hertist við hvert skref. — Stalst þúsund krónum, sagði hann og beit á jaxlinn, stalst þúsund krónum og eyddir afslættinum í sælgæti. Að þú skyldir ekki segja mér að ókunni maðurinn hefði gefið þér þúsund krónur.

— Hann gerði það, sagði drengurinn lágt, hann gerði það, en það var svo ótrúlegt að ég sagði bara hundrað krónur.

Þegar heim kom sleppti hann hendi sonar síns og leit framan í hann. Andht drengsins var náfölt og vanr hans skulfu. Faðir hans fór inn í svefnherbergi sitt og lokaði sig þar inni til næsta morguns, en allan daginn og frameftir nóttu heyrðist ekkert lífsmark í húsi hans nema fjarlægur, örvona grátur.

A mánudagsmorguninn hringdi hann til forstjóra fyrirtækisms og sagði upp vinnunni fyrir hönd sonar síns. Einnig fór hann í bankann og borgaði hlaupareikningsgjaldkeranum þúsund krónur.

— — — — —

Veturinn kom og drengurinn fór í skóla, en bar aldrei sitt barr. Hann var lítið með félögum sínum, heldur sat hann langdvölum í stofu og las, enda þótt einkunn hans bæri því ekki vitni. Litla bifhjólið lá í vanhirðu niðri í geymslu. Feðgarnir fóru aldrei út saman, en stöku sinnum fékk móðir drengsins talið hann á að koma með sér. Jafnvel kvikmyndahúsin höfðu misst aðdráttarafl sitt. Hinn brostni trúnaður var að því kominn að beygja drenginn í duftið.

Þegar leið á veturinn varð föður hans það fullljóst, að við svo búið mátti ekki standa. Hann hvatti drenginn ákaft til að fara í bíó, á skíði eða skauta, og á frívaktinni tók hann upp göngur sínar og lét drenginn fylgjast með sér. Þeir voru þöglir í fyrstu, en smám saman var eins og samband þeirra væri að færast í sitt fyrra horf.

Svo var það eitt sinn á útmánuðum, þegar daginn var tekið að lengja og bjart var fram eftir kvöldi, að drengurinn varð samferða föður sínum heim af vakt. Þegar þeir komu að Tjarnargarðinum og ætluðu að beygja upp Skothúsveg, sáu þeir hvar börn voru að leik og endur á vappi, svo þeir ákváðu að fara inn í garðinn. Þeir settust á bekk og virtu börn og fugla fyrir sér.

Blæjalogn var og spegilsléttur vatnsflöturinn og sólroðinn. Börnin teymdu lítil skip í bandi meðfram bakkanum, og von bráðar stóð drengurinn upp og gekk til barnanna og fór að hjálpa þeim. Hann sýndi þeim hvernig þau áttu að festa stýrið til þess að skipið leitaði ekki lands þrátt fyrir taumhaldið, og líka kenndi hann þeim hvernig haga bæri hleðslu og ýta skyldi úr vör.

Þegar lögregluþjónninn hafði setið stundarkorn í þungum þönkum og virt drenginn fyrir sér, varð hann þess var, að ókunnur maður stóð spölkorn frá honum og horfði á börnin. Svo sneri maðurinn sér við og einblíndi á hann, en kom því næst og bauð gott kvöld. Að kveðjum loknum varð lítil þögn og maðurinn settist. Svo sagði hann: — Er þetta sonur yðar?

— Já, sagði lögregluþjónninn, stóri strákurinn, það er sonur minn.

— Einmitt, sagði maðurinn, það má þekkja ykkur feðgana á svipnum.

— Já, sumum finnst við líkir, sagði lögregluþjónninn, eða hversvegna spyrjið þér? Þekkið þér son minn?

— Nei, sagði maðurinn, það get ég varla sagt. Og þó á ég honum meira að þakka en nokkurri vandalausri manneskju annarri.

Ókunni maðurinn þagnaði og lögregluþjónninn leit á hann spyrjandi.

— Yður kann að virðast það ýkjur, hélt ókunni maðurinn áfram með mestu hægð, en samt fullyrði ég, að hann hefur gert mér lífið þess virði að lifa því.

— Ég skil þetta ekki, sagði lögregluþjónninn og var á báðum áttum hvað hann ætti að halda um manninn.

— Það er ekki von, sagði ókunni maðurinn. Hann bagnaði andartak. Svo byrjaði hann aftur. — Við hjónin áttum tvo syni. Fyrir þremur árum dó eldri sonur okkar, og þetta var okkur svo þungt áfall, að það eitt gat hjálpað okkur, að við áttum annan dreng yngri. En fyrir rúmu ári vorum við nærri búin að missa hann líka. Og þá hefðum við ekki framar átt neitt til að lifa fyrir. Hann féll niður í vök hér í tjöminni, þá fjögurra ára gama]], og nærri voru einungis börn á líkum aldri, börn, sem ekki gátu lið veitt. Þá kom stálpaður drengur og dró hann upp úr. Það var þessi bjarti drengur þarna.

Ókunni maðurinn þagnaði. Þá sagði lögregluþjónninn:

— Ég þakka yður fyrir þessar upplýsingar. Þær eru mér meira virði en yður grunar.

— Það gleður mig, sagði ókunni maðurinn, það gleður mig að geta grynnkað örlítið á þakkarskuld minni. En það launar enginn líf sonar síns, enginn í öllum heiminum. Það er ekki einu sinni hægt að gera tilraun til þess.

Ókunni maðurinn stóð upp og hneppti að sér frakkanum, en þegar hann var í þann veginn að kveðja, rétti hann allt í einu úr sér.

— Hvað er á seyði? spurði hann.

Lögregluþjónninn leit upp og sá börnin á bakkanum í glöðum leik sem fyrr, en sonur hans hafði tekið sig út úr hópnum og stefndi í áttina til þeirra. Hann gekk hægt og hikandi, og þó sem væri hann dreginn duldu afli, en augu hans voru starandi, galopin og vot, líkt og þeim fer, sem af áreynslu blínir á fjarlægan, vandséðan hlut. Faðir hans reyndi að gera sér í hugarlund, hvað um væri að vera, en til þess var enginn tími, því nú fór drengurinn að hlaupa, og augnaráð hans var ekki lengur knýjandi og spurult, heldur blikandi reiðibál. Hann hljóp beint að ókunna manninum, og í næstu andrá hefði hann ráðizt á hann, ef faðir hans hefði ekki sprottið á fætur og gripið hann. Hann kiknaði í hnjáliðunum og hnefarnir krepptust og hann hrópaði: — Hversvegna? Hversvegna? Hversvegna í áranum…?

— Ertu ekki með öllum mjalla, drengur? spurði faðir hans, og við manninn sagði hann: — Ég bið afsökunar…

— Ég skil ekki, sagði maðurinn, hef ég gert eitthvað á hluta þessa drengs, sem mér er jafnsárt um og minn eigin son?

— Hversvegna, hversvegna? stamaði drengurinn og barðist við sjálfan sig.

Faðir hans sagði: — Hann hefur átt í erfiðleikum að undanförnu, ég bið afsökunar á framferði hans.

— Hversvegna? stundi drengurinn upp, hversvegna…?

Svo var eins og loku væri skotið frá þungum straumi heiftar og harms, og hann sneri sér að föður sínum.

— Pabbi, sagði hann, þetta er maðurinn, þetta er helvítis þorparinn. Ég vildi ég gæti rotað hann og drepið hann og…

— Hvað hef ég gert? spurði ókunni maðurinn, hef ég gert eitthvað rangt?

Lögregluþjónninn spurði: — Hvað gerðuð þér?

Drengurinn sagði: — Það var hann sem gaf mér peningana, þessi árans… helvítis…

— Peninga? sagði ókunni maðurinn. — Já, það er satt, ég gaf drengnum yðar þúsund krónur loksins þegar ég hafði upp á honum. Ég gaf honum þúsund krónur, það er sennilega bráðum ár síðan. Gerði ég eitthvað rangt? Sízt af öllu…

— Og þér sögðuð honum ekki ástæðuna?

— Nei, sagði maðurinn hugsi, ég sagði honum ekki ástæðuna. Ég hefði þá átt að segja: ég er að reyna að gleðja þig. Því ég var ekki að launa lífgjöf. Hvað eru þúsund krónur upp í líf sonar? Maður kaupir ekki gæfu sína fyrir þúsund krónur. En ég vildi gjarna reyna að gleðja hann, og þessvegna gaf ég honum þetta. Sízt af öllu, eins og þér skiljið…

Hann hætti, orðfár og undrandi: — Hvað hef ég gert? spurði hann.

— Ekkert, ekkert, sagði lögregluþjónninn og þreifaði eftir hendi sonar síns, ekkert, ekkert — nema kennt mér, að ég hef verið honum slæmur faðir.