Ólafur Jóh. Sigurðsson

Stjörnurnar í Konstantínópel.

Ég lagði heitar varirnar að glugganum, blés ákaft og kepptist við að þíða klakahimnuna, unz dálítil vök myndaðist á miðri rúðunni, umgirt hrímloðnum frostrósum. Ég sá fjallið og himininn, svellin í mýrinni fyrir neðan túnið og snævi þakta heiðaflákana fyrir neðan mýrina. Úti var kyrrt og kalt: jólaföstuhúmið blánaði óðum, en tunglið var ekki komið upp og stjörnurnar langt úti í geimnum, ósýnilegar leitandi auga, fjarlægar snauðum dreng, sem þráði hina silfurskæru geisla þeirra. Þær koma bráðum, hugsaði ég. Þær eru áreiðanlega á leiðinni hingað, eins og í gær, eins og í fyrradag, eins og alltaf í heiðskiru veðri.

En svo var mál með vexti, að stjörnurnar yfir fjallinu brunuðu út í ókunnan fjarska, þegar dagrenningin svipti rökkrinu af jöklinum í austri og lagðist skáhallt yfir mýrina fyrir neðan túnið; þær týndust eins og draumur um munaðarvöru, en birtust aftur í ljósaskiptunum á kvöldin og röðuðu sér á himininn yfir fjallinu, kvikar og tindrandi. Mér var ekki fyllilega Ijóst, hvers vegna þær voru á þessu ferðalagi, hvers vegna þær héldu ekki kyrru fyrir yfir eggjum fjallsins og lofuðu mér að dást að sér; kannski þurftu þær að raða sér á festinguna yfir öðru fjalli úti í geimnum, kannski svolitill hær standi undir fjallinu úti í geimnum og svolitill drengur húi til auða vök á rúðunni? Ef til vill fóru þær alla leið til Konstantínópel og sendu blíðan ljóma inn um glugga kastalanna? Æ, það var í rauninni afleitt, að vera svona litill og geta ekki farið strax til Konstantínópel! Systir mín hafði verið miklu hærri og bústnari fyrir þremur árum, miklu duglegri og gáfaðri. Ég var kopi og rindill, ónýtur að tína hagalagða á vorin og latur að tvinna á veturna. Ég átti tvær krónur og fimmtiu aura í púltinu mínu, en þessir miklu peningar glötuðu allri tign, ef þeir voru bornir saman við auðæfi systur minnar. Hún hafði verið helmingi fljótari en ég að hlaupa upp hrekkurnar eftir hagalögðunum, helmingi fundvísari og heppnari: ég var aðeins sjö ára gamall og ósköp lágur í loftinu.

En ég var þegar farinn að þrá viðhurði og munað, þrá einhverja ósegjanlega sælu, sem vaggar manni á dúnmjúkum skýjum, slegnum rauðagulli í jöðrunum, vaggar manni frá einum stað til annars og lætur allar óskir rætast í sömu andránni. Mig dreymdi gráfíkjur á næturnar. Ég hafði séð litprentað bréfspjald á næsta bæ, það var mynd af Konstantínópel, guð minn góður: hvilíkar hallir, hvílíkir gnæfiturnar á höllunum, grænir og bleikir, eins og skógurinn í kring, hinn furðulegi ævintýraskógur, þar sem laufin voru lengri en mannshandleggir og breiðari en lummur. Nótt eftir nótt sveif ég til þessarar fjarlægu borgar, klifraði upp í trén og söng, spókaði mig á hvolfþökum turnanna, tróð út gúlann af allskonar kaffibrauði og át gráfíkjur úr ótæmandi bréfpokum. En stundum missti ég skyndilega jafnvægið, æpti upp yfir mig og hrapaði. Ég vaknaði svangur og hræddur í rúminu hjá föður mínum, næturmyrkur í baðstofunni og allir sofandi, engar gráfíkjur á boðstólum, fyrr en farið yrði með ullina í kaupstaðinn um jónsmessuleytið í vor, engin óminnissæla, enginn skógur. Þessi vonbrigði fengu mér oft ákafrar geðshræringar, en ég huggaði mig við, að helra væri að kúra öruggur við hliðina á pabba en hrapa ofan af hvolfþökum turnanna í Konstantínópel. Þegar mér yxi fiskur um hrygg, ætlaði ég að fara þangað með foreldra mína og systur, vernda þau fyrir ræningj- um, sveifla beittum korða og leiða þau meðal trjánna í hallargörðunum eða gefa þeim lostætar kræsingar. Hvílikur munur! Það var ekki eldiviðarhrak og gallsúr blóðmör í Konstantínópel, ekki snælda og hnykill, ekki hélaður gluggi með ofurlitlum auðum bletti, sem maður varð stöðugt að blása á, til þess að hélan hyldi hann ekki líka. En stjörnurnar yfir fjallinu? Ætluðu þær að koma seinna í kvöld en venjulega? Nei, bíðum við! Hin fyrsta birtist allt í einu yfir syðsta tindinum, ég sá hana í mikilli fjarlægð: hún brann á festingunni eins og dauft og blaktandi kertaljós. Ég vissi, að innan lítillar stundar myndi hún færast nær, stækka og glóa, varpa björtum geislum á snjóinn og spegla sig í bláum svellunum. Þarna var önnur og hin þriðja, margar, margar, ef til vill nýkomnar frá Konstantínópel, ef til vill nýbúnar að glitra í rúðum kastalanna. Ég reyndi ekki að telja þær, heldur hvörfluðu augu mín þakklát og hrifin frá einni til annarrar, unz hugurinn gleymdi kulda og snældu, gleymdi turnum og gráfíkjum, en laugaði hina óljósu þrá í sivaxandi ljóma himinsins.

Geiri! Geiri! hvíslaði systir min og kippti mér frá glugganum. Komdu strax út á hlað og blustaðu.

Það var svo mikill ákafi í rödd hennar, að ég hlýddi mótþróalaust, þreif pottlokið mitt og hljóp á eftir henni fram göngin. Við stóðum þögul á hlaðinu í kvöldstillunni, fátæk og smá andspænis skrauti festingarinnar, norðurljós logaði yfir heiðaflákunum og örmjó rönd tunglsins blikaði á jöklinum í austri, eins og látún.

Hvað? spurði ég forvitinn.

Uss, uss. Ekki tala. Hlustaðu bara, hvislaði systir mín og stóð á öndinni.

Ég heyrði frostbresti neðan úr mýrinni og lágværan fossnið frá ánni í vestri, en hvorugt þótti mér nokkrum tiðindum sæta, svo að kröfur á hendur systur minni um einhverjar gabbsbætur voru komnar fram á varir mér, þegar einkennilegt hljóð barst til min utan úr kyrrðinni. Það var dillandi blístur.

Hvað er þetta? spurði ég undrandi, en systir mín anzaði mér ekki.

Nokkra stund blustuðum við bæði og héldum niðri í okkur andanum. Ég einblíndi út á mýrarsvellin, því að þaðan virtist bljóðið koina. En ég sá ekki neitt í húminu og óskaði af öllu bjarta, að tunglið flýtti sér að koma upp: látúnsröndin á jöklinum stóð alveg í stað. Þei, þei! Ég heyrði greinilega mannamál. Tvær háværar raddir blönduðust snöggvast saman, slitnuðu síðan sundur, önnur virtist þagna, en bin endaði í nýju, dillandi blístri. Mér varð ekki um sel. Ég kunni þvi illa að hlusta á kynleg hljóð án þess að geta skýrt uppruna þeirra fyrir sjálfum mér. Það var allt öðru máli að gegna að ferðast til Konstantínópel og berjast við ræningja í huganum.

Huldufólk? spurði ég smeykur.

En systir mín, sem var þremur árum eldri en ég og auk þess miklu lífsreyndari og raunsærri, visaði þessari fjarstæðu hiklaust á bug.

Gestir, hvíslaði hún. Sérðu þá ekki?

Nei, sagði ég.

Sko, þarna koma þeir, hvíslaði bún og benti fram undan sér. Tveir gestir.

Ég fylgdi bendingum hennar með augunum, titrandi af eftirvæntingu, guð sé oss næstur: ég sá þá báða, þar sem þeir skálmuðu eftir mýrarsvellunum rétt fyrir neðan túnjaðarinn og stefndu á bæinn.

Ég ætla að skreppa út í hlöðu og láta pabba vita, sagði systir min og þaut af stað. Ég stóð einsamall á hlaðinu og horfði á hina leyndardómsfullu gesti, sem færðust óðum nær. Ef til vill fann ég til smæðar minnar og öryggisleysis gagnvart þeim ókennileik, sem fylgir nálægð framandi manna, ef til vill vildi ég ekki vera eftirbátur systur minnar í fréttaburði: að minnsta kosti snerist ég á hæl og hljóp inn í eldhúsið, til þess að segja móður minni tíðindin.

Og rétt á eftir stóð ég á gægjum í bæjardyrunum. Faðir minn tvísteig á hlaðinu og stakk upp í sig nýju skroi, til þess að vera undir það búinn að heilsa ókunnugum. En systir mín hrærði hvorki legg né lið, starði hara róleg og ráðsett út í jólaföstuhúmið, eins og þetta væri hinn hversdagslegasti viðburður. Hvílíkt hugrekki!

Sælir veri mennirnir, sagði faðir minn tyggjandi og leitaði að einhverju í huxnavasanum.

Gott kvöld, svöruðu tvær ólíkar raddir. Önnur var dimm og alvarleg, þrungin einhverri ásakandi vizku, en hin mjó og skræk, full af glensi og kátínu: það var eins og orðin stykkju upp úr samanherptu koki, sem reyndi að hæla niður kitlandi hlátur.

Þeir heilsuðu föður mínum og systur minni, en þrátt fyrir forvitnina, hopaði ég lengra inn í göngin, svo að þeir sæju mig ekki. Ég heyrði, að þeir létu einhvern farangur á hlaðið og púuðu hástöfum, eins og þungri byrði væri létt af herðum þeirra; en ég vogaði mér ekki fram í dyrnar til að kikja. Ég var aðeins sjö ára gamall. Þeir nefndu nöfn sín og spurðu samtímis, hvernig tíðin hefði verið undanfarnar vikur.

Tiðin hefur verið óvenju hörð, svaraði faðir minn dræmt. Hann kingdi niður snjó skömmu fyrir jólaföstuna. Svo kom spillihloti einn dag. Svo fraus hann. Síðan hefur verið staðviðri, miklir kuldar og haglevsa, glerungur yfir allt, eins og þið sjáið, en kyrrt og lygnt.

Óvenju hörð? Mikil assvítans sorgmæði, sagði dimma röddin, en hluttekningin í hljómi orðanna virtist einkum sprottin af þreytu og armæðu ferðalagsins.

Kingdi niður snjó? Ég spyr ekki að. Spillibloti einn dag? Jú, jú, það er vaninn. Glerungur yfir allt og hagleysa? Djöfuls-árar-hallæri! sagði mjóa röddin hálfhlæjandi, eins og hún vildi snúa ósanngirni himins og jarðar upp í skemmtilegt spaug.

Ætla mennirnir langt að halda? spurði faðir minn.

Nei. Getum við fengið að vera?

Já, svaraði faðir minn. Hér er engum úthýst.

Ég beið ekki boðanna og stökk á undan þeim inn í baðstofuna. Þeir skröngluðust eftir dimmum göngunum með farangur sinn: úttroðna ólapoka og brúnar töskur. Þeir settust sinn á hvort rúm, en móðir mín kveikti á baðstofulampanum og titraði ofurlítið: hún vissi ekki, bvort þessi ókunnu mikilmenni gætu lagt sér til munn; bragðlausan vatnsgraut og súrt slátur. Ég heilsaði þeim niðurlútur, en faldi mig síðan í skotinu bak við rúm föður míns og virti þá fyrir mér í laumi. Hinn dimmraddaði var nauðasköllóttur, með djúpa brukku í miðju enni, en augun stálblá og hvöss, eins og þau gætu stungizt inn í mann. Hann var söðulnefjaður og varaþykkur, en kinnarnar holdugar og þunglamalegir drættir frá nefinu til munnsins. Yfir svip bans hvíldi virðuleiki og ströng ró, hann hallaði sér aftur á bak upp í rúmið og varpaði öndinni, eins og bann væri dauðuppgefinn.

En félagi hans lék hinsvegar á als oddi, iðaði í skinninu af furðulegu fjöri, ók sér á rúmbríkinni, leit kímandi í allar áttir og baðaði höndunum eins og bann væri að leika á ósýnilegt hljóðfæri. Augu bans voru kolsvört og logandi, stundum margar hrukkur á enninu, stundum engin, smáhrokkið hárið þyrlaðist jafnvel annað veifið ofan að hinu heljarstóra og eldrauða kónganefi, kjálkarnir mjóir og skarpholda, varirnar næfurþunnar, munnurinn stundum víður og opinn, stundum lítill og samanherptur, — allt andlitið síbreytilegt og á stöðugri hreyfingu.

En þótt ásjónum næturgestanna svipaði litið saman, þá fannst mér, að einhver dulin tengsl lægju á milli þeirra, og klæðaburðurinn virtist staðfesta grun minn. Þeir voru báðir í öklaháum stígvélum. Þeir voru báðir í þykkum jakka með skrautlegum hnöppum. Þeir voru báðir með ólapoka og brúna tösku. Ég sá skyndilega, að faðir minn var tötralegur og óhreinn. Ég sá, að mórauða peysan hans var götótt á olbogunum og hlaðin kuski úr hlöðunni. Ég sá, að buxurnar bans voru stagbættar og luralegar, skálmarnar girtar ofan í sokkana og skinnskórnir óumræðilega sviplausir andspænis hinum reimuðu stígvélum höfðingjanna. Kannski hefur hann líka fundið til þess sjálfur, þvi að hann strauk ennið vandræðalega, japlaði á skroinu sínu og ræddi um tíðina við hinn dimmraddaða.

Hæ, ungi maður! kallaði sá skræki og benti á mig. Komdu hingað snöggvast!

Ég fikaði mig til hans, feiminn og uppburðarlítill. Það var lokkandi ilmur af fötum hans, hann hló og spriklaði, stakk hendinni ofan í jakkavasann og sagði mér að opna munninn. Ég hlýddi eins og í leiðslu. Hann lét kringlótta kúlu upp í mig og tókst allur á loft af kátínu. Borðaðu þetta, ungi maður, ungi glókollur, ungi snillingur, ungi dúnposi, ruddi hann út úr sér og klappaði mér frá hvirfli til ilja, en lmnglótta kúlan bráðnaði samstundis uppi í mér og sætbeiskur lögur fyllti munninn. Ég var ekki feiminn við hann lengur. Hann laðaði mig til sín, talaði við mig eins og jafningja sinn og gerði mig óðara að trúnaðarvini sínum.

Þegar ég var á þínum aldri, hvíslaði hann íbygginn, þá stal ég framblaðningi og baunaði á hana í leyfisleysi, skaut franskan hana, lagsmaður. Og hann flaug upp í háaloft, þegar hann var dauður!

Og kom hann aldrei aftur? spurði ég.

Jú-jú, hann datt ofan í hlandfor. Og kerlingin elti mig á nærhuxunum, hihi, kerlingin ætlaði að lemja mig með blautum steinbít, en ég komst undan, lagsmaður, ég slapp!

Hvaða kerling? spurði ég agndofa.

Kerlingin, sem átti hanann, ungi maður, ungi snillingur. Ég skaut líka einu sinni grábröndóttan fresskött, hlunkaði á hann uppi á grjótgarði, þar sem hann var að háma í sig oblátur, ungi glókollur, ungi dúnposi. Það var fressköttur biskupsins, en þú mátt ekki segja neinum frá því; hann var nefnilega ættaður frá Jerúsalem.

Ég tvísteig fyrir framan hann með sætbeiskan keim uppi í mér og ætlaði að spyrja, hvaða biskup hefði átt hinn tiginborna, grábröndótta fresskött, þegar faðir minn tók til máls. Á hvaða leiðum eru mennirnir? sagði hann.

Ja, þessi þarna gengur á guðsvegum, svaraði velgerðarmaður minn og benti á hinn dimmraddaða. Og ég þorði ekki annað en slást í fylgd með honum, til þess að villast ekki, hahaha! Hann hefur verið í Ameríku.

Hinn dimmraddaði hóf upp augnalokin og stakk hinu alvörugefna tilliti sínu inn í brjóst föður míns. Rétt er það, mælli hann stillilega. Ég hef verið í Ameríku um tíma, en ekki til þess að græða fé eða leita að þessa heims gæðum, því að guð hafði frelsað mig, löngu áður en ég fór þangað. Ég var kristniboði í Ameríku.

Það kom upp úr kafinu, að næturgestirnir voru báðir einskonar fulltrúar menningarinnar í heiminum, en höfðu jafnframt þá áráttu að gleðja fólk í afskekktum sveitum fyrir jólin. Hinn dimmraddaði staðfesti hjartagæzku sina og trúarstyrk með því að selja biblíur við vægu verði, litprenlaðar helgimyndir og ýmiskonar ódýrt guðsorð. Velgerðarmaður minn kvaðst hinsvegar vera algerlega laus við ákveðnar skoðanir í trúmálum; að vísu hefði hann einu sinni drukkið þrjár flöskur af messuvíni, keypt hempu af blindfullum presti og selt hana sundurskorna sem peysufataefni handa dóttur forsætisráðherrans; en umhyggju sína fyrir velferð barnanna sannaði hann með því að bjóða þeim allskonar leikföng, — kannski fólkið vilji skoða dótið okkar strax? sagði hann.

Ég leit eldsnöggt til föður mins, kafrjóður og eftirvæntingarfullur. En faðir minn hafði skyndilega breytzt. Hann var orðinn harður á svip og þungur á brún, eins og þegar oddvitinn var að innheimta útsvarið.

Nújá, sagði hann þyrrkingslega og hnýtti skrotugguna sína í eitt liornið á snýtuklútnum. Við eigum nóg guðsorð á heimilinu. Og við höfum ekki efni á að kaupa neitt glingur.

Móðir mín har matinn á borð og bað mennina í hálfum hljóðum að fyrirgefa sér fátæktina. Kristniboðinn signdi sig í flýti, sneri sér síðan að föður mínum og mælti í áminningartón: Það er aldrei of mikið af guðsorðinu, bóndi sæll.

Faðir minn múldraði eitthvað ofan í barminn og hnyklaði hrýnnar.

Hitt er annað mál, hélt kristniboðinn áfram, að blessað sveitafólkið hefur ekki úr miklu að moða á þessum tímum. En heldur vildi ég svelta heilu hungri en fara á mis við náðarlind guðs í ritningunni, í hugvekjunum, í sálmunum og öðrum helgum ritum. Eða getur nokkur lifað af hrauði einu saman?

Ykkur er svo sem velkomið að sýna þetta dót, þegar ég er búinn að vatna kúnni, sagði faðir minn eftir nokkra þögn. Ég varð svo glaður, að mig langaði til að hlaupa upp um hálsinn á honum og klappa honum á vangann. En ég læt ykkur hara vita, hætti hann við, að ég kaupi ekki neitt. Það árar ekki byrlega núna.

Hann gekk út, en mennirnir grúfðu sig yfir matinn. Kristnihoðinn horðaði hægt, stakk gafflinum gætilega í hitana og virtist jafnvel skoða þá alla, áður en hann lét þá upp í sig, tuggði í mauk og leit varla upp frá máltiðinni. En velgerðarmaður minn hroðaði í sig slátri og brauði eins og hann væri í kappi við girugan hák. Ég dáðist að lionum af barnslegri einlægni, sérhver hreyfing hans orkaði á mig eins og dularfull sefjun: ég færði mig til hans, unz ég stóð við hliðina á honum og horfði á hann með opin munn. Hann hlaut að vita allt.

Hvað segir þú, snillingur, dúnposi, glókollur? spurði hann glaðklakkalega og kingdi heilli lundabaggasneið. svo að harkakýlið hoppaði á hálsinum.

Hefurðu nokkurn tíma verið í Konstantínópel? spurði ég lágt, þvi að systir mín stóð í dyrunum og starði alvarlega á mig, eins og hún vildi ávíta mig fyrir framhleypnina.

Hvort ég hef! svaraði hann og rak upp skellihlátur. Ég flaugst á við hundtyrkjann dag og nótt, barði soldáninn og flengdi furstana, eyðilagði kvennabúrin og tæmdi ámurnar, setti fjörutíu verzlanir á hausinn og reytti allar fjaðrirnar af páfagaukunum!

Mér leizt ekki á hlikuna. Eftir þessu að dæma, var lítið um dýrðir lengur í hinni fjarlægu borg. Mér hafði aldrei komið til hugar, að slíkar róstur gætu átt sér stað í Konstantínópel. Mér fannst jafnvel varhugavert að fara þangað með foreldra mína og systur; ef til vill yrði ég ofurliði horinn, þótt ég sveiflaði korðanum og væri fær í flestan sjó.

Eru engar gráfíkjur þar? spurði ég milli vonar og ótta.

Jújújú, gráfíkjur, döðlur og rúsinur, appelsínur, epli og sveskjur, laufahrauð, kleinur og lummur, ungi vinur, ungi spekingur. Maður þarf ekki að gera neitt, bara éta og sofa.

Það hýrnaði yfir mér. Ég færði mig enn nær hon- og spurði: En stjörnurnar? Eru þær líka í Konstantínópel?

Jú, mikil ósköp! Fullt af stjörnum, gulum og rauðum, grænum og bláum, jájá, fullt af allavega litum stjörnum.

Heldurðu, að ég geti nokkurntima farið þangað? hvíslaði ég ofurlágt.

Tja, því ekki það? sagði hann og kinkaði kolli, tók fjaðrastilk upp úr vestisvasanum og fór að stanga úr tönnunum, en hláturinn ískraði niðri í honum. Þú skalt bara tala við sýslumanninn og vita, hvort hann leyfir þér að fara, bjóða sýslumanninum pipar í nefið og biðja hann að skrifa soldáninum meðmælabréf.

Kristniboðinn leit maulandi upp frá matnum, leit ásakandi á velgerðarmann minn og mælti hátíðlega: Fíflskapur við óvita er líka synd.

Ég skildi ekki orð hans og gaf þeim engan gaum. Mér fannst ekkert ævintýralegt við kristniboðann. Hann hafði aldrei stolið framhlaðningi. Hann hafði aldrei skotið fanskan hana eða hlunkaði á fresskött biskupsins, þar sem hann var að háma í sig oblátur uppi á grjótgarði. Hann hafði aldrei verið í Kostantinópel. Ameríka? Uss, það var ekki neitt! Ég leit varla við honum.

Hahaha! hló velgerðarmaður minn og stakk upp í mig nýrri kúlu. Sjáðu til, ungi dúnposi: Þarna kemur pabbi þinn aftur. Og nú færðu bráðum að skoða alla dýrðina!

Kristniboðinn leysti frá ólapokanum sínum og lauk upp hrúnu töskunni. Foreldrar mínir studdu sig við borðið og horfðu á. Systir mín hallaði sér upp að mömmu og fylgdist með hreyfingum kristniboðans; en ég hað guð í hljóði, að hann lyki sýningu sinni sem fyrst, svo að velgerðarmaður minn gæti farið að afhjúpa þá leyndardóma, sem hlutu að felast í farangri hans. Biblían? Sálmabókin? Ósjálfrátt minntist ég hinna löngu húslestra, þegar ég varð að dúsa grafkyrr á rúminu og horfa niður á gólfið, meðan faðir minn þuldi í belg og biðu. Ósjálfrátt minntist ég tveggja ræningja, sem héngu á krossi, með nagla gegnum hendur og fætur, minntist siðusárs frelsarans, þar sem blóð og vatn vall út, — æ, það var ekki þetta, sem hugurinn þráði. Hinsvegar grunaði mig, að leyndardómarnir í farangri velgerðarmanns míns væru í samræmi við hinar óljósu óskir hjartans og bað guð í himnariki að láta kristniboðann hraða sýningunni.

Nei, sagði faðir minn og hristi höfuðið. Við eigum bibliuna og sálmabókina. Hann benti upp á litlu hilluna fyrir ofan rúmið sitt. Við þurfum ekki að kaupa biblíuna og sálmabókina.

Assvítans sorgmæði, sagði kristniboðinn og tíndi æ meira guðsorð upp úr ólapokanum. Ný húslestrarbók? Kostar átta krónur.

Nei, sagði faðir minn. Við eigum Jónsbók og Péturspostillu, en auk þess liugvekjur séra Páls. Hann benti aftur upp á hilluna.

Passíusálmarnir með nátum? Kosta tvær krónur og fimmtíu aura.

Foreldrar mínir þögðu drykklanga stund, en systir mín leit forvitnislega á hókina í höndum kristniboðans. Augu hans hvörfluðu ýmist upp í gulnaða skarsúðina eða framan í föður minn.

Passísálmarnir með nótum. Nauðsynlegir á liverju heimili, endurtók hann og brýndi röddina. Litla heimasætan þarf endilega að eignast þá. Kosta aðeins tvær krónur og fimmtíu aura.

Nei, sagði faðir minn dálítið hikandi. Við höfum engin not af nótunum. Við eigum ekkert orgel.

Assvítans sorgmæði, sagði kristniboðinn. Hrukkan á enni hans dýpkaði, eins og hann væri að leita nýrra raka. Ja, hver veit nema þið eignizt orgel einhvern tíma? hélt hann áfram og ljómaði allur í framan. Og þá er gott að eiga Passíusálmana með nótum.

Nei, sagði faðir minn og hló kuldalega. Það árar ekki til orgelkaupa núna!

Menn eiga ekki að vera skammsýnir og miða allt við líðandi stund, sagði kristniboðinn og lét tillil sitl smjúga inn í föður minn. Mér er kunnugt um það, bóndi sæll, að ullin hækkar í verði bráðum; kjötið hækkar líka í verði; það kemur kannski nýtt strið og afkoma ykkar bændanna batnar geysilega. Hver veit nema litla heimasætan verði organisti í kirkjunni eftir fáein ár? Hver veit nema litla heimasætan verði frægasti organistinn í sýslunni? Aumingja barnið! Hana langar svo til að eignast Passíusálmana með nótum.

Faðir minn fór allur hjá sér og leitaði að nýrri skrotuggu í vösum sínum, en fann bana ekki og lét sér nægja að leysa gömlu tugguna úr horni snýtuklútsins.

Jæja, sagði bann loks. Það er víst bezt að kaupa þá.

Guð gleymir þeim ekki, sem hafa orð hans í heiðri, sagði kristniboðinn og fór að róta í brúnu töskunni. En það er líka nauðsynlegt að hengja eitthvað á þilið, sem minnir mann stöðugt á friðþægjara allra svnda. Sko! Hérna eru nokkrar ljómandi fallegar biblíumyndir ....

Faðir minn greip fram í fyrir honum: Nei, sagði hann, við höfum ekki efni á að kaupa þær.

Assvítans sorgmæði, andvarpaði kristniboðinn, en hampaði þó tveim myndum framan í móður minni og stakk hinu stálgráa tilliti guðrækni sinnar djúpt inn í barm hennar. Önnur niyndin var af góða birðinum. en hin af krossfestingunni, þar sem sonur abnættisins hékk þyrnikrýndur á trénu og löðrandi í blóði.

Frelsarinn, hvíslaði móðir mín hugfangin og benti á myndina af góða hirðinum: Jesúm Kristi í fjallshlið meðal mjallhvítra og gæfra lamba. Frelsarinn, hvíslaði hún og leit auðmjúkum bænaraugum á föður minn.

Þú veizt, að við höfum ekki efni á því, mamma. sagði faðir minn hörkulega. Þú veizt eins vel og ég, að við megum ekki kaupa neinn óþarfa.

Jesús Kristur er aldrei óþarfi, leiðrétti kristniboðinn og hagræddi myndunum fyrir framan augu móður minnar. Kostar aðeins eina krónu og fimmtíu aura hvor.

Pabbi, sagði móðir mín, við erum jafnfátæk, þótt við kaupum eina mynd af frelsaranum.

Jæja-jæja, sagði faðir minn og blés við. En það þýðir ekki að sýna okknr fleiri.

Hann gekk að rúminu sínu, lyfti upp koddanum, tók budduna úr höfðalaginu og leysti þvengina utan af henni. Buddan var gömul og trosnuð. Faðir minn lagði þvengina frá sér, þrýsti nögl þumalfingurs á látúnssmelluna og rýndi lengi ofan í budduhólfið. Ég tók eftir því, að hann var allt í einu orðinn raunamæddur og þreytulegur á svip. Ætli hún sé alveg tóm núna? hugsaði ég skelkaður. En hún var samt ekki alveg tóm, þvi að hann tók tvo peninga upp úr henni og rétti kristniboðanum. Síðan hnýtti hann aftur utan um budduna og lét hana undir koddann, gekk vel frá öllu og ýtti brekáninu niður með gaflfjölinni. Systir mín blaðaði í Passíusálmimum með nótum, en móðir min dáðist að frelsaranúm meðal hinna mjallhvítu og gæfu lamba.

Guð blessar þá, sem hafa hann í heiðri, sagði kristniboðinn og stakk peningunum inn á sig.

Já, það hef ég líka alltaf gert, sagði velgerðarmaður minn hlæjandi, þreif ólapokann sinn og drap tittlinga framan í mig. Ég skalf af tilhlökkun og forvitni.

Það er óþarfi að sýna okkur glingrið, sagði faðir minn þurrlega. Þú hefur ekkert upp úr því nema fyrirhöfnina. Við kaupum ekki glingur, fari það í helvíti!

Gerir ekkert til, ekki vitund, ekki nokkurn skapaðan hlut, sagði velgerðarmaður minn og iðaði í sætinu. En börnin hafa kannski gaman af að skoða dótið mitt; ég er nefnilega dálítið göldróttur.

Og hann afhjúpaði leyndardómana.

Ég varð steini lostinn. Ég stakk upp í mig visifingri og starði þögull á dýrð heimsmenningarinnar. Ég kom ekki upp nokkru orði. Mér fannst ég svífa í lausu lofti og týna öllum áttum, en fyrir sjónum mínum glóði og glitraði heil töfraveröld, eins og þegar fyrstu morgungeislarnir kveikja regnbogaljóma í hvítri dalaþokunni á vorin. Skrautbúnir riddarar úr pjátri, fjórhjólaðir vagnar, spriklgosar í röndóttum brókum með pípuhatt á böfði, jólasveinar með rauða skotthúfu og skjóðu á baki, tístandi fuglar, marglitir fiskar, vingjarnleg dýr, — allt þetta rann saman í ljúfa móðu, sem vakti jafnframt hrifningunni ósegjanlegan harmþunga í brjósti mér. Mig langaði til að eignast allt, en mig grunaði, að ég myndi ekki eignast neitt. Ég hefði helzt kosið að flýja langt burtu til þess að gráta.

Dúnposi! kallaði galdramaðurinn. Sjáðu byssuna og hvellhetturnar! Ungi glókollur, ungi snillingur, — þú lætur hvellhettu þarna og hleypir af. Það er alveg meinlaust, en þú getur gert hundinn Iogandi hræddan. Þegar ég var á þínum aldri, álti ég svona byssu og puðraði á eftir kerlingunum í myrkrinu. Kostar fjórar krónur með hundrað hvellhettum.

Nei, sagði faðir minn. Við þurfum ekki nein spellitól til þess að hræða skepnurnar. Og móðir bans er nógu veikluð, þó að bann fari ekki að gera henni bilt við með einhverjum djöfulgangi.

Dúnposi! kallaði galdramaðurinn og hnippti í handlegginn á mér. Hann brá á loft einkennilegu áhaldi. Það var kringlótt skifa með smáum deplum, en löng gormpípa með litlu typpi áföst við skífuna. Sjáðu! Svona eru stjörnurnar í Konstantinópel!

Hann þrýsti á typpið, en samstundis kviknuðu allavega litar stjörnur á fleti skífunnar, deplarnir breyttust í himnesk leiftur, slungin áhrifavaldi hins óviðjafnanlega.

Kostar tvær krónur og fimmtiu aura, sagði hann íbygginn.

Ég leit upp. Heimsmenningin virtist ekki hafa nein sýnileg áhrif á systur mina. Hún bafði lika eignazt Passíusálmana með nótum, hún hafði von um að verða frægasti organistinn í sýslunni, ef kjöt og ull hækkaði í verði, ef nýtt strið kæmi og faðir minn yrði ríkur. Hún horfði á hina björtu dýrð köldum og ástriðulausum augum, eins og þegar maður virðir fyrir sér fagran burnirótarbrúsk á syllu óklifandi hamars. Faðir minn varð enn brúnaþýngri og harðsnúnari í framan, en móðir mín hélt á myndinni af góða hirðinum og starði bliðlega á mig. Ef til vill sá hún, að ég harðist við grátinn, ef til vill grunaði hana hinar leyndu óskir hjartans.

Pabbi, sagði hún og benti á mig. Hann verður að fá eitthvað líka. Hann er bara sjö ára gamall.

Faðir minn hnyklaði brýnnar enn meira og beygði sig niður. Hvað kostar þella? spurði hann og tók lítinn fugl í lófa sinn.

Þrjátíu og fimm aura.

Ætli ég verði ekki að fá þetta prjál handa stráknum, sagði hann og gróf budduna aftur upp úr höfðalaginu, leysti þvengina aftur utan af henni, þrýsti aftur nögl þumalfingurs á látúnssmelluna og lagði siðan þrjátíu og fimm aura á borðið.

Ég hljóp upp um liálsinn á honum og hvíslaði: Má ég kaupa fyrir ullarpeningana mina núna?

Nei, svaraði hann reiðilega, en beindi því næst orðum sínum að galdramanninum: Ég mælist til þess, að þú látir þetta bölvað skran ofan í föggur þínar. Annars verða krakkarnir vitlausir!

En ég gat ekki sofnað um kvöldið. Ég lá lengi vakandi og hugsaði um stjörnutækið. Ég fann, að ég yrði alltaf óhamingjusamur, ef ég eignaðist það ekki. Hvort það væri ekki munur að hafa þennan kynjagrip, þegar byljirnir æddu yfir þakið og fönn hyldi gluggann eða þegar regnið byldi á rúðunum og myrkrið fyllti baðstofuna! Hvort það væri ekki munur að tendra skær leiftur á kvöldvökunni í staðinn fyrir að tvinna á snældu! Ég hlustaði á hinn framandi andardrátt í gestarúminu: kristnihoðinn hraut, en galdramaðurinn púaði. Svefnhljóð þeirra voru eins konar tákn um nálægð heimsmenningarinnar, en jafnframt sársaukafull endurtekning þeirrar staðreyndar, að þeir myndu halda leiðar sinnar í bíti um morguninn. Ég bað guð í himnaríki að koma inn í baðstofuna og bjálpa mér til að eignast stjörnutækið, áður en þeir hyrfu á brott. Ég spennti greipar og starði bljúgur út í skammdegisnóttina eins og ég byggist við kraftaverki. Ef til vill átti ég heldur að beina máli mínu til frelsarans, þvi að hann var vinur barnanna. Ó, Jesús, Jesús, góði Jesús, sonur Maríu meyjar, getinn af heilögum anda, krossfestur, dáinn og grafinn, ó, hjálpaðu mér, Jesús. Ég skal alltaf vera góður, ef þú hjálpar mér. Ég skal aldrei bölva. Ég skal aldrei svíkjast um að tvinna. Ég skal aldrei toga í halann á kusu. Ég skal aldrei dotta undir búslestrinum. Ó, gerðu það, Jesús. Gerðu það fyrir mig, Jesús. í nafni föðurins, sonarins og hins heilaga anda.

Loks sofnaði ég við hliðina á pabba með nafn frelsarans á vörunum.

En þegar ég vaknaði um morguninn, voru gestirnir komnir á fætur. Þeir sátu við borðið, sötruðu kaffi og átu nýbakaðar lummur. Þeir böfðu á sér ferðasnið: ófarnar vegalengdir spegluðust í svip þeirra, ókunnir markaðir göldruðu annarlegt fum í breyfingar þeirra og slitu sundur bin blutlægu orð um næstu áfangastaði. Ég var gripinn vonleysi og ótta: innan litillar stundar myndu þeir yfirgefa okkur, ásamt unaði heimsmenningarinnar; ég myndi kannski aldrei sjá þá framar, aldrei oftar njóta þeirrar sælu, sem fylgdi návist þeirra. Ég klæddi mig í hendingskasti og tifaði eirðarlaus um baðstofugólfið, án þess að vita, bvað ég átti að taka til bragðs.

En velgerðarmaður minn kallaði: Hæ, góðan daginn! Hvernig svafstu í nótt? Hvernig dreymdi þig í nótt, ungi dúnposi, ungi snillingur? Dreymdi þig kannski stjörnurnar í Konstantínópel? Soldáninn? Kvennabúrin? Páfagaukana? Haha! Nú erum við að fara, ungi vinur, ungi glókollur. Við komum kannski aldrei aftur.

Það var eins og hann læsi hugsanir mínar. Hann baðaði höndunum, um varir hans lék íbyggilegt bros og kolsvört augun glömpuðu, bíræfin og hvetjandi.

Síðan stóðu þeir á fætur, teygðu úr sér rymjandi og þökkuðu fyrir næturgreiðann. En ég var gersamlega ringlaður. Mér fannst lifshamingjan vera að yfirgefa mig. Mér fannst allt í kringum mig hringsnúast eða standa á höfði og hallast fram yfir sig, eins og það myndi hrynja yfir mig í næsta vetfangi. Ég heyrði, að kristniboðinn kastaði á mig kveðju. Eg fann, að hann greip snöggt í hægri hönd mína. Ég heyrði, að velgerðarmaður minn talaði um dúnposa og snilling. Og ég fann, að hann klappaði mér á kollinn og hristi mig allan að skilnaði. En því næst voru þeir horfnir út á hlað ásamt foreldrum minum og systur. Ég var einn eftir í baðstofunni.

Og skyndilega tók ég ákvörðun. Ég gleymdi banni föður míns, gleymdi heiðri mínum og samvizku: knúinn áfram af framandi afli opnaði ég púltið, opnaði baukinn í púltinu og hellti ullarpeningunum mínum í lófann. Það voru tíu spegilfagrir tuttuogfimmeyringar. Ég hafði keppzt við systur mína í tínslunni upp um brekkur fjallsins, hlaupið langar leiðir eftir hverjum smálagði, orðið lafmóður eins og brjóstið ætlaði að springa, orðið máttlaus í hnjánum eins og fæturnir ætluðu að högglast saman undir mér. Ég kreppti hnefann utan um fjársjóðinn, lokaði púltinu og leit flóttalega í kringum mig. Var einhver að koma? Ég hljóp út og rakst á móður mina í göngunum. Næturgestirnir voru lagðir af stað. Þeir slikuðu vestur túnið, en faðir minn þrammaði í gagnstæða átt með laup á baki. Hann var á leið til fjárhússins. Systir mín stóð enn við bæjarkampinn og horfði á eftir mönnunum. Hvert ætlarðu? kallaði hún.

Þeir gleymdu, þeir gleymdu .... laug ég í fáti og tók til fótanna.

Ég náði þeim bak við túnhólinn, þar sem þeir voru komnir í hvarf frá bænum. Þeir mösuðu og hlógu, virtust gleðjast í sameiningu, eins og kunningsskapur þeirra væri orðinn miklu nánari og innilegri en í gærkvöldi.

Hæ, ungi vinur! Hvað vilt þú? spurði velgerðarmaður minn forviða og hóf upp aðra augnabrúnina, en lét hina siga.

Ég ætla að kaupa stjörnurnar í Konstantínópel, másaði ég og opnaði lófann, sýndi honum peningana í lófanum.

Kaupa? Kaupa? Þetta grunaði mig, ungi dúnposi, ungi snillingur! Þú ert alveg eins og ég var á þínum aldri, hihi!

Hann hló hjartanlega og leysti í flýti frá ólapokanum sínum, en kristniboðinn glotti.

Hérna kemur það, hetjugosamullukarlinn minn! Tuttugu og fimm stjörnur frá Konstantínópel! Tuttugu og fimm stjörnur frá soldáninum! En áttu nóga aura til að horga? Ein króna — tvær krónur — og fimmtíu — alveg rétt! Þú skalt bara tala við sýslumanninn, þegar þú leggur af stað. Segja sýslumanninum, að soldáninn hafi gert boð eftir þér til þess að brenna reykelsi í kvennabúrunum og skera líkþornin af maddömunni, hihi!

Hann rétti mér stjörnutækið, en renndi ullarpeningunum mínum ofan í brjóstvasann á jakkanum sínum, klappaði mér á kollinn, hristi mig svolítið og brosti. Vertu blessaður og sæll, ungi maður, ungi vinur! sagði hann og blístraði einkennilega, við sjáumst seinna.

Heyrðu, sagði kristniboðinn. Áttu meiri aura?

Nei, svaraði ég lágt.

Jæja, þá þýðir ekki að sýna þér biblíumyndir.

Þeir gengu af stað, en ég stóð grafkyrr nokkra stund í köldu hrímlofti skammdegismorgunsins, viðutan af djúpri sælu og óljósum geig. Ég skoðaði töfragripinn eins og í draumi, en fól hann síðan í buxnavasanum og tritlaði heim að hænum. Ég varð að láta einhvern taka þátt í gleði minni og njóta með inér hinnar undursamlegu fegurðar, svo að ég læddist inn í fjósið og smokraði mér upp í básinn til kusu. Jesús Kristur, ég þakka þér, amen, hvislaði ég óðamála og leit snöggvast upp í rjáfrið, en tók síðan töfragripinn úr vasanum og þrýsti á typpið. Hvílík dýrð! Blá og rauð leiflur, gult og grænt stjörnúskin, heilt himinhvolf í höndum mínum, heill heimur undir stjórn minni. En kusa virtist hinsvegar ekki kunna að meta afrek menningarinnar og lét enga hrifningu í ljós, heldur blés hún ólundarlega, slöngvaði tungunni vfir hlautar granirnar og vingsaði halanum. Ég yfirgaf hana vonsvikinn og lagði leið mina inn í baðstofuna. En ég þorði ekki að láta neinn komast á snoðir um leyndarmálið, því að ég hafði hrotið hoð föður míns og virt að vettugi aldagamlar siðvenjur, þrátt fyrir hinn unga aldur. Ég var aðeins sjö ára gamall.

Og móðir mín rétti mér heljarstóran hnykil, en gekk síðan fram í eldhúsið.

Ég stóð uppi á kofforti við fótagaflinn á rúminu, lét snælduna þjóta í loftinu og burðaðist við að kingsa. Systir mín prjónaði leisla og leit hvorki til hægri né vinstri. Það var þögn í baðstofunni og kynlegur auðnarsvipur á öllu, eins og vfirhragð hlutanna hefði formyrkvazt. En mér fannst það fjarri öllum sanni að tvinna hand í dag, þegar ég átti stjörnurnar í Konstantínópel í vasanum. Ég hafði vaxið feikilega í augum sjálfs mín, enda náði ekki nokkurri átt að láta mig gegna leiðinlegum heimilisstörfum. Og allt í einu datt mér snjallræði í hug. Ég sneri mér að systur minni og sagði ísmeygilega: Viltu tvinna fyrir mig?

Nei, letinginn þinn, svaraði hún einheitt og taldi lykkjurnar á prjónunum sinum.

Þú mátt eiga fuglinn, sem pabbi gaf mér í gærkvöldi.

Mig langar ekki til að eiga bann.

Ég stökk ofan af koffortinu og hnippti snöggt í handlegginn á henni, alveg eins og þegar galdramaðurinn hnippti í handlegginn á mér, hóf upp aðra augnabrúnina, en lét hina síga, setti stút á munninn og hvíslaði: Ég skal sýna þér dálítið skrítið, ef þú vilt tvinna fyrir mig.

Hvað er að sjá þig, strákur! sagði systir mín brosandi. Af hverju grettirðu þig svona í framan?

Ég stakk hendinni í vasann og lét skína í typpið á gormpípunni. Trúirðu nú? spurði ég.

Hvað er þetta? Hún hætti að prjóna og horfði forvitnislega á mig.

Ég skal sýna þér það allt, ef þú vilt tvinna svolitla slund fyrir mig, sagði ég drýgindalega. En þú mátt ekki kjafta frá. Þú mátt ekki láta pabba vita. Og ekki mömmu heldur. Viltu sveia þér upp á það?

Já, sagði svstir mín og sveiaði sér.

Og ætlarðu að tvinna lika?

Já, sagði systir mín og sveiaði sér aftur.

Ég tók töfragripinn upp úr buxnavasanum og kveikti á stjörnunum, en systir mín rak upp stór augu. Hvar fékkstu þetta? spurði bún undrandi og reyndi af fremsta megni að leyna öfund sinni. Í gærkvöldi hafði hún litið á heimsmenninguna eins og syllujurt í hömrum fjallsins eða fjarlægan regnboga, sem maður getur ekki handsamað og þaðan af síður eignazt; en þegar hún sá, að ég hafði náð í þennan töfragrip, gerbreyttist viðhorf hennar.

Ég keypli bara fyrir ullarpeningana mína, bvíslaði ég. En þú ert búin að sveia þér upp á að segja ekkí neinum frá því. Ætlarðu ekki að tvinna?

Jú, svaraði systir min þrjózkulega, lagði frá sér prjónana og tók við snældunni. Hún tvinnaði um hríð, en horfði stöðugt á töfragripinn í höndum minum, og svipur ágirndar færðist smám saman yfir andlit hennar.

Viltu hafa býtti? spurði hún skyndilega.

Á hverju? spurði ég.

Á Passíusálmunum og stjörnunum?

Nei, svaraði ég hiklaust og hristi höfuðið.

En þeir eru með nótum.

Alveg sama.

Og þú verður kannski organisti í kirkjunni.

Mig langar ekkert til þess.

En ef ég læt þig fá rósaleppana mína lika?

Alveg sama, sagði ég hróðugur og hampaði töfragripnum í lófanum, en verðmæti hans hafði þegar margfaldazt.

Jæja, þá hætti ég líka að tvinna, sagði systir mín og lagði frá sér snælduna.

Þú svíkur, mótmælti ég. Þú varst búin að lofa að tvinna dálitla stund. Þú varst búin að sveia þér upp á það.

Mér dettur ekki í hug að tvinna meira, nema ég fái að kveikja eins og þú, sagði hún hryssingslega.

Jæja, sagði ég. Kveiktu þá.

Lof mér að halda á því líka.

Já, ef þú vilt tvinna liálfan hnykilinn og sveia þér upp á það.

Hún sveiaði sér tvisvar sinnum, þreif töfragripinn og kveikti á stjörnunum. Hún horfði hugfangin á hin örsmáu, gullinskæru leiftur, neðri vörin slapti ofurlítið, eins og hún væri djúpt hugsi. Siðan kveikti hún aftur.

Nei, skipaði ég valdsmannslega. Þú mátt ekki kveíkja nema einu sinni. Fáðu mér það.

Systir mín beit á jaxlinn og tvinnaði um sinn, en hafði ekki augun af höndum mínum. Ég flatmagaði mig á rúminu og gældi við djásnið. Ég var ákaflega sæll.

Eg átti stjörnurnar í Konstantínópel og þurfti ekki að slanda uppi á koffortinu og burðast við að kingsa snælduna. Ég notaði heimsmenninguna til þess að láta aðra vinna fyrir mig. Mér fannst ég vera miklu eldri en sjö ára gamall, miklu þroskaðri og hyggnari en systir min. Ég gat skipað henni, stjórnað henni, kúgað hana til að hlýða mér.

Heyrðu, sagði hún. Hvað eru þær margar?

Tuttugu og fimm, svaraði ég hreykinn.

Ég skal prjóna handa þér skotthúfu með rauðum dúsk, ef þú hefur býtti.

Alveg sama, sagði ég.

Og gefa þér berjatinuna mína, hélt hún áfram.

Alveg sama, endurtók ég og lét engan bilbug á mér finna.

Jæja, þá hætti ég líka, sagði hún og grýtti snældunni lit í horn.

Nei, þú varst búin að lofa að tvinna hálfan hnykilinn, sagði ég reiður.

Ekki nema ég fái að kveikja aftur, sagði hún undirfurðulega og rétti fram höndina. Ég fékk henni töfragripinn með hálfum huga, því að mér geðjaðist ekki að hreimnum í rödd hennar, ég hafði aldrei heyrt hann áður. Hún hrifsaði af mér tækið, hló tryllingslega og kveikti og slökkti á víxl.

Ætlarðu að eyðileggja stjörnurnar minar? hrópaði ég örvinglaður. Fáðu mér þær!

Nei, aldrei, aldrei, sagði hún hlæjandi. Það var komið eitthvað vont og grimmt í augu hennar, eitthvert hatursfullt og hlakkandi ofstæki, eins og hún myndi ekki svifast neins.

Á ég að brjóta? spurði hún ögrandi og kreppti hnefann utan um gormpípuna.

Eitt andartak var ég Iamaður af ótta, magnlaus og ráðþrota andspænis hinni óhjákvæmilegu styrjöld; en síðan tók ég undir mig stökk og barði hana í andlitið, seildist eftir handleggnum á henni og reyndi í ofboði að ná töfragripnum. Hún vatt sig af mér, lamdi mig á vangann og ætlaði að forða sér fram í eldhúsið. Ég greip í pilsfaldinn og togaði í hann af öllum kröftum. Ég var aðeins sjö ára gamall. Í næsta vetfangi hörðumst við í þögulli heift, hárreittum hvort annað, bitum hvort annað og klóruðum hvort annað, hlóðug og rifin. Ég kom ekki aftur til sjálfs mín, fyrr en ég sá, að töfragripurinn lá sundurbrotinn á gólfinu: hinar tuttugu og fimm stjörnur soldánsins í Konstantínópel höfðu eyðilagzt, hin dýrkeypta heimsmenning min var liðin undir lok.

Ég starði og starði. Systir mín hljóp kjökrandi fram í eldhúsið, en ég gat ekki fengið af mér að snerta á hinum hrotnu og heygluðu leifum. Ég flúði upp í rúmið, grúfði andlitið í koddann og grét. Þannig lá ég lengi dags, yfirbugaður af þungum harmi, sleginn til jarðar af dýpri sorg en orð fá lýst. Það stoðaði ekkert þótt móðir min reyndi að hugga mig og leiða mér fyrir sjónir, að þetta hefði aðeins verið svikult gervitól, sett saman úr pjátri, skrúfum og hrennisteini. Það stoðaði ekkert, þótt ég slyppi við átölur og refsingu föður míns, því að ósegjanlegur sársauki og tregi hjó í brjóstinu, löngu eftir að tárastraumurinn var þornaður á vöngunum.

Ég reis ekki á fætur, fyrr en jólaföstuhúmið smaug inn í haðstofuna gegnum hinar hrímloðnu frostrósir á glugganum. En þá var eins og álagahamur brysti: ég mundi skyndilega eftir stjörnunum yfir fjallinu; ég vissi, að innan skamms myndu þær koma utan úr geimnum, óteljandi, óteljandi, raða sér á festinguna og lauga í hlágeislandi ljóma sínum hinn umkomulausa draum minn, hina óljósu þrá mina — og sorg.