Geisli

Einar Skúlason kvað um Olaf Haraldsson Noregs konúng.

1Eins má orð ok bænir
allsráðanda1 hins snjalla
vel er fróðr sá er getr góða
guðs þrenníng mér kenna,
göfugt ljós boðar Geisli
gunnöfligr miskunnar
ágætan býð ek ítrum
Ólafi brag sólar.

2Þeirrar er húms2 í heimi
heims myrkrum brá þeima
ok ljós meðan var vísi
veðr kallaðist hallar;
sá lét bert frá bjartri
berast maðr und sky-jaðri3
frægr stdS af Jþví flæðar
förnuðr röðull stjörnu.

3Síðar heilags brá sólar
setrs var þat fyrir betra
auðfinnendum annars
ómjóss röðuls ljósi;
æztr þrifnuðr réð efnast
oss þá er líf á krossi
jarðar allra fyrða
ónauðigr tók dauða.

4Upprann allrar skepnu
iðvanðr á dag þriðja
Kristr með krapti hæstum
kunnr réttlætis sunnu;
veit ek at mildr frá moldu
meginfjöldi reis hölda
iflaust má þat efla
ossa ván með hánum.

5Sonr sté upp með yndi
auðar mildr frá hauðri
jöfra bestr í æztrar
alls ráðanda hallar;
lofaðr sitr englum efri
öðlínga hnígr þíngat
döglíngs hirð á dýrum
dagbóls konúngr stóli.

6Veitti dýrðar drottinn
dáðvandr gjafir anda
mál kynnast þau mönnum
máttigs framir vátta;
þá reis upp sú er einum
alþýð guði hlýðir
hæstr skjöldúngr býðr höldum
himin vistar til kristni.

7Nú skulum göfgan geisla
guðs hallar vér allir
ítr þann er Ólafr heitir
alstyrkan vel dýrka;
þjóð veit hann und heiða
hríð-blásnum sal víða
menn nemi mál sem ek inni
mín jarteignum skína.

8Heyrðu til afreksorða
Eysteinn konúngr beinna
Sigurðr bygg at því snöggum
sóknsterkr hve ek fer verka;
drengr berr óð fyrir Ínga
yðvart bið ek magnit styrkva
mærð þá er miklu varðar
máttig höfuðáttar.

9Yfirmanni býð ek unnin
upp er mærð; borin lærðra
Jón köllum svá allrar
alþýðu brag hlýða;
hefjum hendr en leyfa
hygg ek vin röðuls tiggja
stóls vex hæð þar er hvílir
heilagr konúngr fagran.

10Öld samir Ólafs gilda
orðgnóttar bið ek drottinn
oss at óðgerð þessi
ítrgeðs lofi kveðja;
fann ek aldrei val vildra
vallrjóðanda allra
raun samir rétt í einu
ranni fremdar manna.

11Þreklynds skulu Þrændir
þegns prýði brag hlýða
Krists lifir hann í hæstri
hall, ok Norðmenn allir;
dýrð er ágæt orðin
eljanhress í þessum4
þjóð né þengill fæðist
þvílíkr í konúngs ríki.

12Sighvatr frá ek at segði
sóknbráðr konúngs dáðir,
spurt hefir öld at orti
Óttar um gram dróttar;
þeir þafa þengil mæra
því er sizt frama lýstan
helgum lyt ek er hétu
höfuðskáld fíra5 jöfri.

13Móðr vann margar dáðir
munnrjóðr hugins gunna
satt var at siklíngr bætti
sín mein guði einum;
leyndi lofðúngr Þrænda
liðgegn snara þegna
fár gramr hefir frægri
fæzk háleitri gæzku.

14Réð um tólf sá er trúði
tír bráðr á guð láði
þjóð muna þegnar fæða
þrjá vetr konúng betra;
áðr fullhugaðr félli
fólkvaldr í dyn skjalda
hann spenni oss fyrir innan
Ölvis haug frá bölvi.

15Fregit hef ek satt at sagði
snjallri ferð áðr berðist
drótt nýtr döglíngs máttar
draum sinn konúngr Rauma;
stiga sá standa fagran
stjórnarfimr til himna
rausn dugir hans at hrósa
Hörða gramr af jörðu.

16Ok hver6 lofaðr hugðist
hrokkinnseiðs hins dökkva
lýngs í lopt uppgánga
látrs stríðandi síðan;
leit7 sá er landsfólk8 gætir
líknframr himinríki
umgeypnandi opnast
alls heims fyrir gram snjallum.

17Vakit frá ek víg á Stikla
víðlendr stöðum síðan
Innþrændum lét undir
álmreyr-lundr dreyra;
heims þessa frá ek hvassan
hvatir feldu gram skatnar
þeir drýgðu böl brigðu
branddríf numinn lífi.

18Fúss er ek því at vann vísir
var hann mestr konúngr flestra
drótt nemi mærð ef ek mætta
manndýrðir stef vanda;
greitt má gumnum létta
guðs riðari9 stríðum
röskr þiggr allt sem æskir
Ólafr af gram sólar.

19Náðit10 bjartr þá er beiðir
baugskjalda lauk aldri,
sýndi salvörðr grundar
sín tákn, röðull skína;
fyrr var hitt at harra
hauðr tjalda bar11 dauða
happ nýtast mér mætta
máltól skinu sólar.

20Gerðist brátt þá er barðist
broddrjóðr við kyn þjóðar
gramr vandit sá syndum
sik jarteignir miklar;
ljós brann líki vísa
log skíðs yfir síðan
þá er önd með sér sendist12
samdægris guð framdi.

21Dýrð lætr drottinn13 Hörða
dragist mærð þannig hrærða
ítr munat öðlingr betri
alls græðari fæðast;
greitt má gumnum létta
guðs riðari stríðum
röskr þiggr allt sem æskir
Ólafr af gram sólar.

22Drótt þó dýran sveita
döglíngs ríks af líki
von gleðr hug með hreinu
hans batnaðar vatni;
satt var at Sygna drottins14
særendr guði kæran
hríngs megu heyra drengir
hans brögð í gröf15 lögðu.

23Kom þar blindr en ek byrja
blíðverk muni síðar
auðar njótr er ýtar
jöfrs bein þvegit höfðu;
sjón brautir þó sínar
seggjum kunns í brunni
ár þeim er Ólafs dreyra
orms landa var blandinn.

24Sjón fékk seggr af hreinu
sú dýrð munat fyrðum
förundr mun þat firnast
fjölgóðr konúngs blóði;
greitt má gumnum létta
guðs riðari í stríðum
röskr þiggr allt sem æskir
Ólafr af gram sólar.

25Tólf mánuði var týnir
tandranðr16 huliðr sandi
fremdar lystr ok fasta
fimm nætr vala strætis;
áðr enn upp or víðu
úlfs nistanda kistu
dýrr lætr drottinn harra
dáðmilds koma láði.

26Mál fékk maðr þar er hvílir
margfríðr jöfurr síðan
áðr sá er orða hlýru
afskurðr17 farit hafði;
frægð ríðr fylkis Egða
fólksterks af því verki
jöfrs snilli fremst alla
úngs á danska túngu!

27Föður skulum fulltíngs biðja
fremdar þjóð ens góða
mæðir mart á láði
Magnúss hvatir bragnar;
greitt má gumnum létta
guðs riðari í stríðum
röskr þiggr allt sem æskir
Ólafr af gram sólar.

28Gekk sínum bur svekkvir18
sólar straums í drauma
vald19 lézt fylgja foldar
framlyndum gram myndu;
áðr á Hlýrskógsheiði
harðgeðr konúngr barðist
góðs eldis naut20 gyldir
gnótt við heiðnar dróttir.

29Lét jarplis átu
arnar jóðs enn góði
munn rauð málmþíngs kennir
Magnús hugins21 fagna;
hrætt varð fólk á flótta
frán beit egg at leggja
sorg biðu víf en vargar
vindversk of hræ gíndu.

30Raun er at sigr gaf sínum
snjallr lausnara spjalli
hrósek verkum vísa
vígdjarfs frómum arfa;
greitt má gumnum létta
guðs riðari í stríðum
röskr þiggr allt þat er æskir
Ólafr af gram sólar.

31Satt var at silfri skreytta
seggjum hallr ok golli
her lét Guthormr gerfa
grams hróðr var þat róðú;
Þat hafa menn at minnum
meirr jarteigna þeirra
mark stendr Krists í kirkju,
konúngs friðgjafar22 miðri.

32Menn hafa sagt at svanni
sunnr Skánúngum kunnir
oss um Ólafs missu
almilds baka vildi;
en þá er brúðr at brauði
brennheitu tók leita,
þá varð grjón at gránu
grjóti danskrar snótu.

33Hildíngs hefir haldin
hátíð verit síðan,
sannspurt er þat sunnan,
snjalls um Danmörk alla;
greitt má gumnum létta
guðs riðari í stríðum
röskr þiggr allt sem æskir
Ólafr af gram sólar.

34Göfug réð horn úr hofi23
hvítíngs of sök litla
auðar aumum beiði
úngs manns skera túngu;
þann sám vér er vorum
válaust numinn máli
hodda njót24 þar er heitir
Hlíð fám vikum síðan.

35Frétt hef ek at sá sótti
síðan málma stríðir
heim þann er hjálp gefr aumum
hár skerðandi í ferðum;
hér fékk hann en byrja
hátt kvæði skal ek bæði
snáka vángs of slöngvi
slúngin mál ok túngu.

36Dýrð er ágæt orðin
öðlíngs ríks af slíku
mærð ríðr mildíngs Hörða
mest um heimsbygd flesta;
greitt má gumnum létta
guðs riðari í stríðum
röskr þiggr allt sem æskir
Ólafr af gram sólar.

37Veit ek at Vindr ferr skauti
verðr bragr en þeir skerðu
gjálfrs [niðranda grundar25
greiddr sárliga meiddu;
ok endr fyrir trú týndri
tírar-sterks úr kverkum
auð skýfanda óðar
ár grimliga skáru.

38Sótti skrín et skreytta
skíðrennandi síðan
orð finnast mér unnar
Ólafs dreka bóli;
ok þeim er vel vakti
veit ek sönn hugins teiti
máls fékk hilmir26 heilsu
heilagr á því deili.

39Hás lætr helgan ræsi
heims dómara sóma
fyllir framlyndr stillir
ferð himneska verða;27
greitt má gumnum létta
guðs riðari í stríðum
röskr þiggr allt sem æskir
Ólafr af gram sólar.

40Hneitir frá ek at héti
hjaldrs at vopna galdri
Ólafs hjörr þess ef orra
ilbleikum gaf steikar;28
þeim klauf þengill Rauma
þunnvaxin ský gunnar
rekin bitu stál á Stikla-
stöðum valbastar röðli.

41Tók, þá er féll enn frækni
fylkis kundr til grundar
sverð, er sókn var orðin,
svænskr maðr af gram þrænskum,
sá hefir hjörr ens háfa
hríngs stríðandi29 síðan
gulli merktr í Gerkja30
gunn djarfs liði fundist.

42Nú finnr sá er gaf gumnum
göfug dýrð jöfra fyrða
slöng Endriði úngi
armglæðr í brag ræðu;
greitt má gumnum létta
guðs riðari í stríðum
röskr þiggr allt sem æskir
Ólafr af gram sólar.

43Mér er því mærð skal skíra
mildings þess er gaf hrínga
styrjarvalls31 of stilli
styrkan vant at yrkja;
þvíat tákn þess er lýð læknar
lofðúngs himintúngla
ljós kemr raun um ræsi
ranns ferr hvert á annat.

44Gerðist hála32 herðum
heldr síðalla á kveldi
glann kennandi gunnar
glaðr vetþryma33 naðri;
drengr réð dýrr at vángi
dagr rofnaðist sofna
ítrs landreka undir
orðfimr berum himni.

45Misti maðr er lýsti
morgin var þá borgar
styrks mundriða steindra
stýrsbráðr regins váða;
nýtr gat séð á sléttri
seim þiggjandi liggja
grundu gyldis kundar
gómsparra sér fjarri.

46Þrjár grímur vann þeima
þjóðnýtr Haralds bróðir
rökk stefnanda reifnis
ríkr bendíngar slíkar;
áðr þrifhvassir þessar
þíngdjarfs fírar ýnga
björt eru bauga snyrtis
brögð jarteignir sögðu.

47Más lét jarðar eisu
alvaldr fyrir hjör gjalda
sléttig óð þann er átti
Ólafr bragar tólum;
yfirskjöldúngr lét jöfra
oddhríðar þar síðan
garðs of gulli vörðu
grand altari standa.

48Tákn eru björt þau er birtast
brandel á Grikklandi
mál finnst um þat mönnum
margþarfr Haralds arfi;
fregn ek at allt né aungir
innendr meguð finna
dýrð Ólafs ríðr dála
dagræfrs konúng hæfra.

49Háðist hjaldr á víðum
húngr slökti vel þúngan
gunnar már í geira
göll Petzínavöllumi;
þar er svá at þjóð fyrir hjörvi
þúsundum féll undan
hríð óx hamdis klæða
hjálmskæð Grikkir flæðu.

50Mundi mest und fjöndum
Miklagarðs ok jarðir
hryggs dugði lið liggja
lagar, eldbrota veldi;
nema rönd í byr branda
[bart rögn fáir34 harða
röðuls bliku vopn í veðri
Væríngjar frambæri.

51Hétu hart á ítran
hraustir menn af trausti
stríð stóð35 ógnar eyðis
Ólaf36 í gný stála;
þar er of einum jörfa
und báru flug váru
rofinn37 klofnaði reifnis
rann sextígir manna.

52Þá er rauk af ríki
regn dreif stál á þegna
hjálmnjörðúngum harða
heiðengja lið38 gengi:
hálft fimta vann heimtan
hundrað [brimils sunda39
nýstan tír þar er nærri
Norðmanna val þorðu.

53Ruðu gumnar gladdir40
göfugr þengill barg drengjum
Vagnaborg þar er vargar
vopn-sundrat hræ fundu;
nennir öld at inna
úngr41 brimloga slúngins42
döglíngs verk þau er dýrka
dáðsnjalls veröld alla.

54Nú er þau er vann vísir
verk fyrir þjóð at merkja
nauðr í nýjum óði
næst ríðrat þat smæstu;
krapt skulum guðs þess er giptu
gunnstyrks lofi dýrka
lér haldfrömum hárrar
heimslæknis gram þeima.

55Ángrs fyldr varð aldar
illr gerist hugr af villu
mildíngs þjón fyrir manna
margfaldr öfund kaldri;
lýgi hefir bragna brugðit
brýtr stundum frið nýtra
hermdar kraptr til heiptar
hjaldr stríð skapi blíðu.

56Lustu í sundr í sandi
seggir marglituðr43 eggja
hörð gréri fjón með fyrða44
fót aldrtrega rótum;
ok prest þeir er limleystu
leyfðar45 kröfð or höfði
hætt mál var þat heila
himintúngl fírar stúngu.

57Túngan var með tángar
tírkunns lokin munni
vara sem vænst ok þrisvar
viðr líf skorin knífi;
auðskiptir lá eptir
önd lætr maðr á ströndu
margr of minni sorgir
meinsamliga hamlaðr.

58Leyfðr er sá er lét stýfðar
lamins fótar gram njóta
ítran þegn til augna
útstúnginna ok túngu;
hönd Ólafs vann heilan
hreins gjörvallra meina
ger munu gjöld þeim er byrjar
guðs þræl öfugmæli.

59Bíðr allskonar æðri
örugt mælek þat sælu
dýrðar vottr með drottni
dyggvi enn þjóð of hyggvi;
sér at lausnara leysi
liðs valdr numin aldri
lángvinr friði sik syndum
slík verk á jarðríki.

60Héðan var ungr frá ángri
alls mest vini flestir46
guð reynir svá sína
siklíngr numinn miklu;
nú lifir hraustr af hæstri
himna valds þar er aldri
fár skerðandi fyrða
friðar sýn gleði týnist.

61Hverr er svá hoskr at hyrjar
hans veg megi of segja
ljósa í lífi þessu
lofðúngs gjafar47 túnga;
þar er hreggsalar hyggjum
heitfastr jöfurr veitir
skreytt megu skatnar líta
skrín dýrðar vin sínum.

62Heims hygg ek híngat komu
höfuð menn í stað þenna
snarr tiggi bergr seggjum
sólar erkistólar;
hér er af himna gervis
heilagr viðr sem biðjum
yfirskjödúngr bjarg þú aldar
oss píníngar krossi.

63Öld nýtr Ólafs mildi
jöfrs dýrð höfum skírða
þrotnar háss frá þessum
þíngsnjalls véröld alla;
lúti landsfólk ítrum
[lima síns48 konúngi himna
sæll er hverr er hollan
hann gerir sér manna.

64Talda ek fátt í fjölda
friðgegns af jarteignum
ber koma orð af orum
Ólafs bragar stóli;
báls49 fái seggr hverr sólar
siklíngs hæfir mikla
hilmís ást ens hæsta
heiðbjartr50 er lof reiðir.

65Svá at lausnara leysi
lángvinr frá kvöl strángri
nýta þjóð or nauðum
nafn kuðr við trú jafnan;
víga skys51 þeir er vísa
velendr framan telja
öflugs Krists af ástum
almennins brag þenna.

66Ólafs höfum jöfri
orð hags kyni sagðar
fylgir hugr ens helga
happs dáðir því ráði;
laun fám holl af hánum
hræsik þrimu líkar
göfugs öðar hjálp gæðum
guðs blessan lofs þessa.

67Mundi bragr ens brenda
baug hvers vera þersi
kann ek rausnar skap ræsis
raun dýrliga launaðr;
ef lofða gramr lifði
leikmildr Sigurðr hildar
þess lýsek veg vísa
vellom grimmr enn ellri.

68Bæn hefir þengill þína
þrekrammr stoðat framla
iflaust hafum jöfri
unnit mærð sem kunnum;
ágætr segir (ýtum)
æstan hve ek brag leysta
hás elskik veg vísa
vagnræfrs en ek þagna.


Athugasemdir:

1 allsvaldanda, HK.

2 þannig, HK; heims, F.

3 eða, skýjaðri.

4 þessu, HK.

5 fírar, HK.

6 hvar, HK.

7 lét, HK.

8 landfólks, HK.

9 þannig, HK; riðaðri, F.

10 þannig HK; náðist F.

11 brá, HK.

12 senda, HK.

13 drottins, HK.

14 drottinn, HK.

15 róf, HK.

16 tandra, HK.

17 afskurði, HK.

18 sökkvir, HK.

19 valdr, HK.

20 hlaut, HK.

21 hugin, HK.

22 þannig, HK; er óskiljanlegt í F.

23 hæfi, HK.

24 brjót, HK.

25 ráðanda grindar, HK.

26 ok, b. v. HK.

27 verðan, HK.

28 þannig HK; stikar, F.

29 stríðanda, HK.

30 Girkja, HK.

31 þannig HK; styrjar-smalls, F.

32 eða, hal á, F.

33 vetrima, HK.

34 barð rögn fáin, HK.

35 þannig HK; stál, F.

36 þannig HK; Olafr. F.

37 roðinn, HK.

38 liðs, HK.

39 brimis fundi, HK.

40 glaðir, HK.

41 úngs, HK.

42 slúnginn, HK.

43 marglituðs, HK.

44 fyrðum, HK.

45 þannig HK; feyfðar, F.

46 flesta, HK.

47 grafar, HK.

48 þannig HK; limsalmls, F.

49 bóls, HK.

50 heiðbjarts, HK.

51 skíðs, HK.

Источник: Fornmanna Sögur eptir gömlum handritum. Fimta bindi. Útgefnar að tilhlutun hins Norræna Fornfræða Félags. Kaupmannahöfn, 1830.

Текст с сайта Heimskringla

© Tim Stridmann