CCXXIII. Frá ríka Móra.

[Eftir sögn séra Friðriks Eggerz 1852].

Bóndi bjó með konu sinni á Grímsstöðum undir Dimmafjallgarði í Norðursýslu. Hann var fátækur mjög. Á bænum var tík, er gaut mórauðum hvolpi. Bóndi ól hann upp og hafði fyrir smalahund. Hvolpinum var gefið stekkjarlamb, og var það gymbur. Móri varð svo fésæll, að ekkert misti hann, en fé það, er honum var eignað timgaðist vel, svo tvö höfuð, sem menn segja, voru á kindum hans, og gekk þetta til þess, að Móri hafði eignast alt féð og búið var orðið hans eign, og kölluðu menn hann því ríka Móra, að nú var komin auðlegð í stað örbirgðar á heimilinu. Svo mikið kvað að þessu dálæti á Móra, að þegar mönnum var matur borinn eða annar greiði gerður eða nokkuð úti látið, og hjónunum var þakkað fyrir, mæltu þau, að ekki skyldi þakka sér, heldur honum ríka Móra. Einhverju sinni var biskup á vísitazíuferð sinni og kom að Grímsstöðum. Var honum og mönnum hans gerð veizla og borinn matur í trogum, kútar voru í flösku stað og askar fyrir staup. Að endaðri veizlunni þakkar biskup þeim hjónum greiða, en þau mæltu að vanda, að ekki skyldi þakka sér, heldur ríka Móra, sem ætti alt búið. Biskup spyr, hvort það sé maður, en þau segja, að það sé rakki þeirra. Biskup kvað eigi mætti minna vera en hann feingi að sjá þann, er veitt hefði og þakka eigi. Þau kváðu það vel komið. Er þá geingið út á haug, og liggur þar þá kvikindi eitt heyrnar og sjónlaust, óræsti mikið, í einum flókabendli og afgamall. Þá er biskup hefir litið á hundinn um stund, mælti hann til sveins síns, er Árni hét: „Sér þú þrælinn?“ Árni rak þá stígvélin í haus Móra, svo heilinn lá úti. Síðan gerir biskup hjónum þeim harðar ávítur, og skipar presti þeirra að setja þeim opinbera skript og aflausn fyrir villu þeirra og forneskju. En eptir það, að Móri var dauður, brá svo við, að alt gekk af þeim hjónum, og loks dóu þau af eymd og volæði.