Bryngerðarljóð.

1. Það fregnað hefi eg
að forðum sat
gramur fyr að landi,
sá Gauti hét.
Menn réðu það
margir mæla,
það hann kónga
kappi væri.

2. Gnótt átti hann,
gullið rauða,
lönd allmikil
og lýða fjölda;
var til erfðar
einn sonur getinn,
þeim er Hálfdáni
heitið gáfu.

3. Þann frá eg barna
bráðskynjugastan
og flest vita
til frama mesta,
því að alla
ættmenn taldi
þá þeingill var
þriggja vetra.1

4. Kall hefir búið
í kóngs veldi,
sá er eiga lézt
eina dóttur.
Þá frá eg meyju
miklu skýrsta,
en þá Bryngerði
bragnar nefna.

5. Þá var fimtán vetra2
fylkis arfi,
að hann únga mey
ástum leiddi
og eptir viti
við jóð kellíngar:
»Kantu nokkuð ljós brúður
við mig kóng mæla«.

6. »Hvað mun ólíklegt
heldur vera
en eg við mildíng3
mæla kunni«.
»Gott er úngri
til unaðs þokka,
þó með úngum mér
úti leiki«.

7. Dró hann sér af hendi
hrínginn rauða
og fríðri gaf
Fálka dóttur.
»Betur sómir þér
baugur á hendi
en kellíngar
kýr heim að reka«.

8. »Gef heill bauga,
eða hvað skal eg segja
minni móður
að mig dvalið hafi;
uggir mig að hennar
heipt verði nóg;
mun eg síð koma
snót að hitta«.

9. »Satt skaltu segja,
svinn seimabil,
mær mildhuguð,4
móður þinni.
Hirtu aldrei, ljós brúður,
lygar á að venjast,
láttu æ vera
uppi hið sanna.

10. Satt skaltu segja,
svinn seimabil,
að Gautason
gæfi bauga;
muntu á þér
mitt gull bera,
ef lofðúngur heldur
lífi sínu«.

11. »Hér sit eg hjá þér
og sjá þykjunst,
að þú eiga munt
aðra brúði;
þeirri muntu unna
af öllum hug,
mildur kóngur,
en mér ekki«.

12. »Ekki er gott
að gángi (þetta),
gulls hrínga ná,
að getu sinni.
Eg mun eingri úngri
auðargefni
jafnt unna
sem (einni) þér«.

13. Mær mætti þá
móður sinni,
er hún geingin var
úr garðhliði.
»Hvert varstu fífla
farin í morgun,
að þú geymdir ei
geita minna?«

14. »Eg var geingin
grams til funda;
mig hefir Gautason
gulli reifða.5
Þig bað hann heima
hjarðar gæta,
en mig gánga
hvert gaman þætti«.

15. »Víst ertu alin
vondu6 heilli,
að þú vælar mér
vinna skuli(r);
hyggur þér hlífa
að haga þér þanninn,
skjökta úti
með skjöldúngi«.

16. Karl réði að spyrja
hvað konur sögðu:
»Viltu vænni mey
fyrir mein gjöra?
Þér skal bresta
bagall í höfði,
ef viltu af meyju
metorð hafa«.

17. Mær vaknaði
morgun snemma,
fór fljótlega
fljóð í klæði,
var þá báðum
bifur á leiki,
kerlíngar mær
og kóngs syni.

18. Fundust bæði
börn að tafli,
þegar sól í bý
sækja náði,
undu úti
um allan dag,
unz sjá(l)fur kóngur
að sveini leitaði.

19. Þar kom Gauti að
gángandi,
sem börn saman
að baugi léku.
»Hver er sú en hvíta
hilmis dóttir,
að með Hálfdáni
hreytir gulli?«

20. »Hæð þú ei að mér
þó eg sé hér
alls ein komin
til yðar í morgun.
Karls er eg dóttir
af kyni litlu,
sá býr hjá þér
bauga deilir«.

21. »Heldur hygg eg það,
að þig átt hafi
kynstór kóngur
með konu heimskri;
þinn trúi’ eg fóstra
Fálka heita,7
dýrlunduð mey,
en Dag föður«.

22. »Veit eg ekki,
því að eg leynd er
frændum mínum
þeim er framir þykja.
Hildur segir það
hverjum manni,
að Fálki heiti
faðir minn, kóngur«.

23. Gekk burt þaðan
bauga deilir,
bað hann Há(l)fdan
henni skemta,
lagði síðan
sinn hug við gram
mild gjarna mey
miklu betur.

24. Það réði mæla
móðir fylkis:
»Áður hann einskis manns
annar(s) gáði:
Lát þú af tali
við aðrar brúðir
og ertu þeingill
þræll ættar firða«.

25. »Hvað mun eg heimskast
af hyggindum?
Hún er mærin mér8
margsnotrari;
hún hefir kynni
kvenna hygginna
og orðalag
af jöfurs dætrum«.

26. »Mun hún víst ekki
vinna kunna
þó hún skuli, fylkir,
fat þitt búa,
og ertu lítill
ættarbætir,
ef þú Bryngerði
ber í sjóði«.

27. »Því var þér Bryngerður,
brugðið í morgun,
að þú ei vífið
vinna kunnir.
Mál er þér brúður úng
borð(a) að rekja,
fæ eg þér sjálfur
sauma efni«.

28. »Veit eg ei mína
móður kunna
borð(a) að rekja
né bú(a) að gulli,
og ei fimlegt
að eg fái að nema,
utan það kenni mér
kona þíns föður«.

29. Risti hann fyrir brúði
borða fagran,
mjög hin únga
eptir saumaði.
Svo lét hún fylkis
fat hvert búið
glóandi gulli,
svo glóa þótti.

30. Enn nam að mæla
móðir fylkis:
»Þú skalt fýsast
með föður þínum.
Mál er þér, lofðúngur,
í leiðir fara
lönd að verja
og liði að safna«.

31. Frá9 eg að eigi10
eina dóttur
mildur af mentum,
11 er Máni heitir;
hann frá eg ríkan
af auðæfum,
gulli, jörðu
og geðsveinum.

32. Þá skyldir þú döglíng,
dóttur eiga,
ef þú viljugur mín ráð
mundir hafa.
Þú göfgast,
ef þú geta næðir
framráða þér
fylkis dóttur«.

33. »Þér mun ekki
betra í brjósti
þó þú þornabil
þessu ráðir.
Viltu Bryngerði
bregða sælu,
en mér efla
til unaðsleysis?«

34. Bar hún honum að höndum
horn mjaðar
flóðs oddvita,
og fyrir mælti:
»Svo hverfi hugur öðlíngs
sem að hann muni
einga mey
nema Mána dóttur«.

35. Dreif dreingjalið
á dreka gyltan,
mjög var grams för
glæsilega búin;
sigldu síðan
í svölu veðri
unz að lýðir
landfastir urðu.

36. Þá fór ambátt
segja svo fallið
kafrjóð12 í skemmu
— — — — —13
»Hvert munu ætla
úngir dreingir,
að skjöldúngur
til skipa renni?«

37. »Vel skal mæla
fyrir lofðúngi,
skundað hefir skjöldúngur
til skipa sinna.
Vera mun nokkuð
nýtt í fréttum
að mig fylkir
fór að finna«.

38. Nú er hinn göfgi
Gauta arfi
örlyndur kominn
austur í14 Garða;
vildi hann mæta
Mána dóttur
úngur liðskati
auði kaupa.

39. Ósk spurði þá
einu sinni
kyrlát í sal,
svo kóngur heyrði:
»Hverninn mun líka
ljósri brúði
ef þér föstnuð er
fylkis dóttir?«

40. »Veit eg einga[r]
auðar seljur,
mildari meyjar
þar hjá mínum föður,
að hirði það
horskar brúðir,
hvar eg mér á fold
fastna brúði«.

41. Þar frá eg þeingil
þann vetur vera
úngan að aldri
austur í Görðum;
unni hann horskri
Haralds systur,
vel kom ei buðlúngi
Bryngerður í hug.

42. Þá varð fylkir
firður15 gamni,
er hann lönd síns föður
líta náði.
Mjög mintist þá
móður ráða,
að Bryngerði
brugðizt hafði.

43. Sér lét skyldara
en skipa að gæta
fljóð að finna
það í skemmu sat.
Hún hvíslaði
herjar stjóri,
þá var fyrir brjósti
bölharður tregi.

44. »Þér hefi’ eg ekki
neitt að segja
það okkur, mær, má
að munum verða;
[mjög reiti eg
guðvefs snörur16
gulli gæddar
af Gautalandi.

45. Kemur eigi dagur
sá mér duga þykir
né nótt heldur
sú að náir yndi;
dreymir mig ekki það
að dygð beri,
veit eg fátt til þess,
verð eg fegin eg vakna.

46. Jafnt17 er okkar
ást í milli
sem hús standi
halt á brekku,
svigni súlur,
sjatni veggur,
sé vanviðað18
völdum bæði.

47. Áttu mig ekki
um að kunna;
mér var öl borið
unaðsleysis.
Skal eg einga mey
aðra né síðan
gulli gæða
þó mér göfug lítist«.

48. Ósk spurði þá
einu sinni:
»Því er fylkir
fákátur laungum?
Hefir þú, hilmir,
hugað um nokkuð,
að þú við lýði
leikur sjaldan?

49. Dreymir mig opt
að hér muni koma
drós dýrlunduð
í döprum19 huga,
hún hefir, mær, á mér
mesta20 raun
er að hún leiðir þig
laungum ræktum«.

50. »Hirtu ei að dylja
drauma vora;
það mun vífi
vænt ráð vera.
Munda eg leggja
líknir nokkurar
fögru21 fljóði
ef hún fyndi mig«.

51. »Ósk sendi þér
orð í morgun,
kvaðst hún mart við þig
mæla vilja;
hirtu ei að brjótast
við boði hennar,
færðu ei brúður,
betri málvini«.

52. Ósk spurði þá
únga brúði:
»Með hverju móti
er mærin komin?«
En þær svöruðu,
sem séð höfðu:
»Hún vill finna þig
Fálka dóttir«.22

53. Kvöddust síðan
kyrtla lindir,
síðan spurði
sæta fróma:
»Segðu hið sanna til,
hvar þér sút gjörir
reist hefir
rínar gulli?«

54. »Var eg á leiki
með lofðúngi,
þá hann gæddi mig
gulli sínu;
hef eg síðan
af syni Gauta
glaumspjöll tekið
en gaman ekki«.

55. »Vorkunn var þér,
að þið opt sáust,
ást að leggja
við öðlíngsson;
vilda eg vera
að vinds skotum
maður aldreigi
á millum ykkar«.23

56. Það var einn morgun
að móðir Bryngerðar
sakna gjörði
sinnar dóttur,
svo heyrði háan
hrin kellíngar
að hátt mál (nær)
var níu rasta.

57. »Mitt veit eg miklu
meira stríð vera,
svinn seimabil,
enn eg segi þér;
mín er dóttir
í (burt) numin
blíð frá borði
og er það böl mikið«.

58. »Sittu í sal
og segðu oss nokkuð,
hér er hin bjarta
Bryngerður fyrir.
Láttu oss heyra
áður en héðan förum
forlög24 firða;
hver er faðir hennar?«

59. »Faðir hennar
trúi eg Fálki heiti,
þó henni sé brugðið
á burtu héðan,
þori eg ei annað
þar til að segja
um fríða mey,
hér er nú komin«.

60. »Víst hugða eg það,
þegar eg heima sat,
af búkarli mundi ei
borin mér kænni.
Segðu hið sanna til,
því eg sjá þykist
ekki er Fálka mynd
á frómu vífi«.

61. »Dags er hún dóttir,
þó eg dyldi þess,
því hin fagra var
fylkis dóttir;
hefi ei með meinum
áður né síðan
byrðíngs boða
á beð stigið«.

62. »Þú gjörðir betur,
brúður, að þú sagðir;
hann var fóstri minn
en faðir hennar.
Svo skal eg gjöra,
gullsrein, við þig,
sem okkur ein kona
átt hafi báðar.

63. Þér skal kostur
að koma hín(g)að
dag hvern er þú vilt
döglíng að sjá;
þér skal eg vera
æ þess betri
dýrlunduð kona,
sem þér duga þykir«.

64. »Mér hefir drottníng
dauða heitið,
ef eg við mildíng mart
mæla beiðist;
vildi eg ei verða
fyrir vasi hennar;
ein vil hún við mig
öllu ráða«.

65. »Þann á eg bróður,
sem bilar aldrei
fólk að fella,
þegar firðar berjast,
ber hann brynju
í brákar málmi
blóði á dreifða
og brandroðna.

66. Gjöri eg eingan mun
manna tveggja
tíginborinna25
tvegg(j)a jöfra,26
og það annað
að mér þykir
þú (víst) ei síður
með vífum en eg«.

Niðurlagið á kvæðinu er hvergi til. Hrs. Á. M. 154, 8vo, XVI, skrifað hér um bil 1700. Afskript Ny kgl. Saml. 1894, 4to, bls. 167–92, með hendi Markúsar Magnússonar. 46. er. prentað í Snót 1865, bls. 191. Byrjunin prentuð hjá Jóni Þorkelssyni, Om Digtningen på Island, 1888, bls. 202.


1 vetara, hdr.

2 vetara, hdr.

3 öðlíng, hdr.

4 hugguð, hdr.

5 reifða gulli, hdr.

6 vondri, hdr.

7 heiti, hdr.

8 eg, hdr.

9 Fái, hdr.

10 eiga, hdr.

11 sú, hdr.

12 lafljóð, hdr.

13 Hér vantar í línu.

14 vestur í, hdr.

15 færaðr að, hdr.

16 þannig, hdr.

17 svo, Snót.

18 vandviðað, hdr.

19 döpurum, hdr.

20 mista, hdr.

21 fögur, hdr.

22 dóttur, hdr.

23 ukkur, hdr.

24 fjörlög, hdr.

25 tíginbornara, hdr.

26 jöfara, hdr.

Источник: Íslenzkar gátur, skemtanir, vikivakar og þulur (1898), Jón Árnason og Ólafur Davíðsson, IV. bindi, bls. 84–91.

В данной электронной версии исправлены замеченные ошибки и опечатки (в частности, в оригинале не везде последовательно переданы долгота гласных и дифтонг ei перед ng/nk, как того требовали тогдашние нормы орфографии).

OCR, подготовка текста к публикации, исправления: Speculatorius

© Tim Stridmann