Gullkársljóð.

1. Nefnt hafa ýtar
Eirík konúng,
þann er forðum réð
fyrir Grikklandi.
Sá var mildíngur
mestrar sælu,
varð ei skýrri
skjöldúngur alinn.

2. Þeim voru fylki
fá börn eignuð,
þó átti döglíngur
dóttur eina.
Hún var fegri
en fljóð önnur,
og þá öðlíngs mey
Æsu nefndu.

3. Svo bar hún af öðrum
öðlíngs börnum
sem blóðrautt gull
af blýi og járni.
Eingi skyldi
á móti gjöra,
óx hún upp við það
í jöfurs höllu.

4. Þá réð að mæla
móðir hennar:
»Þú hefir fullverið,
fljóð, að leiki;
þú skalt bæði
byrða og sauma
og á hvern veg
hannyrð nema«.

5. Hún var ein saman
hirð í húsi,
kunni ei brúður
borða að rekja.
Seld voru meyju
saumaefni,
spilti hún gjörvöllu
því er gjöra átti.

6. Var hún einsömul
hirð í húsi
svo einginn það
ýta vissi,
þar kom hvorki
maður né mögur,
óx auðarbil
ángur af slíku.

7. Þá sá hún glögglega
fyrir glugga koma
svein þann, er hafði
silkiskyrtu,
var af skarlati
skikkja á herðum,
en á höndum
hríngar brendir.

8. »Seg sælborinn
seggur hvað heitir,
nú hefir fylkis mær
frétt hins sanna.
Mér mun tal þitt
að tregabótum,
mjög er stillis mær
stödd dauflega«.

9. »Seg þú hin göfga
Gullkára það:
Hví ertu Æsa
ein í húsi;
færa mundak þér
fagrar hnossir,
ef þú ljós við mig
leika vildir«.

10. »Minn er borði
brugðinn illa
svo og saumar
að sama hófi,
því er eg einsömul
hirð í húsi
að fljóði er reiður
faðir og móðir«.

11. Stóð sælborinn
sveinn á gólfi,
þá varð fyrir honum
hurðu upp lokið.
»Hverju kaupir þú
kóngsdóttir það,
að eg hverja þér
hannirð kenni«.

12. »Fá skylda eg sveini
hrínga snúna,
ef mér gnóglega
kænsku kendir,
þá skyldi mín móðir
og svo minn faðir
Gullkár gefa
góðar hnossir«.

13. »Gull á eg ærið
og gersemar,
fegri jarðir
en faðir þinn miklu,
mér skaltu unna
til aldurtila
ef þú kænni ert
en konur aðrar.

14. Eiðar skulu fylgja
okkrum ræðum,1
því mörg er laukagná
laus í ræðu.
Ef þú vælir mig,
víf, í trygðum
mun fyrir ljósa frú
lítið leggjast«.

15. »Ei mun eg sveini
særi vinna,
þó mun fljóð við þig
fastmál2 vera.
Ef þú kennir mér
á vegu marga,
þá mun eg efna
öll orð við þig«.

16. Risti hann fyrir brúði
borða fagran,
en hin únga
eptir saumaði.
Það varð á3 einu
augabragði,
að hún kvenna varð
kænst að öllu.

17. Sátu bæði
börn að tafli,
það var af gulli
gjört ágætu;
hafði ei brúður
borð séð fegra,
það frá eg Gullkár
gæfi Æsu.4

18. »Mun eg víf koma
að viku fresti,
þeingils dóttir,
þig að finna;
vertu þá búin
brúður að tafli,
má eg ei leingur af þér
laukreiður sjá.

19. Maður er ekki
meiri skapaður
en þrevetrir
þeingils synir.
Sjást mun eg aldrei
í sölum yðrum,
þó að eg hvern dag
þig hitta fari«.

20. Þá gekk Íngibjörg
út til skemmu
og sá fyrir brúði
borða fagran;
þótti henni
á hverjum saumi
hannirð vera
hoskrar meyju.

21. Tók til orða
Íngibjörg bráðla:
»Nú er að fljóði
fögnuður kominn.
Þér skulu allir
ýtar þjóna,
kantu betur en eg
að byrða og sauma«.

22. Þökkuðu allir
innan hallar
að námleik var
úr nauðum þegin,
færðu henni
fagrar hnossir.
Þá var yndi mikið
á jöfurs dóttur.

23. Þá hló hin horska
hilmis dóttir,
er hún sá Gullkár
gánga í skemmu;
tók siklíngs sonur
sess hjá meyju,
en Íngibjörg
undan flýði.

24. Vildi hún þann dag
þeygi á saum taka,
þó var auðarbil
ei þögn að meini.
Undruðust allir
þeir, er á sáu,
og þótti úng hafa
allskyns læti.

25. Þá fór Íngibjörg
jöfri að segja:
»Nú hefur Æsa
ofurmein feingið;
fór öðlíngur
auðskorð að hitta
og hana spurði
eptir sjálfa:

26. »Hvað hefir í dag
fyrir drós borið,
seg þú fljóð það
föður og móður,
þó ætlir þú ýta
aðra að leyna,
þá munu völvur mig
vísan um gjöra«.

27. »Svo vilda’ eg alla
æfi mína
döglíngur vita
sem í dag hefir verið.
Þó þú vitkir
og völvur fregnir,
vertu aldrei vís
fyr en þær þér segja«.

28. Sendi vísir
á vegu marga
um fréttir allar,
er fylkir krafði,
og þó að seiðkonur
saungva efldu,
þá kunnu þær eigi
kóngi að segja.

29. Gekk annan dag
jöfur í skemmu
og fylgdi hilmi
hermannalið;
lét á báðar hendur
brúðar sitja
menn þá er þóttust
mestir garpar.

30. Þar voru harðlega
hurðir knúðar;
þess átti skjöldúngur
skamt að bíða.
Svo var seggjum
slaungt úr sæti,
að við beinbroti lá
bragna liði.

31. 5Búinn kvaðst Eiríkur6
til brottfarar:
»Verð eg að skunda
til skipa ofan.
Ein skal Íngibjörg
öllu ráða,
lofsæl kona,
landi og þegnum«.

32. [Var svo7 um sex8 daga
fékk eg fregnað,
að þau undu sér
alt hið bezta.
Sá kom enn sjöundi
yfir seggja lið,
að þeim var geingið
gjörsamlega.

33. »Hvað er svinnrjóðum
sveini að ekka«,
blíðkar hún Gullkár
með gleðiorðum.
»Þess muntu verða
vís að stundu,
en eg tel okkru
yndi brugðið.

34. Nú ertu mær
manni föstnuð,
seggja drottni,
er Sigurður heitir,
ætlar að hausti
veizlu vitja;
þann vilda eg mildíng
manna feigastan.

35. Þú munt leyfa mér,
lofðúngs dóttir,
að hvíla þar
við þil uppi;
tak þú fljóð
á fótum mínum,
mun eg, drós, koma
um daga ekki«.

36. »Hefi’ eg af sveini
síðan við fundumst
gott eitt hlotið
og gaman bæði;
eg skal rækt við þig
aldrei slíta
þótt mig firri þess
faðir og móðir«.

37. Heim kom að hausti
herjar9 stillir,
kvað mætur konúngur
mey fastnaða.
Þar frá eg mestan
mannfjölda við,
er döglíng gipti
dóttur sína.

38. Þá var fylki
fylgt til rekkju,
er hölda lið jafnt
hafði drukkið.
Þegar sofnaði
þjóða stillir,
lofðúnga gramur
litlu síðar.

39. Svo frá eg þeingil
þann vetur sofa,
að einga nótt
niflúng10 vaknaði.
Hann frá eg dapran
um daga laungum,
þóttist siklíng ei
sinni halda.

40. Þá lét vísir,
þegar voraði,
hlunna dýri
[á haf11 snúa.
»Mér skal Æsa
ekki fylgja;
giptu auðarbil
öðrum manni«.

41. Átti í annað sinn
Eiríks dóttur,
Óttar, Æsu
eiga að gánga.
Var snarráður12
svæfður13 í rekkju,
svo úngur konúngur
ei mátti vakna.

42. Sá lét vísir,
þegar voraði,
byrðíng búa
á burtu þaðan.
»Mér skal Æsa
ekki fylgja,
sjá þú fyrir kænni
kostum hennar«.

43. Var í þriðja sinn
þeingils dóttir
ófús gefin
öðlíng dönskum,
hann frá eg henda
hin sömu dæmi
sem aðra fyrri
[öðlíngs sonu.14

44. Sá lét vísir,
þegar voraði,
[rastar fáka15
rása16 þaðan.
»Mér skal Æsa
ekki fylgja«.
Gullkár þetta
gekk að óskum.

45. »Hef eg svæfða þrjá
þjóðkonúnga
þá, er þig Æsa
eiga skyldu,
enn tel eg eptir
einn hlut vera,17
sem okkur má
fyrir munuð standa.

46. Koma mun um aptan
til konúngs hallar
fláráð kona
í fötum góðum,
sjá skyldi fljóð
skjótt við flagði,
sú mun við firða
fagurmál vera.

47. Það mun hún inna
ýtum öllum,
að hún hjálpvættur sé
hverjum manni,
en hún er feifull
og fláráð mjög.
[Þess hefi’ eg marks18 á mér
mestar raunir.

48. Neita þú öllum
hennar hnossum,
gullreiður, þótt þér
góðar sýnist;
það kann mein19 verða
mér að aldurs lagi,
er þér fjallbúan
með flærðum gefur.

49. Víf skyldir þú
vor ráð hafa,
því það má verða
að vér séum dyggvir;
finnunst síðan
á fegins dægri,
nema okkur eybúan
hin illa grandi«.

50. Kom þar um aptan
til konúngs hallar
kona sú, er hafði
kápu græna;
kvaddi hún öðlíng
orðum góðum:
»Sittu heill hilmir
með hirð glaða.

51. Farið hefi eg
um20 þrjú þjóðlönd
þeingill ríkur21
þig að finna,
spurt hefi eg Æsu
alllítt heila,
mun eg brátt á því
bætur vinna«.

52. »Komin værir þú
til konúngs hallar
heilli góðu
að hitta mig,
ef gætir horska
alheila gjört
og eignast skyldir
ærna sælu«.

53. »Nú mun eg öllum
ýtum segja,
döglíng, hvað veldur
dóttur þinni:
Hana hefir heillað
hundvís jötunn,
sýnist það henni
sveinn fagur vera«.22

54. Gekk fláhuguð
fljótt til skemmu,
eiturblandin,
og Æsu kvaddi,
en hún gjörði23 eigi
við henni að líta,
því henni góður kom
Gullkár í hug.

55. »Una skyldir þú
auði þínum,
en hrímþursi
hafna svörtum.
Geingur þú eigi
grams í hendur,
Æsa, ef hafnar
orðum mínum.

56. Hafnar þú öllum
hnossum mínum,
þó gef eg þér Æsa
eina spýtu.
Það kann hnekkja
fyrir hilmis mey,
ef þér [handa er24
horfin25 gipta«.

57. Gjöf þessa ei vill
Æsa þiggja,
þó festi hún hana
í fati hennar.
Varð ei bótin,
því bágt varð draga
við hina römu
reip flagðkonu.

58. »Búin er eg Eirekur
til burtferðar,
verð eg að skunda
til skipa ofan.
Nú munu Gullkár
gaungur heptast,
eg tel hann víst hafa
vor ráð bitið«.

59. Það var einn dag
efst mánaðar,
er fór döglíngur
drós að hitta;
varð að saxi
snótar spýta
og nam undir hendi
öðlíngs sonar.

60. Gekk úngur mögur
út úr skemmu,
en að litlu
Æsa síðar;
réð að skunda
á skóg þaðan,
varð fyrir brúði
blóðmerkt gata.

61. Lá hún ein saman
út hjá viðum,
dökkvar grímur,
fjarri bygðum,
unz að líða nam
ljós af skógi,
sá víf þaðan
vænar bygðir.

62. Varð fyrir henni
hús alllítið.
Þar réð auðarbil
inn að gánga;
sú kunni að kveðja
ena kóngbornu,
er í ranni var
reflþöll fyrir.

63. Réð hin eldri
eld að kinda,
þótti brúður vera
beina þurfi.
»Hvert er heiti
horskrar meyjar?
Hefi eg ei fljóð séð
fatsnauðara«.

64. »Nefndu Æsu mig
en ekki man
fljóð þér segja
hvað minn faðir heitir;
hef eg svo leingi
legið á skógi
alt þar til húsa
hitti þinna.

65. Yður vilda eg
eptir spyrja,
ef mér kona
kynnuð að segja,
eg sé þig í kvöld
einatt gráta,
vildi snót vita26
hvað til saka væri«.

66. Ílt er undrum
eptir að frétta,
þó er enn verra
að vita sinna,
því ef fóstri vor
fer af heimi,
þá skulum andast
öll með honum.

67. Það hefur fyrirmælt
fláráð kona
sú er döglíng skóp
dapra æfi,
skyldi fjölmenni
með fylki andast,
nema í Álfheima
Æsa kæmi«.

68. Spurði en gegna
allbráðlega
orðsvinn að því
aðra brúði:
»Hvað er þessu vorðið
á ýta27 hag,
að ei mega lýðir
lifa þó hann andist?«

69. Þá leiddi hún hana
út til skemmu,
þar er vissi siklíng
sjúkan liggja;
réð úr sári
slíðurvönd draga
þann er allnær hjarta
á Gullkár stóð.

70. Heill varð fylkir
af fundi Æsu,
græddi hann en horska
hilmis dóttir.
Það var á einu
augabragði,
að hann manna varð
mestur28 undir sólu.

71. Feginn varð hilmir
fundi Æsu
og þótti fljóð komið
með fagnaði;
þótti lofðúngur
þegar lífvænn
af böli því,
er brott var komið.