Svo er hér frá sagt, að áðr enn Gefjon fékk Sælund af Gylfa, héti land það Lagarströnd, því að það var alt umflotið sæ, og er svo dregið til, að það hafi legið þar sem Lögurinn nú er, í Norvegi, eðr réttara Svíþjóð, því nes liggja svo í Sælundi sem vikur úr Leginum. Enn á Lagarströnd bjó Jörð, þar sem hét í Jarðardal, enn Danir hafa síðan nefnt Hertudal. Jörð var fjölkunnug mjög; var hún síðan blótuð í Sælundi. Vóru þá Norðrlönd fábygð mjög af mensku fólki. Og er Jörð var gömul orðin, vóru dætur hennar enn ungar, er hétu Eik og Embla. — Grani á Gyllingsstað bað Eikar; hann bjó í grend við Sigtún hin fornu. Grani var sonr Gyllings, er 4fyrst eignaðist Lagarströnd. Með honum vóru Hrísingssynir, frændr Jarðar: Rúði, Vignir og Vandir. Vóru þeir allir hálfrisar. Jörð sendi dóttr sína til Grana, og var búist til brúðkaups. Þá bjó fyrir norðan Elivoga Hringvélnir jötunn; hann var náfrændi Ölvalda föðr Þjassa jötuns. Hringvélnir fór hamförum til Grana og nam frá honum brúðarefnið og hafði til bygða sinna. Var hennar víða leitað og fanst hún hvergi. Sendi Grani þá menn til Jarðar og bað Emblu. Kvaðst hún þess ófús, því að jötnar mundu tekið hafa systr hennar. Enn sendimaðr Grana, er Rúði hét, kvaðst mundu um sjá, og varð það úr, að hún fór með honum. Enn er þau komu nálægt þeim stað, er nú kallast Uppsalir, sofnuðu þau í skógi einum. Kom þar þá Hringvélnir jötunn í arnarham og tók Emblu á burt og flutti heim til sín, og ætlaði hana Örn frænda sínum; enn hún brauzt í móti, áðr þau komu heim að bygð hans, svo að Rúði vaknaði. Lagði hann þá ör á streng og skaut Hringvélni, svo að hann fékk bana. Hafði Jörð gefið honum örvarnar; námu þær hvergi staðar. Tók hann síðan Emblu og færði Grana. Gátu þau son, er Gylfi hét, er síðan réði löndum þar er nú heitir Svíþjóð.
Óðinn sonr Börs Burasonar Tyrkjahöfðingja fór með Díum úr Ásgarði löngu síðar, og kom í Óðinsey, og þaðan sendi hann Gefjon í landaleit. Fékk hún land af Gylfa, er Óðinn nefndi Sælund. Fór hann þá þangað og varð þess vís, að Jörð var blótin þar. Var hún þá önduð fyrir nokkuru. Sagði hann þá, að hún væri kona sín hin fyrsta og Þórr væri sonr þeirra. Jók þetta mjög átrú á Óðni. Þá gifti hann Gefjon Skildi syni sínum, og setti hann yfir landið, enn fór til Gylfa og bygði Sigtún hin fornu, og varð blótgoði, og kallaði bæ þann eftir sér, því að hann réð sigri. Enn Njörðr sonr Yngva Tyrkjahöfðingja bygði Nóatún; enn Freyr sonr hans Uppsali; átti Njörðr Skaða, dóttr Svaða jötuns. Undi hún ekki hjá honum og strauk til fjalla upp, og eftir að þau voru skilin, giftist hún Óðni og átti með honum marga sonu; var Semingr þeirra elztr. Fékk þá Óðinn af fjölkyngi sinni þá vissu, að hann mundi ekki þrífast í Svíþjóð, ef sín misti við, fyrir ríki Njarðar og Freys, og vísaði hann honum til landa vestr um Kjöl. Kom hann í fjörð einn langan, þar er nú kallast Þrændalög. Var þar bygð lítil. Gerðist hann þá höfðingi yfir fólki þar. Var 6hann þá enn ungr, enn hinn göfuglegasti, stór, sterkr og fríðr sýnum.
Hringvélnir jötunn hafði átt son við konu sinni, er fyrr um getr. Var nú langt liðið þar til hér var komið sögunni. Þessi hét Hýmir. Varð hann mjög gamall og átti hann dóttr þá, er Huld hét; hafði Durnir jötunn tekið hana til fóstrs, er hún misti föðr síns. Og er hún var frumvaxta, beiddi hennar Heimir, sonr Agnars Vendilssonar. Hafði hann áðr átt Hringju, dóttr Skjaldar-Grana, systr Gylfa, og var hann þá gamall, og flutti hana til bygða sinna einhvern vetr. Frosti sonr Kára Fornjótssonar var höfðingi Finna. Hann var eitt sinn á dýraveiðum og sá hann mannaför; var þetta Heimir með brúði sína, og er Heimir sá för Frosta, hugði hann ræningja vera, er þau litu mjallrokurnar, því að Frosti fór á skíðum. Þreif hann boga sinn og skaut að Frosta, enn hinn á móti, og mættust örvarnar á oddum, og svo gekk lengi. Sýndist Heimi eitt sinn fleinn sinn boginn og brá undir fót sér, enn fjölkyngi Frosta olli því. Hitti þá Heimir eigi, 7enn fleinn Frosta kom fyrir brjóst Heimis og gekk út um bakið, og féll hann þar. Tók þá Frosti Huld og flutti heim til sín, og nam hún mjög fjölkyngi af honum. Kom svo, að Frosti vildi taka sér hana fyrir frillu, enn hún vildi ekki, og strauk út á markir og ruddi sér bygð í dal einum; og loks fór hún í helli einn. Bar þá svo til, að Óðinn frá Sigtúnum var á dýraveiðum. Varð fyrir honum mjög fagr hjörtr. Lagði Óðinn hið mesta kapp á að ná honum, og fór langt af öllum mannavegum, enn hest hans Sleipni bar svo skjótt yfir, að líkast var sem fugl flygi. Gat hann þó ekki náð hirtinum að heldr; vissi og eigi hvar vera mundi. Loks kemr hann þar, sem hann sér mörk rudda. Vill hann nú ekki verða kendr; bindr hann hest sinn við eik eina og gól galdra yfir, að enginn fái tekið. Hyggr hann nú af hirtinum, því að hann var vegmóðr mjög. Torkennir sig síðan og breytir litum. Gengr síðan að helli einum. Gengr hann þar inn og sér ekki manna þar. Þá finnr hann afhelli, og er vel um búið og vistir á borðum. Sezt hann nú til snæðings. Kom þá kona ein mikil og stórmannleg og harla fríð sýnum og spyr hver sá er, er þar er kominn og seztr að mat hennar óboðinn. Hann kvaðst Atríðr heita, og vita hver sú kona væri, og lézt vita, að hún mundi ekki svo nærsýn, að synja einum manni vegmóðum snæðings, og kvaðst gisting þiggja 8vilja, og kvað hana Huld heita. Hún kvað hann forvitran. Spurðust þau margra hluta í rúnum og fornum fjölkyngjum, og um kvöldið spyr hún hvort hann vilji hvíla einn eða hjá sér. Lézt hann hjá henni hvíla mundi, og svo varð. Að morgni gerir hún honum góðan farbeina, og mælti að skilnaði: »Veit eg víst hver þú ert; ertu Óðinn. Var það nokkuð af mínum völdum, að þú komst hér. Hugði eg að því, er mér þótti undarlegt, að miklu meiri er vegr og uppgangr yðar Ásanna, þar sem þér eruð blótaðir sem goð, enn vor, sem af jötnaættum erum. Ætlaði eg að verða af þér barnshafandi, ef þar af leiða mætti, að nokkurir niðjar mínir kæmust til tignar enn meiri, er af þér væru komnir; enn eg veit nú, að þess verðr ekki auðið, að við kunnum að geta barn saman, og er því efni lokið.« Óðinn mælti: »Vel hefir þér til mín farið, og skal eg það til leggja með þér, að af kyni þínu verði sá afsprengr, er ráði hofum og hörgum og tignir menn blóti um langa æfi.« »Það gerir þú vel,« segir Huld, »enn rætist þau ummæli þín, þá læt eg svo um mælt, að kona sú af minni ætt, sem ber nafn mitt, verði fyrir því ákvæði og svo börn hennar, enn nú er minn ráðahagr svo kominn, að þú átt fyrir að sjá, og seg mér með hverjum manni mér er helzt gifta að ganga.« Óðinn mælti: »Þeim er fyrst hittir bygð þína.« Kvöddust þau síðan og fór 9Óðinn leiðar sinnar. Enn litlu síðar bar að húsum Huldar Loga, son Frosta Finnahöfðingja. Vóru þeir frændr allir hálfrisar. Gekk hún með honum og áttu þau garð mikinn og hjarðir stórar á Finnmörku og eina dóttr barna, er Gerðr hét.
Semingr sonr Óðins og Skaða réð fyrir Þrændalögum, sem fyrr segir, og fékk gott kvonfang. Sonr hans hét Hjalti. Hann var gefinn goðunum; var hann því Goð-Hjalti nefndr. Semingr varð ekki gamall og erfði Goð-Hjalti hann. Þórr fór í Austrveg til Geirrauðargarða. Léði gýgr sú, er Gríðr hét, honum vöttu sína og staf, er Gríðarvölr hét. Þau unnust svo síðan, að Gríðr fór á eftir honum til Svíþjóðar og bjó í helli einum. Hún ól sveinbarn, er Svaði hét. Þá var Njörðr drottinn Svía og Freyr sonr hans eftir hann; enn Goð-Hjalti réði Þrændalögum. Var þá Gerðr dóttir Loga og Huldar gjafvaxta. Hringr bjó í Hringtúnum, sonr Grana Heimissonar. Hann átti Hyndu dóttr Örnis jötuns. Synir þeirra vóru: Hrungnir, Hlói og Heinir. Vóru þeir jötnar. Þá fór Heinir vestr um Kjöl, og var með 10Goð-Hjalta um hríð; síðan setti hann bygð sína ofarlega í Þrándheimsdal. Hann nam Gerði dóttr Loga austan af Finnmörk. Þeirra son var Heiðungi. Huldr magnaði seið og fyrirkom Heini, enn Gerðr vildi ekki fara austr aftr og bjó með syni sínum Heiðungi. Þá andaðist Freyr að Uppsölum. Réð þá Fjölnir sonr hans löndum. Goð-Hjalti andaðist og, og varð þá Sverð-Hjalti sonr hans konungr yfir Þrændum. Svaði jötunn, er kallaður var sonr Óðins, réttara Þórs, fór vestr um Kjöl og setti bygð í Dofrum. Svipnir sonr Hrungnis Hringssonar í Hringtúnum átti Hélu Frostadóttr Finnahöfðingja, systr Loga og Snæs hins gamla, er þá hafði tekið forráð með Finnum. Þeirra son var Hróði. Hann hafði verið um hríð með Frey að Uppsölum, og lært þar íþróttir af honum og átrúnað Ása. Hann drap jötna tvo á Kili: Gnísti og Gnoltra. Þá kom hann til Hróms bónda hins sterka og tók dóttr hans til fóstrs, er Ýma hét. Þá var hann einn vetr með Snæ hinum gamla, enn eftir það settist hann aftr í búnað. Var hann mikill vinr Heiðungs Heimissonar, frænda síns, og gifti honum Ýmu fóstru sína, er hún var barn að aldri. Hróinn hét sonr þeirra; hann var hálfrisi. Um það mund druknaði Fjölnir að Fróða, enn Sverð-Hjalti Þrændahöfðingi féll í víkingu. Gerðist þá Sveiðir sonr hans Svíadrottinn; vóru þá eigi á komin konunganöfn. Himinleygr sonr 11Sverð-Hjalta réði löndum eftir föðr sinn; var hann göfugr ásýndum og íþróttamaðr mesti. Hróinn settist í bygð eftir Heiðunga föðr sinn. Hróði átti Sylgju, dóttr Guðorms, er feldi Knúa, er getið er í Grottasöng. Þeirra synir vóru: Hróinn, Gnýr, Hruni og Skólpnir. Vóru þeir miklir afburðamenn og drápu Klaufa jötun. Dóttir Hróða var Mjöll; hún giftist Hróinn, syni Heiðunga; var hann fjölkunnugr mjög og hafði lært hjá Finnum. Dóttr áttu þau, er Glöð hét; líktist hún meira móðr sinni og settist í bú eftir föðr sinn, og lifði svo um hríð.
Svegðir sonr Fjölnis fór í Austrveg að leita Óðins, og hljóp þar í stein einn, sem Þjóðólfr skáld kveðr, og kom ekki aftr. Tók þá Vandlandi sonr hans forráð yfir Svíum; var hann þá á barnsaldri, enn varð hermaðr mikill. Enn frá Himinleyga er það að segja, að hann átti son þann er Höddbroddr hét. Síðan átti hann fjóra sonu við annarri konu; hétu þeir Hundingr, Hemingr, Vé og Vili. Snær hinn gamli átti tvö börn: Drífu og Þorra. 12Höddbroddr Himinleygsson óx upp og varð hinn mannvænlegasti; var hann veiðimaðr mesti. Og einhverju sinni, er hann var á veiðum uppi í Þrándheimsdölum, kom yfir hann villa mikil. Loks kom hann að háum skíðgarði, sem hann þekti ekki deili á. Hann laust á skíðgarðshliðið, og var lengi áðr upp væri lokið; kom loks maðr mikill að hliðinu og lauk upp. Þessi bauð honum til stofu; var hún tjölduð og fagurt um að litast. Enn sá, er honum bauð inn, hvarf á burt og læsti eftir sér. Beið hann þar lengi, og loksins ætlaði hann út, enn komst hvergi. Að tíma liðnum spruttu upp dyr á herberginu, og kom kona inn, fögr svo, að hann þóttist enga slíka séð hafa. Tók hún honum blíðlega mjög, og kvað sjaldfengið, að slíkir gestir heimsæktu bygð sína. Setti hún honum borð og vistir, og vín að drekka; tók hún síðan hörpu sína og sló hana svo fagrlega, að aldrei hafði hann þvílíkt heyrt, og er svo hafði farið fram um hríð, settist hún undir borð, og ræddust þau við um ýms forn fræði. Rann honum mjög hugr til konunnar, og spurði hana að heiti, enn hún kvaðst Glöð heita og ráða þar bygðum. Enn er lokið var borðhaldi, lét hún meyjar koma inn og reiða hvílu handa honum; var hún tjölduð dýrum vefnaði, og var þar alt um kring hið ríkmannlegasta. Spurði þá Höddbroddr, ef hún vildi byggja með sér hvíluna, 13enn hún kvað svo vera skyldu; varð þeim vært um nóttina, og voru þau glöð og kát næsta morgun. Hvíldi hann hjá henni þrjár nætur; enn að morgni hins þriðja dags segir Glöð til Höddbrodda: »Nú fór sem mig varði; var það af mínum völdum, að þú komst hingað; er eg nú þunguð af þínum völdum, og verði það meybarn, hefi eg heitið á goðin og þar marga kunnáttu við haft, að þetta afkvæmi skyldi af þér spretta, því að þá vissi eg að fram mundu koma ummæli Huldar og Óðins, og skal mærin Huld heita; mun eg færa þér hana þegar hún er þriggja vetra, enn ef þú bregst illa við, muntu kenna missmíðis í högum þínum. Skaltu nú heim fara og setjast að föðrleifð þinni, því að faðir þinn hefir tekið helsótt, enn eg mun hér eftir dvelja, því að ekki verðr þess auðið, að við njótumst.« Við þetta skyldu þau, og fór Höddbroddr heim, og var þá faðir hans búinn að taka sótt þá, er hann leiddi til bana. Settist hann þá að löndum sínum og kvongaðist, og átti son, er Heimgestr hét, og kallaðr var Huldarbróðir. — Enn er tími til kom, fæddi Glöð meybarn, er hún nefndi Huld. Liðu nú fram tímar, þar til er barnið var þriggja vetra. Var það eitt sinn, að kona gömul kom á garð Höddbrodds og færði með sér meybarn; kvað hún það eignað Höddbroddi, og bað að segja honum, að hann kæmi og sæi á 14barnið. Lézt hann það ekki heyra, og fór konan með meyjuna aftr. Kom þá Glöð dóttr sinni norðr á Finnmörk, til fóstrs hjá Snæ gamla. Litlu síðar dreymdi Höddbrodd, að Glöð kom til hans og sagði: »Nú hefir þú illa gert, er þú tókst ekki við meyjunni, sem eg sendi þér; má eg þó eigi endrgjalda þér smán þessa sem vert er, sakir kunnleika okkar, enn það mæli eg um, að frændr þínir skulu missa þess, er þeir eiga, í fulla sex hundruð vetr; enn lengr fæ eg ekki um ráðið, og ekki þess, að þeir fái ekki ríkjum að ráða annarsstaðar, og mun dóttir þín því valda; enn fáa gleðidaga muntu nú eftir ólifaða eiga.« — Hvarf hún síðan burtu, og sýndist honum hún vera bæði svört og ferleg. Litlu síðar reið Höddbroddr á veiðar; féll þá hestr hans, og lamaðist hann allr; lá hann sjúkr um hríð og deyði síðan. Tóku þá bræðr hans forráð yfir héröðum þeim, er hann hafði haldið: Hundingr, Hemingr, Vé og Vili, en létu eigi Heimgest hinn unga neitt af fá. Var honum skotið undan norðr á Hálogaland, og ólst hann þar upp með bónda einum, er Frekan nefndist. — Enn Glöð er úr sögu þessari.
Í þann tíma réð sá höfðingi löndum á Heiðmörk, er Eysteinn hét. Bygðust í þann tíma lönd þau, er síðan vóru Upplönd nefnd; ruddu Svíar þar markir og fluttu bygð sína þangað. Eysteinn átti dóttr þá, er Hildr hét. Gaf hann hana Ásum; var hún því nefnd Áshildr. Gekk hún eitt sinn að dísablóti; enn þá kom Svaði jötunn úr Dofrum; var hann þá gamall mjög; hann var sonr Hrólfs í Bergi. — Um það mund þroskuðust börn Snæs hins gamla. Fékk hann Þorra syni sínum lönd til umráða. Vóru hans börn: Norr, Gorr og Góe. Drífa var heima, dóttir Snæs. Lagði hún ástfóstr mikið við Huld hina ungu. Gerðist Huld mannvænleg og fríð sýnum; nam hún svo mikið fjölkyngi, að enginn var þá á Finnmörku, er henni stæði jafnt í slíkri kunnáttu; var hún því ýmist nefnd Huld seiðkona eða valva; þókti sem ekki mundi henni ófært að reyna seið við hvern mann, og ekkert kom henni á óvart, hvorki í spádómum né forsýni; skifti hún litum og brázt í hverskonar líki, er hún vildi.
Nú víkr sögunni til Vandlanda, að hann varð mikill maðr og sterkr, fríðr sýnum og harðgerr. Og er hann fékk aldr til, fór hann í hernað í austrveg, og herjaði þar víða og gekk langt upp í bygðina, og hafði hvarvetna sigr þar er hann fór fram. — Skólpnir í Skólpnisdal, sonr Hróða, átti Sylgju, systr Mýsings víkings. Sonr þeirra var Gnapi; hann var í liði Vandlanda og var honum mjög kærr; vóru þeir jafnir að hreysti. — Eitt sinn fóru þeir að vanda í austrveg, og ráku þeir flótta lengst á landi uppi, og fóru til strandar að því búnu með herfangi miklu, og að kveldi urðu þeir Gnapi og Vandlandi báðir saman. Komu þeir þá að steinhúsi einu, og sáu þeir inn um rauf eina mann og konu, heldr smáleg og ekki fríð sýnum, enn mjög við aldr. Kvöddu þeir þar húsa og drykkjar; var þeim borinn drykkr í horni. Rendi Vandlandi hring í hornið og glöddust þau mjög við það. Þá mælti húsráðandi: »Veit eg það, að þú ert Vandlandi, drottinn Svíanna, og búið þér nú óhaglega að landi voru; enn nú gerðir þú vel til mín, og skal eg nú launa þér nokkru og leggja þér heil ráð. Far þú aldrei til Finnmerkr, enn ef þú ferr þangað, þá kvænst þar ekki, því að margt er 17þar viðsjárvert; enn viljir þú alt annað, þá haltu heit þín við Finna. Annað ráð er það: sjá þú jafnan vel við afsprengi Óðins og Skaða, því að þeir, er þaðan eru runnir, munu þér og þínum jafnan óþarfastir.« Vandlandi bað hann þökk hafa fyrir heilræðin og fór til skipa sinna og síðan heim. Annað vor fóru þeir Vandlandi og Gnapi til Finnmerkr, og bað Gnapi hann gæta vel heilræðanna. Komu þá menn í móti honum og buðu honum friðland, og það þáði hann. Var þeim síðan fylgt til hallar Snæs. Sat Snær í hásæti sínu og hafði skegg að belti og hvítt af hærum. Hann stóð upp og leiddi Vandlanda í hásæti hjá sér og fagnaði honum vel. Var þá borðum skotið fram og borinn góðr drykkr. Sagði Vandlandi alt af ferðum sínum og framaverkum. Þá kom kona inn í höllina, mikil og fríð sýnum, og rétti Vandlanda horn eitt mikið, gulli búið. Tók hann móti horninu, og um leið greip hann hönd hennar. Var þetta Drífa kóngsdóttir. Var sem eldshiti flýgi um alt hold hans, er hann snerti höndina. Dvaldi hann þar um vetrinn með miklu yfirlæti. Bað hann þá Drífu sér til konu, og var það auðsókt. Fékk hann hennar, og var veizla hin sköruligsta. Um vorið kvaðst Vandlandi þurfa að hverfa heim til landa sinna. Vildi Drífa fara með honum, enn hann kvað þess ekki 18kost að sinni, enn sagðist koma mundu að þriggja vetra fresti. Drífa mælti: »Haltu þá vel orð þín; em eg nú kona ekki einsömul, og hæfir þér að vitja mín sem skjótast.« Vandlandi kvað svo vera skyldi og kvaddi þau Snæ og Drífu og fór til Uppsala. Urðu Svíar honum fegnir mjög.
Nú sitr Vandlandi og Gnapi heima um hríð. Enn að vori hinu þriðja ferr hann með liði miklu til Reiðgotalands hins mikla og Gnapi með honum, og biðr hann enn að gæta loforða sinna við Finna. Fengu þeir mikið herfang um sumarið og héldu síðan heim til Svíþjóðar og sátu þar þann vetr. Enn er voraði fór Vandlandi í vestrvíking og háði þar margar orustur og fékk jafnan sigr. Fór svo um haustið til ríkis síns og sitr um kyrt hinn þriðja vetr. Enn er sumra tók, hygst hann að fara til Finnmerkr, og til þess ræðr Gnapi honum; enn höfðingjar Svía báðu hann sitja kyrran og fara hvergi, og sögðu ærna nauðsyn bera til, að hann settist um kyrt og gætti landa sinna. Kemr svo, að hann lætr teljast á það og sezt um kyrt. Skildi 19þá Gnapi við hann og setr bú í Dölum. Spyrr hann þá það, að Glámr jötunn, bróðrsonr Klaufa, hefir drepið Skólpnir föðr sinn. Ferr hann þá að heiman og til bygða Gláms og sitr um hann, og um síðir kemst hann í færi við hann; hafði hann áðr heitið á Þórr, og lýstr Glám í höfuðið með hamri, svo hann fékk þegar bana. Tók hann síðan Birtu, dóttr Gláms, á burt. Var hún í ætt við Delling og lík móðrfrændum sínum. Heiðir hét sonr þeirra. — Enn það er að segja af Drífu, að henni leiðist að ekki kemr Vandlandi heim. Leið svo sumarið, og er vetrar að, magnar hún seið, að hann fái fýsn að finna sig. Varð seiðrinn lítt nýtr. Var því gengið til blóta og farið til frétta; var þetta að miðjum vetri. Sagði fréttin svo, að hamingja Vandlanda væri stérkari enn seiðrinn. Fórst þá fyrir um ætlan Drífu, og var kyrt að sinni. — Vísburr, sonr Vandlanda og Drífu, ólst upp með afa sínum, og var hann þriggja vetra, er hér var komið sögunni. — Liðu svo fram stundir, að ekki kom Vandlandi að vitja Finna.
Þá er Heimgestr Höddbroddsson, bróðir Huldar, var sextán vetra, kom hann að máli við Frekan bónda og bað hann fá sér herskip. Bóndi kvaðst lítinn kost á því hafa, en sagðist þó mega fá honum eitt skip. Hann lét sér það vel líka og réði menn til. Lagðist hann síðan í víking og réði þar til áhlaupa, er honum sýndist færi til vera. Kom þá svo, að hann stýrði þrem skipum og vildi heim að hausti. Lagði hann að eyju einni lítilli. Komu þá að honum sex skip, vel skipuð að mönnum. Maðr stóð við siglu á hinu mesta skipinu; var hann svartr og illilegr. Hann yrti að Heimgesti og bað hann láta laus skipin og góssið, enn Heimgestr kvaðst fyrst vilja vita, hver kostinn biði. Þessi nefndist Stígandi, sonr Rangbeins jötuns. »Var móðir mín systir Auðar hins auðga í Svíþjóð, enn faðir minn nam hana þaðan heim til bygða sinna.« Heimgestr kvaðst ekki mundu upp gefa skip sín að óreyndu, þar hann vissi ekki heldr, hvers hann hefði að vænta. Að því búnu lögðu þeir víkingar að þeim, og var mjög ójafnt á komið með lið þeirra. Þykir Heimgesti efni sín hin óvænlegustu og tekr það ráð, að heita á Huld systr sína, því að hann hafði frétt það, að henni fylgdi mikill 21töfrakraftr, og er bardaginn var snarpastr, og Stígandi hugði að ráðast til uppgöngu, hljóp stórhveli undir skip hans og hvolfdi því, svo að allir hrukku útbyrðis. Vildu þá menn Stíganda duga honum, þeir er vóru á hinum skipunum, því hann var lítt syndr, enn því varð ekki við komið, sakir varnar þeirra Heimgests og hafróti, og lézt Stígandi þar. Héldu menn hans uppi orustunni, þar þeir vóru liðfleiri; enn þó kom svo, að þeir gáfust upp, sakir foringjaleysis. Tóku þeir flótta á þrem skipum, enn Heimgestr tók þrjú að herfangi, enn hafði þó látið marga menn. Hélt hann svo til lands og fann Frekan og hafði vetrsetu með honum og miðlaði honum af herfangi sínu. Fór svo fram, að hann herjaði á sumrum, enn sat hjá honum á vetrum. Liðu svo tíu vetr.
Nú eru liðnir tíu vetr síðan Vandlandi fór af Finnmörk, og var það aldr Vísburs sonar þeirra. Kemr þá Drífa að máli við Huld vinkonu sína og spyr ef nokkr sá væri, er dygði að seiða Vandlanda til Finnmerkr, og biðr hana þar hug á leggja, ef hún 22má, og gefr henni þrjú gullmen og hring fagran til þess, ef hún kynni að orka þess, að Vandlandi komi þar eða liggi dauðr að öðrum kosti. Kveðst Huld vilja freista þess, og lætr hún gera sér seiðhjall mikinn, og hefir í frammi undarlega aðferð á margan veg. Enn er lokið var seiðinum legst hún til svefns, vaknar síðan og gengr til Drífu, og segir henni dauðan Vandlanda, því þess hafi enginn kostr verið, að hann vildi hverfa til Finnmerkr. Var Vandlandi á Uppsölum, þegar seiðrinn var framinn. Þá gerðist hann fús að fara til Finnmerkr, enn ráðsmenn og höfðingjar afréðu hann þess, og kváðu fjölkyngi Finna olla farfýsi hans. Gerðist honum þá svefnhöfgi, og er hann hafði um stund hvílst, kallaði hann að mara træði sig. Fóru þá menn hans og vildu hjálpa honum, og er þeir tóku til höfuðs honum, tróð mara fótleggi hans, svo við broti lá; tóku þeir þá til fóta hans, enn þá tróð mara höfuð hans, svo hann lét líf sitt. Tóku þá Svíar lík hans og brendu við á þá, er Skuta hét. Vóru honum settir þar bautasteinar. Var þá sent eftir Vísburr til Finnmerkr, og tóku þeir hann til höfðingja yfir sig.
Auðr hinn auðgi bjó í Suðrlandi eðr Suðrmannalandi, er kallað var. Það liggr í Svíþjóð. Hann var móðrbróðir Stíganda — sem fyr segir — og Heimgestr barðist við. Átti hann tvö börn. Dóttir hans var eldri og er hennar ekki getið, enn Sölvi hét son hans; var hann borinn þá Vísburr hafði ráðið löndum einn vetr; enn Heiðir sonr Gnapa var vetri yngri. Ólust þeir báðir upp með Auði, og var nú kyrt um hríð. — Nú er að segja frá Heimgesti, að hann kemr einn tíma til Frekans bónda, og segir að sér þyki ekki örvænt, að þeir Hundingr og Hemingr, Ve og Vili komi til Naumudals og leiti sín. »Vil eg ekki að þú sért í háska fyrir mínar sakir; vildi eg heldr ráðast burtu lengra.« Enn Frekan vildi það eigi. »Þá vil eg,« segir Heimgestr, »senda eftir Huld systr minni austr á Finnmörk, því það mun verða oss að miklu trausti.« Bóndi kvað hann skyldi ráða því. Var nú búið veglegt föruneyti þangað. Um það mund hafði Svaði jötunn farið austr á Finnmörk að finna Snæ kóng. Þá fann hann Huld og féll vel á með þeim, og gáfust þau gjöfum á, enn þó vildi hún ekki ganga með honum; þótti hann heldr stórfenglegr og gerast gamlaðr. Heiðir hinn ungi, sonr Gnapa, hafði verið með Svaða um 24þrjá vetr, og hafði hann gert vel við sveininn. Enn er Svaði jötunn fór aftr um Kjöl, kom að honum Helreginn jötunn norðan úr Elivogum, og áttust þeir ilt við. Mátti Svaði ekki við honum fyrir elli sakir, og féll hann þar. Enn er sendimenn Frekans vóru austr á leið, sáu þeir á fjallinu jötunn einn ferlegan og höfðu eigi fyrr slíkan séð. Hann bar brátt að þeim, og hafði skógartré í hendi, og urðu þeir forviða, og tóku það ráðs, að heita á Huld, ef hún væri eins máttug og sögr færi af. Enn í því var líkast sem fótum væri kipt undan Helreginn, svo hann féll á grjótið og meiddist mjög, og stóð seint upp. Bar þá mjög undan, meðan á þessu stóð, svo leiti bar á milli, og vissu þeir ekki framar til hans. Komu svo til Snæs og var þeim vel fagnað af Snæ jötni og Drífu. Spurðu þau að erindum þeirra. Kváðust þeir vera sendir af Heimgesti eftir Huld systr hans. Snær kvað sér lítt að skapi að fóstra sín færi burtu, enn Drífu þó minna, enn þó mundi hún mestu um ráða. Var þá sent eftir Huld, og hún að spurð, hvort hún fara vildi, og kvað hún sér lítt um það gefið, enn þó muni svo vera verða, því svo segi sér hugr um, að forlög sín liggi þann veg, og muni þeim ekki verða móti spornað. Ræðst það nú, að Huld fari með þeim, og kveðr hún Snæ og Drífu og heitir þeim vináttu sinni. Fóru þau svo um fjöll öll saman og léttu 25eigi fyrr enn þau komu að Naumudal og tók Heimgestr þeim vel og Frekan bóndi og var hún þar í góðu yfirlæti; kvaðst hún mundi svo til sjá, að þeir bræðr gerðu þar ekki mikið mein. Lét hún búa sér skemmu út á skógi og sat þar löngum einsaman.
Holgi eðr Hálogi hét höfðingi einn, er tekið hafði við föðrleifð sinni á Hálogalandi. Hann var af ætt Loga Fornjótssonar, fríðr sýnum og hinn mesti afreksmaðr. Fjölkyngismaðr var hann og hinn mesti. Hann var í hernaði hvert sumar og hafði jafnan sigr hvar sem hann fór og hvort sem hann hafði fleira eðr færra lið. Fékk hann því ógrynni fjár í gulli og silfri. Þetta haust kemr hann að landi fyrir Naumudal og leggr þar skipum sínum. Hafði hann þá þrjú hundruð manna. Með þetta lið gengr hann heim til bæjar Frekans bónda. Var hann þá orðinn stórauðugr af félagi þeirra Heimgests. Gengu þeir Heimgestr móti Holga og buðu honum vetrvist með alla sína menn, og það þáði hann og sitr þar í góðum fagnaði. — Einn góðan veðrdag verðr honum reikað lengra en venja var til út á skóg. Loks26ins kemr hann í skógarrjóðr eitt og sér þar standa skemmu fagra, er honum þykir afbragð vera. Var hár skíðgarðr umhverfis. Gengr hann kringum skemmuna. Var hliðum læst á garðinum. Hann hafði öxi langskefta í hendi; krækir hann þá öxinni upp á garðinn og hóf sig svo upp. Sér hann þá inn um ljóra konu eina harla fríða og stórmannlega, svo honum þykir mikils um vert. Lýstr hann nú axarskaftinu á dyrnar og lýkr konan upp og leiðir hann til stofu og sitr hann í sæti, skýtr fram drykkjuborði og fagnar honum hið allra bezta. Spyrr þá hvort annað að heiti, og segir hann nafn sitt, enn hún kvaðst Huld heita. Ræða þau nú um marga hluti í forneskju. Segir hann þá frá herförum sínum. Loks kemr þar málum þeirra, að Holgi kvaðst ekki mundi leita sér annarstaðar kvonfangs enn þangað, sem hún væri, enn hún kveðst ekki óska sér giftulegri ráðahags, og þetta muni vera örlög sín. Dvelst Holgi þar um nóttina, og að morgni vóru Heimgesti send orð, að hann kæmi út þangað og kemr hann skjótt. Fastnaði Huld sig þá Holga með ráði bróðr síns. Er nú ákveðin brúðkaupsstefna og hafði Holgi allan kostnað og viðbúnað. Var mörgu stórmenni boðið. Þar var Snær og Drífa af Finnmörk og Þorri, og margt fleira Finna og Háleygja, enn fátt af jötnum. Ekki var Hundingja né bræðrum hans boðið. Fór veizlan 27skörulega fram, og leysti Holgi alla boðsmenn út með góðum gjöfum. Fór hann síðan norðr á Hálogaland með konu sína og settist að löndum sínum. Varð þeim brátt barna auðið og fæddi Huld meybarn á hinum næstu missirum. Var það Gerðr nefnt; var Þórr gefin meyjan og var því Þórgerðr nefnd; unni Holgi henni mjög; fékk hún því auknafnið Holgabrúð.
Þau Holgi áttu fleiri dætur. Ein þeirra hét Yrpa. Var nú vegr Holga sem mestr. Fór hann á sumrum í hernað, og rakaði saman ógrynni fjár. Þetta spyrr Heimgestr og býst á fund Holga. Á leiðinni kom hann að kotbæ einum og þáði gisting. Hét bóndinn Kleggi. Bjó hann þar með dóttr sinni. Var hún fríð sýnum. Hún bauð Heimgesti hvílu sína og þáði hann það, og hvíldi hún hjá honum um nóttina; en um morguninn fór Heimgestr leiðar sinnar á fund Holga, og var honum þar vel fagnað. Var hann með honum um hríð. Næsta vor kom dóttir Kleggja með dóttr sína og færði Heimgesti; 28hét hún Lofn. Tók Heimgestr vel við henni og fóstraðist hún upp með föðr sínum. Um sumarið fór Heimgestr í hernað með Holga og öfluðu enn auð fjár. Fóru svo heim um haustið og sátu um kyrt þann vetr. Næsta vor ræðir Holgi við Heimgest: »Nú þykir mér ekki sæma lengr, þar við erum í mægð komnir, að þú hafir ekki löndum að ráða. Vil eg nú fá þér Naumudal til umráða, því þar hefi eg full ráð yfir; skaltu þar sitja í skjóli mínu fyrir frændum þínum.« Þakkaði Heimgestr honum boð þetta og allan veg, er hann hafði veitt honum. Settist hann þar um kyrt með Holga og systr sinni og stundum var hann uppi í Naumudölum. Var Lofn dóttir hans með honum. Staðfesti hann enn um hríð eigi ráð sitt.
Um þetta mund var enn lítil bygð fyrir sunnan fjall í Norvegi og Svíþjóð. Vóru þar skógar miklir og óvíða rutt til bygða. Var því á Hálogalandi bygð mest, því Vestrmenn höfðu numið þar land fyrir löngu. Höfðu þeir aukið kyn sitt, enn jötnar og 29bergrisar, er komu austan yfir Finnmörk, herjuðu á þá og drápu þá; þó vóru enn niðjar þeirra margir inni í fjörðum. Einhverju sinni kom sótt meðal jötna upp til fjalla, svo þeir fækkuðu mjög. Jókst þá hagr Finna og blómgaðist upp í landinu. Enn þá komu Kvenir og Glæsisvellingar að austan. Vóru þeir hálfrisar. Settust þeir að á Hálogalandi og réði Holgi yfir þeim. Þrændalög, er svo nefndust, vóru þá og bygð af Austanmönnum, er komu þangað með Semingi Óðinssyni, enn jötnar og bergrisar höfðust þá mest við á Kjölum og Dofrum og á Vermalandi, er þá var markland mikið; enn Heiðmörk og þar suðr um höfðu Svíar rutt til bygða. Dalir nokkrir vestr við sjóinn vóru og bygðir og um Víkina var bygð.
Sókni hét maðr nokkr í Sóknadal; hann var víkingr sænskr og hafði sett bygðina í dal þennan. Hann var fjölkunnugr mjög. Hann frétti um uppgang Holga á Hálogalandi. Fýstist hann á fund hans og vildi reyna íþróttir við hann. Bjóst hann á einu skipi og fór norðr með landi; enn Holgi var þá í hernaði og Heimgestr með honum. Gekk Sókni á land fyrir bæ hans með hundrað manns; enn sextíu vígra manna vóru á bænum fyrir. Bað hann menn sína ljósta upp hrópi, og vita hvað bæjarmenn tæki til ráðs, og var svo gert, og virtist hon30um sem engum brigði, og engan viðbúnað sáu þeir; brá þeim heldr við. Gengu samt að bænum og otuðu vopnum. Gengu þá sextíu manna úr bænum og vóru lítt vopnaðir, enn þó sló í bardaga. Bíta vopn Sókna og manna hans ekki fremr enn vendir væri. Í því bili ríðr kona ein stórmannleg að Sókna. Hún stígr af baki hestinum og tekr í hönd Sókna, enn hann brast í móti sem mest mátti. Greip hann til sverðs síns, enn það var þá fast í skeiðunum. Gerðist honum þá til lítils að spyrna móti, og kom hún honum á hestinn og lét tvo menn fylgja honum inn fyrir skíðgarðshliðið. Enn er hann sá, að skilja mundi milli sín og manna sinna, kallaði hann til þeirra og bað þá halda uppi friðskildi, og svo gerðu þeir. Var nú Sókni leiddr til stofu og settr undir borð, enn hann vildi ekki neyta. Þá kom kona inn í stofuna, sú er áðr hertók hann, og spurði því hann færi þeim á hönd með ófriði, enn hann kvaðst ekki hafa ætlan á þá leið, enn einungis ætlað að reyna íþróttir við Holga og kunnáttu, enn viljað reyna að skjóta honum skelk fyrir bringu, »og hvert er nafn þitt?« Hún kvaðst Huld heita og vera drotning Holga. »Er hann nú ekki heima og fáir hans menn. Enn þú mátt fara burtu í griðum og láttu þér það sagt vera, að leita eigi hingað aftr né þangað, sem ofrefli þitt er fyrir.« Hann kvaðst illu 31heill hafa þangað komið, og bjóst sem skjótast burtu með mönnum sínum, og sigldi sem byr gaf til Sóknadals.
Um haustið kom Holgi heim úr hernaði, og sat um kyrt þann vetr. Einhverju sinni um vorið sátu þeir Hundingi í stofu og mælti hann við bræðr sína: »Svo hafa mér draumar borist, að sá tími muni koma, að vér bræðr hljótum eitt sinn að rýma frá löndum vorum, og jafnvel falla fyrir útlendum víkingum, utan vér verðum fyrri til að bragði, og uggir mig, að enginn annar enn Heimgestr frændi vor, er slíkan hug ber til vor. Hefir hann liðsinni Holga og Huldar systr sinnar, sem er hið mesta galdraflagð um Norðrlönd. Skulum vér nú verða fyrri til og stefnum saman þýjum og þrælum í öllu voru bygðarlagi, og sækjum Holga heim, áðr enn hann fer í leiðangr í vor, og væntir mig vér höfum ráð hans í hendi; en ef svo verðr, þurfum vér eigi að óttast Heimgest, enn umfram alt skulum vér sem fyrst ná Huld völvu og drögum sem skjótast belg á höfuð henni.« Hemingr mælti: »Ekki 32þykir mér auðsæ sigrför þangað norðr, enn þó mun eg fara með þér þangað, og satt mun það, að Holgi hafi lítinn liðskost með sér móti oss.« Létu þeir síðan herboð ganga um átta fylki, er þeir áttu fyrir að ráða, og létust ætla vestr til Orkneyja og leggja þær undir sig; enn er liðinu var safnað, héldu þeir því norðr á Hálogaland. Höfðu þeir átján hundruð tólfræð hermanna. — Eina nótt vekr Huld Holga og segir ófriðarfylgr fari að þeim, og biðr hann safna liði sem skjótast. Hann bregðr við og sker herör upp, og fær eigi utan þrjú hundruð vígra manna. Og þá koma þeir bræðr þar, og slær í bardaga með þeim. Flugu skotvopn mjög, og fellr af hvorutveggju. Því næst byrjar höggorustan. Holgi sækir fast fram með menn sína og kappa, er með honum höfðu verið í víkingu, er hétu: Haddingr, Hrotti, Harðgneipr og Vandill. Fella þeir svo marga menn, að ekki hallar bardaganum á Holga, þó mikill væri liðsmunur. Þá kemr kona ein í bardagann og mey ein lítil með henni; þótti sem ör flýgi þeim af hverjum fingri. Gerir þá él mikið, og losna þá menn þeirra bræðra á velli. Eykst élið nú sem mest, enn Holgi sækir sem ákafast fram að merki þeirra og fellir merkismanninn til jarðar með merkinu. Loks brestr flótti í lið bræðra og verðr mikið mannfall meðal þeirra. Gátu þeir bræðr naumlega kom33ist undan og heim til landa sinna, og komu aldrei framar á Hálogaland, enn Holgi fékk offjár í herfangi.
Nú býr Holgi skip sín í leiðangr og fer Heimgestr með honum. Siglir hann nú suðr til Eygotalands og herjar þar um sumarið, og kemr heim um haustið með herfang mikið. Fróði hét landstjóri Eygota og sat að Hleiðru; hann var sonr Hávarðs hins handvana Herleifssonar, Friðfróðasonar, Friðleifssonar, Skjaldarsonar, Óðinssonar. Hann spyrst fyrir um þann, er hernaðinum hafði ráðið. Enn er vora tekr, dregr hann saman lið um allar eyjar og lézt fara ætla vestr á Hálogaland og eyða þar bygð alla. Fær hann ógrynni herliðs. — Það bar til eitt sinn um vetrinn, að Huld kemr að máli við Holga bónda sinn og mælir: »Nú munum vér brátt eiga kost á að taka á móti gestum, komandi vor, og búst þú svo við, að þegar hálfr mánuðr er af sumri, komi hingað ógrynni herliðs, svo aldrei hefir þú séð jafnmargt. Muntu nú reyna þurfa hreysti þína og manna þinna, enn beita ekki brögðum né fjöl34kyngi. Er nú ráð að gera víkingum öllum orð, að þeir sem búa hér á Hálogalandi og þar í grend veiti þér að bardaganum, enn sleppi að fara í leiðangr þetta vor. Einnig skaltu gera þeim bræðrum Höddbrodds orð, að þeir komi þér til liðveizlu, og það sem fyrst, áðr þeim verðr kunnugr liðsafli sá, er þér verðr að höndum borinn; því uggvænt er, að verði honum kunnr og þeim liðsaflinn, gruni þá, að þú fáir ósigr, og vilji þá heldr sitja hjá og sjá á leikslok. Enn gera skaltu þeim tvo kosti, annað tveggja, að þeir komi með allan sinn liðsafla þér til hjálpar, ella sæti afarkostum. Skaltu svo til sjá, að allir verði hér komnir á tilteknum tíma; enn eg mun finna kunningja mína, er mér lítast liðvænlegastir, og ráða þá, enn þú skalt hasla orustuvöll og búa alt undir sem haglegast.« Fer nú Holgi að öllu sem Huld lagði ráð á, og lét herör ganga alla vega frá sér, og dreif til hans ógrynni liðs af öllu Hálogalandi. Kom Heimgestr með mikið lið af Naumudal; einnig kom Hundingi og bræðr hans með mikið lið, og kvaðst mundu veita honum liðveizlu, ef hann ætti lönd að verja, enn ekki fylgdi þeir honum í leiðangr. Holgi kvað svo ástatt, að þeim væri jöfn hætta búin og sjálfum sér, ef hann fengi ósigr á þeim, er að mundu sækja. Höfðingjar þeir, er liði áttu að ráða, og vóru með Holga, vóru þessir: Heiðrekr, Brímir, Brýsingr hinn rami, Skolr og Skotti. 35Einnig var þar Björgúlfr jötunn austan af Kili og Stígandi og Harðverkr jötunn af Heiðmörk. Þá vóru þar og margir kappar aðrir með Holga; og er þessi her var allr saman kominn, var sén sigling sunnan með landi, og vóru það fjöldi skipa. Vóru þau alskipuð hermönnum og fóru óðfluga. Héldu þeir að landi og gengu upp ógrynni hermanna. Réði því liði öllu Fróði af Hleiðru. Var það lið ekki færra enn þrígilt við Háleygjalið. Var þeim haslaðr völlr og settr orustustaðr. Enn Huld signdi lið sitt og tautaði yfir því þulr sínar. Hófst þar hin stærsta orusta, er haldin hefir verið í Norvegi að fornum sögnum. Enn er orusta festist, kom berserksgangr á alt lið Holga, svo ekki stóð við. Hófu þeir og fleygðu svo miklum björgum, að engir fundust síðar, er gæti hreyft þeim úr stað. Og er orustan hafði staðið þann dag, urðu þau stríðslok, að Fróði flýði með lið sitt það eftir var. Hafði hann látið svo margt lið, að ekki varð tölu á komið, enn Háleygjar mistu fjögur hundruð manns. Eygotar sigldu suðr með landi, enn Holgi tók svo mikið herfang, að býsna mundi. Urpu þeir valkesti og báru mold og grjót að þeim, er fallnir vóru. Urðu þar margir og stórir haugar, er síðan hafa í minni verið og enn sjást á Hálogalandi. Varð Holgi frægr um öll Norðrlönd af sigri þessum. Leysti hann alla liðs36menn sína út með fégjöfum. Enn þá er rætt varð um berserksæði það, sem á liðið kom, mælti Huld: »Það læt eg um mælt, að fleiri verði berserkir á Hálogalandi enn öðrum álfum Norvegs, ef svo var, sem hér segir frá.« Þykir það og mjög hafa gengið eftir síðan.
Þá Vísburr Vandlandason Svíastjóri fær aldr til, verðr hann mikill og hermannlegr. Biðr hann þá dóttr Auðar hins auðga og fær hennar. Gaf Auðr henni stórbú þrjú og gullmen í heimanmund. Gátu þau brátt son, er Gísli hét, og vetri síðar annan, og hét sá Öndr. Eftir það lét Vísburr hana eina og fékk annarrar konu. Þeirra son var Dómaldi. Enn dóttir Auðar fór heim til föður síns og synir hennar með henni. Ekki lét Vísburr heimanmundinn af hendi; enn Auðr treystist ekki til að hefna óréttar síns. Liðu nú svo fram stundir, að ekki bar til tíðinda. Völva ein hét Hleyðr; hún bjó í Dölum í Svíþjóð; var hún enn ung, og sögðu menn hana dóttr Svaða jötuns, enn móðir hennar var sænsk. Auðr keypti að henni, að hún seiddi óheill að Dómaldi, 37og fór seiðrinn fram. — Þær Þórgerðr og Yrpa uxu upp með föðr sínum og numdu ærna fjölkyngi af móðr sinni og föðr; var þó Þórgerðr fyrir þeim systrum. Legst nú átrúnaðr á Holga og hyski hans, og vóru gerð áheit á það og þótti vel úr rætast. Fer svo fram um hríð. Sitr nú Holgi heima nokkr sumr og fer ekki í hernað.
Eitt sumar býr Holgi mörg skip úr landi og gerir það bert, að hann muni ekki skjótt heim koma aftr. Fer hann nú úr landi, enn biðr Huld og dætur sínar að stýra löndum. Siglir hann vestr um haf, og liggr úti vetr og sumar og fær enn offjár. Enn Huld stýrir löndum með dætrum sínum og ferst vel. Nú víkr sögunni til Heiða og Sölva Gnapasona, fóstrsona Auðs, að þeir uxu upp með honum, þar til þeir þóttust fullþroskaðir. Koma þeir að máli við Auð fóstra sinn og segja, að lítil muni verða sín afreksverk þar heima, og kváðust vilja á brottu, og báðu hann um farkost nokkurn, enn hann kvað það þeim til reiðu. Fer nú Heiðir upp í Dali og ryðr markir þar og drepr stigamenn og vinnr mörg 38afrek. Hafði hann sverð gott, er Hrönguðr nefndist eðr Hröngviðarnautr. Það sverð hafði Gnapi faðir hans unnið af stigamanni einum. Byggir Heiðir sér reisulegan bæ; fer síðan vestr í Naumudal og hittir Heimgest. Tekr hann vel við honum. Biðr hann Lofnar dóttr hans, — var hann fimtán vetra. Var því vel tekið, og fær hann hennar og flytr hana austr í Dali, og áttu þau tvo sonu: Hyldir, er fóstraðr var með Hundingja í Þrændalögum, og Dag. Enn Sölvi fór vestr um fjall og ruddi þar markir til bygða, þar sem síðan heitir Sóleyjar. Gerðist hann þar höfðingi og var kallaðr Sölvi hinn gamli. Eru frá honum ættir miklar.
Nú vaxa upp synir Vísburs, hinir eldri, Gísli og Öndr, og hefir annar þrettán vetr enn hinn tólf. Komu þeir þá að máli við Auða, og kváðust vilja leita mundar móðr sinnar af Vísburi. Hann kvað þetta vel vera. »Enn þó skulið þið fara fyrst til Hálogalands og finna Huld drotningu, vinkonu mína, og berið henni kveðju mína, og býð eg henni til veizlu hingað. Þykir mér mikið um varða, að hún leggi 39ekki þessa ferð undir höfuð. Skal það fylgja, að ekki fari hún gjafalaus héðan.« Þeir búa sig nú og fara vestr um fjöll, og þar til, sem nú eru kölluð Þrændalög. Þaðan fara þeir til Naumudals og hitta frænda sinn Heimgest. Tók hann þeim vel og fékk þeim leiðsögumann til systr sinnar. Bera þeir upp erindi sín. Og var lengi síðan hún tók til svars. Kvaðst hún ekki kunna að yfirgefa ríki sitt, þar Holgi væri ekki í landi. Báru þeir henni þá gjafir frá Auði. Bjóst hún þá til ferðar, enn fól ríkisstjórnina dætrum sínum á meðan, og fór með sendimönnum, og léttu ekki fyrr enn þeir komu til Auðar, og tekr hann móti henni með miklum veg. Töluðu þau þá öll saman. Kváðust Vísburssynir vilja á fund föðr síns, að krefjast móðrmundar síns. Og báðu Huld að leggja góð ráð þar til. Enn hún kvaðst vilja það til leggja fyrst, að þeir eigi eitt áhrinsorð. Við það fóru þeir á fund Vísburs og gengu fyrir hann, er hann sat yfir borðum. Varð hann ófrýnn mjög, er hann leit þá, og kvaðst ekki vilja heyra erindi þeirra. »Þá mun eg þó segja þér,« segir Gísli. »Vér viljum heimta mund móðr vorrar, og máttu ekki minna framleggja við oss enn þrjá stórbæi og menið hið góða, er átt hafa langfeðgar vorir.« Vísburr mælti: »Ekki mun þetta erindi vel rekast, því hvergi skuluð þér hafa, og dragist á burt héðan, ef þið viljið óbarðir,« og lét hann hrinda 40þeim út af höllinni. Þá mælti Gísli: »Segi það maðr manni, að við séum hlutvandir, og það með, að það er álag vort á meninu, að það verði þess manns bani, er beztr maðr er og ágætastr í ætt sinni.« Síðan fóru þeir á burt og fundu Auða og Huld og sögðu þeim erindislok sín. Varð Auði allbeiskr við. Þá mælti móðir þeirra, að hún vildi láta seiða drápsseið að Vísburr, »og þykir mér Huld ekki vilja veita oss mikla aðstoð, vilji hún því ekki sinna.« »Svo mun það vera,« segir Huld, »að ekki mun ykkr þykja í veitt ella. Enn svo er mál með vexti, að þetta má eg ekki gera, sakir þess eg seiddi áðr að Vandlanda föðr hans, nema það mein fylgi þá ættinni, að jafnan séu ættvíg í henni upp héðan í frá. Er það skaði mikill ætt ykkar Ynglinga. Segið mér því skjótt, hvort ykkr þyki svo miklu um varða, að seiðr þessi fari fram, að þér viljið til þessara örlaga vinna.« Enn þau játtu því öll. Var þá seiðhjallr mikill reistr og framdi Huld seið magnaðan. Vildi þá svo til, að Öndr leit hana og þótti hún svört og hin ferlegasta, sem mesta tröll. Enn er lokið var seiðinum, kemr hún að máli við Önd og kveðr hann hafa séð sig að seiðinum, »og mun það eftir fara,« segir hún, »að þú færð hvorki af mundinum né ríkinu.« Enn Öndr kvað það engu skifta, yrði Vísburr drepinn. »Þá verðið þér að fara í Dali,« segir Huld, »og biðja Heiðir liðs. Mun hann 41tregr til, og verð eg því sjálf að fara með ykkr.« Var þá búist til ferðar og hitta þeir Heiði og biðja hann liðs til að fara að Vísburr og drepa hann. Enn hann var tregr til þess. Tók þá Huld Lofn konu hans og taldi svo um fyrir henni, að hún fékk hana á mál sitt. Gekk hún þá til manns síns og lagði hendr um háls honum og bað hann veita þeim lið. Enn hann mátti ekki neita þeim né henni liðsins og fór með þeim með húskörlum sínum. Þá höfðu þeir og lið frá Auða. Skildi þá Huld við þá og fór heimleiðis með góðum gjöfum, enn þeir bræðr fóru með liðinu til Uppsala. Vissu þeir þá af fjölkyngi í hverri stofu Vísburr var, og að með honum væri sveit manna. Lögðu þeir eld í stofuna og brendu Vísburr inni og sveit hans. Dómaldi var í sveit eða að fóstri með frændum móðr sinnar. Létu höfðingjar Svía sækja hann, enn gerðu bræðr útlæga. Sigldu þeir síðan norðr með landi og fengu veðr stór og týndust í hafi.
Nú spyrja þeir Snær og Þorri dráp Vísburs á Finnmörk, og að Heiðir úr Dölum hefði fylgt þeim að því. Líkaði þeim það stórilla og sendu sinn flugumann hvor til Heiðis, og báðu þá ekki aftr hverfa fyrr enn þeir hefðu ráðið honum bana. Hafði Heiðir komið Degi syni sínum á fóstr, frá umsátrum, og fór sjálfr í hernað. Enn einhverju sinni, er hann var úti staddr, og sá yfir plóglönd sín, kom að honum farandi maðr í víðum stakki og bauð honum þjónustu sína. Enn Heiðir spurði hvað honum væri hentast að vinna, enn hann kvaðst garð leggja. Tók þá Heiðir við honum, og tók hann til garðlags og vann hann stórmikið. Eitt sinn gekk Heiðir að sjá verk hans. Sá hann verkið, enn ekki manninn. Gekk hann þá með garðinum og vissi ekki fyrri til, enn maðr spratt upp og hjó með breiðöxi millum herða Heiðis, enn hann bar brynju undir klæðum, því hann var jafnan var um sig, enn þó þóttist lamast mjög af höggum. Snerist hann þá í móti og greip um axarskaftið og toguðust þeir á um hríð, unz skaftið gekk í sundr og féll járnið á jörð. Hljóp þá Heiðir undir garðmanninn og feldi hann. Braut hann úr hálsliðunum og brendi síðan. — Að tíma liðnum kom annar maðr og baðst vetr43vistar. Var sá mikill vexti og kvaðst Járngrímr heita. Heiðir kvað sér lítt um ókenda menn að sinni. Þó varð það um síðir, að hann dvaldi þar og sat hann um Heiði, enn sá sér ekki færi á honum. Eitt sinn, er etja skyldi hestum, bauðst hann að fylgja hesti Heiðis og það þáði hann. Vóru menn þá allir vopnlausir, svo eigi skyldi verða deila af. Hafði Járngrímr hestastaf mikinn, enn fylgdi lítt hestinum, og átaldi Heiðir hann fyrir það. Dró þá Járngrímr heftisax mikið úr stafnum og lagði til Heiðis; enn hann sló staf sínum undir höggið. Tók saxið stafinn í sundr, enn smó síðan í jörð niðr. Hljóp Heiðir á skaftið upp og brotnaði það. Réðust þeir þá á, og þurfti Heiðir alls að neyta við Járngrím. Enn vegna þess, að Heiðir var mýkri, kom þar um síðir, að Járngrímr féll. Var þá steini skotið til Heiðis, og færði hann þennan í höfuð Járngrími og drap hann. Héldu menn það fyrir satt, að þessir væru flugumenn frá Snæ og Þorra. Líkaði þeim öllum hið versta til Huldar og þótti hún hafa ráðið drápi Vísburs, enn ósýnt um, að hefndir fengist yfir henni og fórst það svo fyrir. Enn engin vinátta var með þeim síðan.
Nú kemr Holgi heim úr víkingu og sitr að ríki sínu, og var alt kyrt um hríð. Enn í Svíþjóð var harðæri mikið; og er þannig hefir farið fram nokkra stund, gengu Svíar að blótum og heita á goð sín; enn ekki léttir óáran. Er þá vetr hinn næsti veðrharðastr og svo sumarið. Gera þá Svíar mannblót mikið og ætla að þá muni batna. Enn alt af þrengir óáran og þau missiri hinum verri. Þykir þeim nú horfast til stórra vandræða. Var þá Dómaldi fimtán vetra. Réðu þá vinir hans honum að kvongast, svo að ríkið gengi ekki úr ætt, ef honum yrði nokkuð á. Hann gerði svo, og aflaði brátt sonar, er Dómarr nefndist. Á þeim missirum hafa Svíar ráðagerðir miklar. Kemr það ásamt með þeim, að hallæri það hið mikla muni standa af Dómalda, og færa það til, að forn dæmi hafi sýnt, að fyrirliðar þjóðanna hafi jafnan ráðið mestu um árferði, eins og sagt var forðum um Njörð og Frey. Telja því allvíst, að aldrei muni batna árferði meðan Dómaldi ráði ríkjum, og á þingi einu veita þeir honum atgöngu og drepa hann og alla höfðingja, er löndum réðu, og gáfu þá goðunum, og ruðu blóði þeirra á goðastallana. Tóku Dómarr son hans til höfðingja yfir 45sig og settu honum ræðismenn, og batnaði þá árferði.
Nú fer ýmsu fram og líða margir vetr, og verða margir höfðingjar til að biðja þeirra systra, Þórgerðar og Yrpu. Vilja þær með engum ganga og hyggja sjálfar að ráða Hálogalandi eftir föðr sinn. — Um það mund hverfr Góe dóttir Þorra á burt, og gerir hann blót til að vita hvar hún væri niðr komin, enn verðr ekki vísari. Fóru þá þeir bræðr að leita hennar, Norr og Gorr, með miklu föruneyti. Fer Norr á skíðum yfir Kjöl, og kemr fram á Lappmörk; berst við landsmenn og fær sigr. Sendir hann þá nokkuð af liðinu suðr á land, enn fer sjálfr með meginherinn norðr í fjörðinn, er síðan heitir Þrándheimr, enn Hundingr og þeir bræðr safna liði móti honum. Varð þar orusta mikil. Enn þar þeir bræðr vóru allir mjög við aldr, lauk svo viðskiftum þeirra, að þeir féllu. Enn synir þeirra vóru í víkingu þetta mund og staðfestust aldrei þar síðan. Fara svo sumar sögur af, að þá Gorr eitt sinn á sjóferðum sínum var að leita systr sinnar, hafi þeir fallið í 46orustu móti honum. Enn Norr lagði undir sig alt land. Spyr hann þá, að Sókni í Sóknadal hefði drepið menn hans, þá er suðr á land fóru. Snýr hann nú þangað með liði sínu og verðr orusta milli þeirra. Gengr Norr fast fram í orustunni. Skiftast þeir Sókni höggum og fellr hann, enn Norr sezt að ríki hans. Kemr þá Gorr bróðir hans þar af hafi utan og hefir eigi spurt til systr þeirra. Enn litlu síðar fréttir Norr til systr sinnar á Upplöndum, og að Hrólfr í Bergi, sonr Svaða jötuns, er þá réði fyrir Heiðmörk, hafi numið hana burtu. Fer þá Norr þangað, enn Hrólfr býðr honum einvígi. Börðust þeir lengi, svo ekki mátti milli sjá, og sættust síðan, að Hrólfr fengi Góe, enn Norr fengi Haddar, systr Hrólfs. Leggr Norr nú hvarvetna land undir sig norðr til Naumudalsár; lætr víða markir ryðja og setja bygðir.
Um þessar mundir sitr Heimgestr úr Naumudal með þeim Holga og Huld systr sinni. Segir hún honum tíðindi þau, sem gerst höfðu suðr í landi. Þá mælti Heimgestr: »Hvað hyggr þú, systir, um ríki vort, eðr ætlar þú, að hamingju Nors verði 47hnekt, leiti hann á lönd vor, því ekki er trútt um, að Snæ og syni hans, Þorra, sé skapþungt til þín, sakir fjörráða við Vísburr frænda hans.« »Eigi mun það,« segir hún. »Aldrei mun Norr leita norðr hingað, og ekki synir hans, enda mundum vær þá verða héðan horfin, er þeir renna á legg. Enn það ræð eg þér, að þú kvongist, því nú færist aldr yfir þig, og er þá ekki vært að eiga engan erfingja, og þá förlast mér hugsjón mín, komi eigi af þér afsprengi margt, utan þú spornir sjálfr á móti.« Heimgestr mælti: »Ekki var mér til geðs að kvænast, þegar eg var ungr, og þó öllu síðr nú. Enn fyrst þú telr mig svo mjög til á þetta, mun mér fyrir beztu, að fallast á ráð þín, og þá mun eg þér birta, að Þórgerðr dóttir þín er sú kona, er mér sýnist bezt um. Er hún líka nokkru nær mínu skapi, þar hún er orðin vel við aldr og ráðin vel.« Enn Huld kvað þau ráð mundi eigi takast, hvorki um Þórgerði né Yrpu, »og ekki mun það að sköpum verða, því það mun illa útleiðast, verði því fram farið. Enn eg skal fá þér Heiðar, dóttr Hundingja frænda þíns, og verðr það þá enn tilkalls efni til hinna seinni frænda þinna út til fjarða, er þeir bræðr áttu að ráða.« »Þú skalt þessu ráða,« segir hann, »sem öllu öðru vor á meðal, enn ekki fer eg þá bónorðsför. Mun henni þykja eg vera við aldr, enn mér líkar ver, ef mér er frá vísað.« »Eg skal sýsla um slíkt,« 48segir Huld. Slitu þau svo tal sitt, enn litlu síðar hverfr hún á burt, enn kemr áðr langt um líðr með Heiði og hefir fengið vilja hennar; er hún síðan gefin Heimgesti með aðfylgi Holga, og hófst þar mikil veizla. Fór Heimgestr heim með konu sína og ól hún honum brátt son. Var hann nefndr Veðrhallr. Gerðist hann brátt mikill og réði löndum eftir föðr sinn.
Nú segir frá Degi Heiðissyni, að hann kemr haust eitt úr víkingu, og hefir vetrsetu með Sölva í Sóleyjum. Átti Sölvi dóttr unga, er Ögn hét. Lögðu þau Dagr ástir saman og áttu dóttr, er Snót hét. Ekki fann Sölvi að því, og er voraði, vill Dagr burt að vitja föðr síns, enn bað Ögn að bíða sín, enn föðr hennar að gifta hana ekki um sinn, og ekki á meðan hann vissi sig á lífi, og bjóst hann leið sína. Enn það hafði fram farið austr í Svíþjóð, að Dómarr þroskaðist, og er honum óx kjarkr, hugði hann til hefnda á Heiði, fyrir fjörráð við Vísburr afa sinn og fleiri, er höfðu verið í ráðum þeim; setti hann þá ýmsa menn til höfuðs Heiði, 49og kom þar loks, að hann varð ráðinn af dögum. Um þær mundir kemr Dagr heim, að faðir hans er af dögum ráðinn, og spurði hann með vissu, að það var af völdum Dómars. Sitr hann nú um hríð og skipar búum sínum. Enn eitt sinn fréttir hann, að tólf menn Dómars, er vóru honum kærir, en höfðu verið fjendr föðr hans, vóru sendir að heimta lýðskyldr vestra þar. Hét sá Heiðingr, er fyrir þeim var, og hafði verið fremstr í atför að föðr hans. Bjóst hann þá með húskörlum sínum og hafði ekki liðsmun og sat í vegi fyrir þeim og slóst í bardaga. Varð Dagr skjótt mannsbani. Varð nú hörð hríð um stund, áðr Heiðingr féll og menn hans allir. Vóru þá fallnir sex af Degi, og var hann og þeir allir sárir mjög, og komust nauðulega heim og lágu lengi í sárum. Enn er Dómarr spyr þetta, lét hann kyrt um hríð, enn síðar, er hann frétti, að Dagr hefði farið austr í land, safnaði hann liði og njósnaði um hvar hann fór, og hittust þeir á völlum einum. Hafði Dómarr þrjú hundruð, enn Dagr þrjátíu menn. Dagr bað hann berjast með jöfnu liði, og mætti hann velja þrjátíu menn bezta af mönnum sínum til framgöngu; enn Dómarr neitaði því skjótt. Sló þegar í bardaga, og varðist Dagr hraustlega, enn sá þó að ekki mátti svo búið standa. Hét hann því á Huld, er verið hafði í kærleikum 50við föðr hans, jafnvel þó bana hans hefði að nokkru leyti af hennar ráðum stafað, og svo á dætur hennar, Þórgerði og Yrpu, og hét að byggja þeim hof, kæmist hann klaklaust af þessum fundi. Dró þá flóka mikinn upp af norðvestri, og fylgdi hvassveðr og él hið mesta og versta og stóð öndvert á Dómarr, og létti þá mikið vörn þeirra Dags, því að þeir áttu á undan að sjá. Þóttust og nokkrir menn Dómars sjá flögð tvö í élinu, og stóð ör af hverjum fingri og varð mannsbani. Féll nú hrönnum lið Dómars, enn lítt af Degi, og lögðu því Dómars menn það til, að ekki væri lengr vært við slíkan tröllskap að eiga, og lét hann þá undan síga, og skildu þeir við svo búið. Fór Dagr heim í Dali og reisti þeim Þórgerði og Yrpu blóthof mikið. Áttust þeir Dómarr mjög við í brögðum, enn þar kom um síðir, að vinir þeirra gengu milli með sættir. Töldu það til, að ekki hefði Dagr ráðið Vísburr bana, heldr faðir hans, er nú var af dögum ráðinn, og hefði Degi verið drengskapr í að hefna hans nokkru. Urðu þau málalok, að Dómarr kvaðst eigi mundi gera honum óspektir, léti hann menn sína í friði og gildi hoftoll til Uppsalahofs, og var það að ráði gert. — Enn er þetta alt var um garð gengið, bjóst Dagr vestr í Sóleyjar og hélt brúðkaup til Agnar. Spurðust þau tíðindi, að Þorri var andaðr norðr á Finnmörk, — enn Dagr fór heim í 51Dali. Var Snót eftir með afa sínum. Áttu þau Dagr son þann, er nefndist Sveipr. Gerðist nú Dagr mikill fyrir sér og var nefndr Dagr auðgi.
Í þann tíma var brenniöld á Norðrlöndum. Vóru þá flestir brendir; þó vóru nokkrir, einkum í Norvegi, er í hauga vóru lagðir, og var sá siðr tekinn eftir því, er Freyr lét setja sig í hjúp. Bar þá svo til, að Holgi kendi sér sóttar. Var þá Heimgestr með honum. Kallar hann þá á fund sinn Heimgest, Huld konu sína og Þórgerði og Yrpu, dætur sínar. Kvaðst hann eigi mundi fleiri sóttir taka. »Skulið þér, þegar eg er dauðr, segja mönnum mínum, að eg sé kominn í Góðheim, og mega þeir halda áheitum við mig, vilji þeir. Vil eg láta haug gera yfir mig, og skal hann vera hinn stórmannlegasti, og annað lag vera af grjóti og jörð, enn hitt af gulli og silfri. Vil eg sitja uppi í haugi mínum og vópnum búinn, hvað sem í kann að skerast. Enn þú, Heimgestr, munt þrjá vetr eiga ólifaða. Lát þú heygja þig hér gagnvart haug mínum, og kunnum 52við þá að ræðast við fyrir stórtíðindum. Mun sú öld upp koma, að allir munu haugsettir, og mun eg þá ekki vera einsamall lengr. Veðrhall son þinn skaltu fá þeim dætrum mínum til fóstrs, því að Huldar mun skamma stund að njóta héðan af. Enn frá honum munu koma göfugir kynþættir, er stjórna munu Hálogalandi, þegar dætur mínar eru komnar í Góðheim, og mun ekki afkvæmi Nors því hamla kunna, og aldrei munu hans afkomendr verða á þeirra valdi.« Eftir það andast Holgi, og er hafðr út að fornum sið og haugr orpinn; var annað lagið af moldu, enn hitt af gullri og silfri. Því heitir gull í réttum kenningum Holgaþak eða Holgarjáfr. Var honum reist blóthof stórt, og var hann blótinn þar um langa ævi. Er það sumra sögn, að Hálogaland sé heitið eftir honum og hafi heitið Holgaland, eðr þá hann hafi heitið Hálogi. Enn aðrir telja það kent við Loga Fornjótsson, forföðr hans, og enn segja sumir, að það heiti eftir Háloga bróðrsyni hans, er þar hafi ríki haft og var faðir Eysu og Eimyrju; enn frá þeim eru komnir Háleygjakóngar flestir. Það er almæli, að Holgi hafi verið hinn göfugasti og röskvasti landstjóri í fornöld, og lýkr frá honum að segja.
Nú sitr Huld að löndum um hríð. Eitt sinn kemr hún að máli við dætr sínar og segir svo: »Það er ætlan mín, að stýra hér ekki löndum lengr. Gerist eg nú gömul, og mun lítil virðing á mér höfð héðan af, ef eg er með öðrum mönnum, því yfirlitir mínir vænkast ekki, og skaplyndi mitt batnar því síðr. Megið þið ekki kunna mig fyrir, þó eg taki mér þar bygð, er mér sýnist. Enn þið hafið hér landráð svo lengi, er þið þykist til færar. Skuluð þið láta haugsetja ykkr hjá haugi föðr ykkar, og munuð þið lengi blótnar og helgi ykkar mikil í landi hér, og ykkr hof reist. Enn mér skal ekki hof reisa, því eg mun enn lengi lifa, megi eg sjálf ráða bygð minni. Eykr það frama ykkar, að ykkr eru hof reist, enn mér ekki. Var það í öndverðu lagið dætrum mínum, enn ekki mér, þá Óðinn réði sköpum vorum. Og þá munu áheit á Holga þrotin, er dýrkun ykkar aftekst. Það vildi eg, að þið hefðuð ekki mök við Dómarr Svíakonung né þá Ynglinga, því mest rís mér hugr við, er eg horfi þar til, er ættleggr sá elnast. Uggir mig, að þeir tímar komi, þó langt sé þess að bíða, að kynmenn Ynglinga muni eyða virðing og ættgöfgi vorri. Þætti mér það ráð, að þér létuð sækja líkneski Freys til Uppsala 54og settuð það í hof yðvart hér, og bæðuð hann að halda hönd sinni yfir kynsmönnum yðar, og sjá við yfirgangi ættmanna sinna þar eystra. Mun svo lengi verða bjargað veg yðar, sem Freyr getr bjargað líkneski sínu. Er líkneski það þannig til komið, að menn fóru í haug Freys nú fyrir fáum árum, enn svo mikill ótti kom yfir þá, að þeir fengu engu rænt utan tveimr trémönnum, er þangað vóru settir honum til skemtunar. Skulið þér hafa annað hingað, og hafa með yðr jafnan. Mun þá virðing yðar ekki þrotna.« — Stuttu eftir þetta hvarf Huld á burt, og vissi enginn hvað af henni varð; enn þær systur settust að löndum og létu sækja trémanninn. Enn Heimgestr var jafnan með þeim, unz hann tók sótt þá, er færði hann til bana. Var hann heygðr gagnvart haugi Holga. Var þá Veðrhallr sonr hans sjö vetra og ólst upp með þeim systrum. Héldu þær undir hann Naumdælafylki.
Þá er Veðrhallr var tólf vetra, fór hann í hernað og var vel út búinn af þeim systrum að öllu. Her55jaði hann vestr um haf og varð gott til fjár og hafði fimm skip. Kvöld eitt lagði hann skipum sínum við annes eitt. Varð hann þess var, að þar nálægt lágu tólf víkingaskip. Hét sá Sótrauðr, er fyrir þeim var. Bitu hann eigi járn, sem frændr hans. Var hann sonr Helregins, er drap Svaða jötun. Veðrhallr bað menn sína búast sem bezt, og er það var búið, reru víkingar að þeim, og sló þar í harðan bardaga, svo Veðrhallr varð forviða af aðgangi þeirra. Sótrauðr gekk fast fram. Hafði hann kylfu járnrekna. Varð hann allra þeirra bani, er fyrir honum urðu. Sér Veðrhallr, að nú er komið í óefni fyrir sér, og heitir á Þórgerði Holgabrúð til fulltingis sér. Litlu síðar verða menn þess varir, að flagðkona mikil er komin á skip Sótrauðs, og ræðst að honum og verðr þar harðr aðgangr. Sviftast þau allsterklega og verðr honum þá laus kylfan. Þá kemr Hlífir, kappi Veðrhalls, að og þrífr kylfuna og færir í höfuð Sótrauði, svo hann smábrotnar, og fær Sótrauðr þar bana. Fer þá ótti að liði hans og leggr á flótta, og neytir Veðrhallr þess, og býðr þeim tvo kosti, að fara með heilu og höldnu burt og gjalda sér pund gulls af hverju skipi, eða berjast til þrautar ella; enn reyndar kjöri hann, að þeir færi sem fyrst á burt, því hann sá stóran liðsmun og ósýnan sigr, væri barist. Tóku þeir skjótt hinn fyrri kostinn og guldu honum féð. Var þá flagð56konan horfin jafnskjótt og þeir reru burtu skipunum, enn Veðrhallr fór leiðar sinnar til Hálogalands með feng sinn og þóttist vel hafa starfað. Fór hann nú í hernað nokkr sumr, enn sat á vetrum með þeim systrum. Var Þórgerðr fyrir þeim í hvívetna, og var nú kölluð Holgabrúð, enn seinna Hörgabrúð, því hún var fremst af Hörgum eðr Díum.Var henni reist hof, er hörg var kallað, og er síðan hof eða hörg nefnt hús það, er goðin eru dýrkuð í. Stundum var Þórgerðr kölluð Holgatröll.
Nú er Snót, dóttir Dags hins auðga í Dölum, fjórtán vetra gömul, og ólst upp með Sölva móðrföðr sínum, og skyldi hún nú ganga að dísablóti. Kom þá þar Þórir jötunn af Vermalandi og nam hana burt. Dagr kom kynnisferð til Sölva og fréttir, að Snót dóttir hans var þann sama aftan numin á burt. Gekk hann þá þegar til hofsins og leit karlmannsspor liggja þar frá, því snær var á jörðu. Tók hann þá vopn sín og mikla bastlínu, og fór eftir ferlinum; lá hann austr á mörkina. Fór hann 57greiðlega, og heitir nú á Huld, að gefa henni hvað helzt hún æskti, næði hann dóttr sinni heilli. Litlu síðar sér hann hvar jötunn fór á undan honum og bar skjótt saman, því að jötunninn bar meyjuna. Dagr skaut þá spjóti eftir jötninum, og hét á Huld, hvar niðr kæmi. Kom það ofarlega í hnakka jötunsins og reif höfuðleðrið fram af kúpunni, og sveiflaðist það og spjótið ofan fyrir augun. Kastaði hann þá meyjunni niðr og snerist í móti til varnar, og þreif heftisax, er hann hafði á sér, og lagði til Dags, enn sá ekki til að miða því. Enn Dagr hjó það af skafti. Var þá Þórir slippr. Brá þá Dagr bastvirglínum um fætr honum. Sá þá jötunninn, að hann var fastr, enn vissi ekki, hvort hann mundi drepa sig, því hann vissi, að hann átti allskostar við sig. Spyr hann að, hver hann sé, og hvað hann hyggi sér. Dagr kvaðst vera faðir Snótar, »enn þá eg hefi bundið þig, skaltu vita um kosti vor á milli.« Brauzt þá jötunninn fast um, og hratt Degi af sér; enn hann kvaðst mundu höggva af honum hendur hans, gæfi hann sig ekki fanginn. Lætr þá jötunninn binda sig að öllu, og spyr hann, hvað hann hyggi sér. Dagr kveðst mundi festa hann á gálga, enn jötunninn bað sér griða. Lét þá Dagr það falt með þeim kostum, að hann hyggi af dóttr sinni, enn drepi Helregin jötun, er drap Svaða. Þórir svarar: »Heita kann eg þér því, að hyggja af dóttr þinni, enn að drepa 58Helregin er ekki mitt meðfæri; þó hann sé nú gamall, þá fæ eg það eigi gert, nema þú leggir hamingju þína til. Dagr kvaðst því heita mundi. Leysti hann þá jötuninn, enn fór með dóttr sína heim til Sölva, og síðan heim til sín. Hét hann síðan á Huld, að Helreginn yrði unninn, og varð það, að Þórir komst í færi við hann og drap hann. Dóttir Þóris jötuns var Bergdís, móðir þeirra Raumssona, Jötunbjarnar og Finnálfs í Álfheimum og Goðbrandar í Dölum. Dagr gifti Snót dóttr sína Hildi jarli. Þeirra son var Goðormr hinn snjalli. Dagr sættist heilum sáttum við Dómarr og tók Dyggva son hans til fóstrs, er fyrstr bar konungs nafn með Svíum. Sveipr sonr Dags var mikill maðr. Sonr hans var Beigaðr, faðir Geigalds, föðr Lofnis, föðr Sveipnis, föðr þeirra Svipdags og Geigaðs, er börðust við kappa Haka kóngs. Sonr Geigaðs var Beigaldi, faðir Sveips, föðr þeirra Svipdags, Beigalda og Hvítserks, er vóru með Hrólfi kraka.
Svo er sagt, að Hleiðr völva ætti dóttr eina, er Dagbjört hét. Þá hafi Goðormr snjalli komið til 59húsa þeirra og héit með Dagbjörtu; hafi þau son getið, er Kollr hinn sterki hét, og hafi hann alist upp með ömmu sinni, og farið síðan í Jötunheima til frænda sinna og unnið þar mörg þrekvirki, og jafnan notað áheit við Huld sér til fulltingis. Hafi hann síðan kvongast í Naumudal, og hafi sókt brúðarefni sitt í tröllahendr, og séu Hrafnistumenn af honum komnir að langfeðgatali. — Það er og mælt, að Hleiðr hafi fóstrað höfðingja upp, er Hjörvarðr hét, og að sonr hans væri Hildibrandr sá, er fór víða um lönd, og var frægr maðr, og hafi hann sem aðrir leitað sér fulltingis Huldar. Sé eftir honum heitinn Hildibrandr sonr Hildis hins gamla, er Hildingar eru komnir frá, Hálfdanarsonar í Hringaríki hins gamla, Hringssonar, Raumssonar, Norssonar. Enn Norr fékk að efnum Þrándi syni sínum firði þá, er nú heita Þrándheimar, og eru ekki ættir frá Þrándi. — Þegar þær systr Þórgerðr og Yrpa vóru búnar að stýra löndum lengi og vóru orðnar gamlar, létu þær setja sig í haug gagnvart haugi Holga, og vóru þær blótnar lengi síðan. Hafði Veðrhallr hluta af Hálogalandi eftir þær. Hans son var Hafvarr. Hans son Goðgestr hinn gamli, faðir Heimgests, föðr Guðlaugs Háleygjakonungs, er Jörundr hengdi forðum. Sonr Guðlaugs var Gílaugr, er hefndi föðr síns og var jafnan með Háleygjum og Ynglingum. Sonr Gílaugs var Mundill hinn gamli, 60faðir höfðingja þess, er Hersir hét, föðr Brands, föðr Geðgests Háleygjakóngs, er átt hafði hestinn góða, er Aðils varð að bana. Hans sonr var Bárðr, er lengi réði Hálogalandi, faðir Hergils, föðr Hávarðs, föðr Haralds, föðr Herlaugs, föðr Herlaugs yngra, föðr Grjótgarðs, er lengi hafði ríki á Hálogalandi og stýrði því ríki síðast ættmanna sinna. Hans son var Hákon jarl á Hlöðum, er flutti þangað Holgabrúð og hof það, er við Frey var kent. Sonr hans var Sigurðr Hlaðajarl, faðir Hákonar jarls hins ríka, er blótaði seinast Þórgerði Holgabrúð. Enn Ólafr kóngr Tryggvason brendi líkneski Freys og Þórgerðar, er Hákon jarl var dauðr. Enn Ólafr var af ættum Ynglinga, og kom þar fram spá hin forna, er Huld spáði um Ynglinga.
Источник: Sagan af Huld hinni miklu og fjölkunnugu trölldrotningu. — Akureyri. Bókaverzlun og prentsmiðja Odds Björnssonar. 1911.
OCR, подготовка текста к публикации на сайте: Speculatorius