Vilhialmr hefer kongr heitit, er red fyrer Vallandi; hann var rikr kongr ok agætr, vitr ok godgiarnn; hann hafdi at seto j Rudo borg j Vallandi, þui ath Rudo borg hefer verit hof ut borg j þui landi. Hann atti Elinborgo, dottur Hloduis kongs af Fracklandi. Þau attu einn son, er Eirekr het; hann var manna fridaztr ok mikil vexti ok vel ꜳ̋ sik kominn, gior ath ser vm allar jþrotter, er listugann karlmann matto pryda; margar tungur kunni hann, pær er geingo j nalægum lỏndum. Þa er Eirekr var xv vetra, feck fader hans honum v herskip ser til skemtanar, vel skiput ath mỏnnum ok fiarhlutum; hellt hann þeim j hernat, ok vard gott til fiar. Enn ath hausti hafdi hann x skip, ok hellt þeim aptr heim j Valland, ok var med fedr sinum vm vetrin. Ok vm vorith lætr hann bua þessi x skip, ok heriadi j Austrveg vm sumarit, hann hafdi sigr ok gagn huar sem hann bardiz. Enn ath hausti hafdi hann xv skip, hladin af fe, hellt þa enn heim vm haustit, ok satt med fedr sinum vm vetrin. Ok med þui ath Eireki geck vel þessi jdn, þa lagdi hann j hernat ith þridia sumar þessum xv skipum, ok suo verdr hann frægr j sinum hernadi vm Austrvegh, ath eigi þotti annar her kongr honum meiri; hann heriadi alldri ꜳ̋ kaupmenn eda fridmenn, enn kongar ok rikis menn, ef þeir fretto til ferda hans ok hernadar, þar med ættar ok sidsemdar, giordo þeir j moti honum veizlur ok heimbod, moti honum gangandi med ollum pris ok fagnadi, her ꜳ̋ ofann at lyktum legiandi storar fegiafer ovirdanligra gripa ok gersima; þui hafdi hann fridland j hueriu sem eino kongs riki. Hith fiorda sumar var buin ferd hans med xx skipum; ok er hann er buin, leiddi kongr sialfr, fader hans, ok Elinborg drottning, moder hans, ok oll alþyda vtt j fra1 til skipa ok bidiandi honum velferdar ok heilum aptr ath koma.
Sittr nu Vilhialmr kongr epter j Vallandi j Rudo borg; hon var j þann tima mikil borg ok fiolmenn. Suo var hattat, ath j austr enn3 sudr fra borg var fiall hꜳ̋t, suo mikit, vitt ok langt, ath þat var stor meinntregi, ath eingum attflutningum nadi nema vm langa vego. Fiallit var allt lukt med hỏmrum ok biorgum, suo ath ecki komz upp ꜳ̋ nema fliugandi fuglar; þar var eigi hiortr ne hreinkolla, ok ecki ferfæt kuickendi; eingi madr hafdi þar ok vpp ꜳ̋ komit, ok einngi vissi, huerso þar var hattat uppi ꜳ̋. Enn fram ok ofann vndan fiallino voro veller sletter ok vider, fagrar grvndermed fridum4 bekcium. Kongr henti mikit gamann ath knattleikum ok burtreidum. Þat er sagt, ath einn godann vedurdag bodar kongr vtt af borginne riddorum sinum til burtreidar ꜳ̋ þa hina sletto vỏllo, er fyr voro nefnder. Kongr sialfr for vtt af borg, ok er setr vnder hann stol. Ok er hann hefer nockura stund setit, hefer hann hatta brigdi nockut vm daginn ꜳ̋ ser fra þui er hann ꜳ̋ vanda til: hann horfer vpp ꜳ̋ fiallit ok hefr alldri auga af. Kongr atti radgiafa tuo, hett annar Amon enn annar Abmon; þeir voro brædr, ok hỏfdo verit med kongi langan tima. Amon geingr ath kongi, ok mælti: „Herra, huath veldr, ath þer erot suo starsyner ꜳ̋ fiallit, ath þer gait eigi leika fyrer?“ Kongr svarar: „Ek se nybreytni nockura upp ꜳ̋ fiallit, þuilika sem þa er joreyk legr upp, þa er fioldi mannz ridr; munda ek ætla, ath vm brott nỏckur mundi vera ꜳ̋ fiallino, þau er med miklo kappi væri ath geingit; er þetta af þui oliklikt, ath ek veitt þar eingra kreatura vist vera.“ En ath degi ꜳ̋ lidnum sia þeir, ath madr geingr ofann af fiallino, huath er þeir vndraz hardla miok, þui ath huorki sia þeir ath fyrer honum uerdi giar ne hamrar. Hann hafdi ꜳ̋ herdum ser þuilikaz sem malr væri eda p[ackki nok]kur5; helldr leitz þeim hann mikil. Hann vikr þegar þangat ath, sem kongrin sitr ok [hirdin leikr]5 fyrer6 honum, legr af ser byrdina, ok geingr j hringin; er þat bædi, ath eingi heilsar honum enda heilsar hann ꜳ̋ eingan. Hann geingr fyrer kong ok kuaddi hann ꜳ̋ þessa leid: „Siti þer allra konga heilazstr7 med sæmd ok virding, fridi ok farsæld. Kongr tok honum vel, ok spyr, huer hann væri. Hann svarar: „Kallith mik Gest Gunnolfsson, enn æt mina eda odal jord kann ek eigi ath segia. Enn brad ero brautinngia eyrendi, herra, ek vil bidia ydr vetur vistar.“ Kongr svarar: „Vandhæfui nockot syniz mer ꜳ̋, ath veita þer vetur vist, er þu vil huorki segia æt þina ne odal jord; hefi ek ok ecki lagt þat j vana minn, ath taka vid þeshattar mỏnnum; litz mer suo ꜳ̋ þik, sem þer muni vandveit vera; manntþu leita þer annars.“ Gestr svarar: „ Þat ætla ek, ath ek heyrda ỏngann kongin slikt mȩla; skal ok eigi leingi þers bidia, er eigi mꜳ veitaz; lif allra konga veilazstr ok aumazstr, skal ek ok þinni sinko ok eymd vid bregda þar til er ek finn annan þer uesalla;“ geingr sidann vtt or manhringinum snudikt, suo ath eingi feck ord af honum. Kongrin sitr epter, ok litr j gaupner ser, ok mælti til radz mannz sins:, ,Gack til Gestz þersa, ok seg honum, ath hann fari til minn, ok vil ek tala med hann.“ Hann giorer suo. Geingr Gestr þa fyrer kong, ok spyʀ, huath hann vil honum. Kongr mælti: „Med huerium hætti geckt þu yfer fiall þetta, er eingi madr mann at nỏckur hafui yfer komiz?“ Gestr svarar: „A fotum minum for ek yfer fiallit, ok hefi ek þar rutt gỏto suo breida, ath aka mꜳ tueimr vỏgnum j senn, ok rutt vrdum ok hỏmrum j gliufr ok rifur jardarinnar, suo ath þar er nu eigi oslettara enn þiodueger. Kongr mælti: „Mikit þrekvirki hefer þu vnnit, eda huath hefer þu fleira til haft enn hendr þinar?“ Gestr svarar: „Ek færda under storbrott med vidum ok sig ꜳ̋ adra endana, ef eigi hefer geingit elligar, ok fært suo stor biorg or stad, enn þat griott er jardfast hefer uerit, hefer ek hỏgguit med berghoggum, ok slett yfer med þui er ek hefi her j hendinni, ok var ek ath þerso verki tuo manadi.“ Kongr leitt ꜳ̋ handhofnn hans; var [þar ath8 eitt skapt ok jarnholkar ꜳ endonum, enn or fram jarnn fiogurra alna hꜳtt ok þuilikt ath giord sem þel eda hoggin tannrefil. Kongr sagdi Gest til reido vera veturvistina, ok sagdi hann vel hafa til hennar vnnit. „Þiggia munn ek vistina,“ sagdi hann, „enn vegr þersi er skemri enn þer mundot hugsa vm fiallit, þar sem torueldi hefer verit j ath briota, enn þo uil ek, ath þer gefit nafnn leidinni, þui ath hana muno marger fara.“ Kongr giordi suo, kalladi hann Þelar veg, ok þat hefer vid hann festz sidann. Er þat eigi meir enn morginleid til þeira herada, er adr var ath sækia til ꜳ̋ mỏrgum dỏgum. Nu bad Gestr fꜳ̋ ser eitt hus ath sofa j, ok einum ser sæti, þat er eingi settiz j annar. Kongr giordi suo, feck honum eina malthlỏdu9, ok sæti ꜳ̋ hinn ædra beck næst hird mỏnnum. Gestr byz uel vm j þui husi; hann sæker þing sinn leyniliga ꜳ̋ fiallit, þar er hann hafdi þau geymt. Gestr var jafnann hliodr, ok atti fatt vid adra menn.
Um haustit þa er senn11 sigling Eireks med xxx skipa. Dreki sa, er hann styrdi, var tialdadr dyrlighum klædum, ok var hans sigling hinn skrautligzsta. Kongr ok drottning ok ỏll alþyda geingo j moti honum. Nu er Eirekr heim kominn, ok er skiotliga vm talath fyrer honum, huath Gestr þessi hefer vnnit hin mikli vm vega bott ꜳ Vallandi; ætlodo þat marger, ath hann væri troll eda stiga madr, enn svmer leiddo vm ỏdrum getum. Eirekr bad menn gefa ser fꜳ̋t at vm þenna mann. Gestr att jafnann litit ok drak, enn hellt þo hattum vid adra menn; þo var hann katr vid sina sesso nauta, ef þeir yrkto orda ꜳ̋ hann; stor madr var hann ok sterkligr, leingzstum var hann j kufli eda lodkapo ok matti eigi glaukt sia bolsvỏxt hans. Raudr het madr, er hafdi vttgiorder fyrer kongi; hann var ỏfundsamr ok oheil j lyndi, sterkr ok varla einnhamr. Hann talar suo til kongs: „Huath munn verda, þo ath ek settiumz j saeti Gestz þersa?“ Kongr kuath þat ỏnga þỏrf, ok sagdiz eingann hlut mundo j eiga, ef Gest likadi eigi. Raudr giordi, sem hann hafdi talath, enn j þui geck Gestr j hallina, ok bad hann brott ganga. Raudr svarar: „Ek hygr þetta sæti nu eigi verr skipat enn adr.“ Gestr greip þa j lær honum ok kipper honum or sætino, ok setr hann nidr vid hallar golfino suo hartt, ath beinnin brotnodo j honum; ok vard hann alldri ath þrifum sidann, ok var hann j brott borin. Enn kongr gaf Gest þetta ecki ath sỏck. Vndrudoz aller menn afl hans, ok leit huer til annars. Þat var enn einn tima, ath Gestr var seinn til sess sins. Eirekr kongs son settiz j sætit; kongr bad hann þar eigi sittia, enn hann satt sem adr. Litlo sidar geck Gestr j hallina, ok fyrer Eirek, ok stod þar litla stund, ok mælti: „Þu mant þickiaz eiga rad ath sittia her,“ ok geck j brott sidann ok vt til huss sins. Eirekr geck vtt epter honum, ok adr Gestr hafdi lokat husit, kom Eirekr ath ok bad hann vpp lata. Gestr giordi suo, ok þo helldr seint. Geingr Eirekr jnn ok ser, ath þar er tialdat med hallar buninngi suo vænum, ath ỏnguann þottiz hann fyr þuilikann sied hafa; hann var vida gullagdr, ok gior med hinum mesta hagleik; dukarner lago nidri ꜳ̋ jordunni, vida silki ofner. Eins mannz huila var j husino, enn salunith yfer sænginni var gullskotit pell, ok suo hægindis verit. Vppi yfer huilunni var einn gullhringr mikil; kongsson tok ofan hringin, ok sa, ath hann var j þrettan hlutum, ok j sumum hlutum lysi gull enn j sumum raudt gull; eigi þottiz hann sied hafa jafngodann grip. Hann mælti vid Gest: „Uilt þv selia mer hringin?“ „Eigi vil ek þat,“ sagdi Gestr, „ok ætlar þu mikinn aurleika munn ockarn: þa er þu komt or hernadi, var borit heim skrud ok skarlatt ok goder griper, ok bad ek þik einskis, ennda bautt þu mer ecki; þu settiz j sæti mitt, ok sa ek þat, ath þer þotti vid of min vetrvist.“ Kongsson svarar: „Ek vilda reyna sinno þina, Gestr, þui settumz ek j sæti þitt; æda huath heiter hringrin?“ Gestr svarar: „Af sindri ok seimi var sægrimer gior; eda huath er þetta?“ Kongsson svarar: „Þat er sindr hardaz, er leikr vm hiarta mannz, hugar angr allmikit, enn rautt gull er seimur, enn lysi gull er sægrimi; enn hringrin er gior j minning þerss mannz, er hugarangr hef er haft, ath hann skuli þui optar minnaz sinna harma, er hann ser hann fyrer augum ser, ok kalla ek hann Gainn12.“ „Vitr madr ertþu, kongsson, þui ath sꜳ madr hafdi hugar ecka, er hringrin var gior.“ Kongsson sa, huar stodo kistur iij j husino; hann bad Gest fꜳ̋ ser luklana ath luka upp kistunum. Gestr feck honum tvo lukla, ok helldr seint, enn settiz ꜳ̋ hina þridiu kistuna. Kongsson lykr vpp kistunum, ok ser, ath þær ero tomar, ok hugdi, ath þar hefdi j verith husbuningrin ok huilo klædi Gestz. Eirekr bad hann fꜳ ser hinn þridia lykillin, ath luka þeiri vpp, er hann sat ꜳ̋. Gestr sagdi þat eigi verda mundo, nema þeir þreytti orko vm. „Enn þo kann vera, ath þeim þicki þa sannaz illgetur sinar ꜳ̋ mer, ef ek giori þer hardleikit.“ Hann kuath þa viso:
„Halda hlifdar alldri
hliotendr a hlyn spiota;
verdr ek ef veigarskordum,
vaka ꜳr af þvi fari.
Enn muno aurfa seimar
ytendr of mik flyta
ord, ath ek eigi verda
alltrygr, ef nu gygguer.“
Eireki ox nu ath meiri foruitni ꜳ, ath sia j kistona, sem Gestr kuath þetta, ok bad hann upp luka. Gestr bad hann þa eigi ser vm kenna, þo ath honum væri þa verra j hug enn adr. Eirekr hett godo vm þat. Gestr feck honum þa lykillin, ok stod upp af kistunni; enn Eirekr lauck upp, ok fann þar j enda kistunnar mỏrg smidar tol, forkunnar vel gior; enn j kistuna var felld einn brik, var þar ỏdrum megin klædi æda packi af skarlati ok vm vtann lerept; enn er hann rakti j sundr, var þar j innan pellz klædi, ok þar næst silki dukr, enn j duknum var meyiar likneskia, klæd gudvefiar pelli, ok fỏgur ok liflikt, ath hann hugdi, ath lif mundi med vera, ef fylgt hefdi hiti ok mál. Eirekr mælti þa: „Vndarligha fỏgur mær mann sv vera, er þetta likneski er epter markat, ok þess streingi ek heitt, ath ek skal þessa mey eiga, ef hon er omỏngot, eda ỏnga ella, ef hon er ꜳ̋ lifi, ok eigi drecka heima fyri Jol j Rudo borg, enn þetta er ent.“ Gestr brosti ath, ok mælti: „Þetta mant þu alldri ent fa, ef þu nytr þinna einna rada vid, enn kalla munn ek þik Eirek enn forvitna.“ „ Þa mant þu gefa mer hringin Gainn13 ath nafnn festi,“ sagdi Eirekr. „Fiaʀi ferpat,“ seger Gestr, „ef ek veitt, huath ek giori.“ Eirekr fretti, huort hann kynni ath smida med ollum þeim tolum, er þar voro samann kominn, er heyrdu til huershattar smidis, er hafa þurfti. Gestr sagdiz þurfa þeira allra. Þa spurdi kongsson, huort hann hefdi smidat hringin ok likneskit. Enn Gestr kuath þa viso:
„Hlær þa er hildar mafar
j hug minn komit þinum
— stafns verdr ek giarn til Gæfnar —
gædindr fyrer mer hæla.
Vlfr veit vm — Syn sialfa
sædags lofa ek fagra,
mer verdr grvnd ath grandi
grafsilfurs — etith hafdi.“
Fenris vlfrin vissi, huath hann taug, þa er hann beitt hỏndina af Ty Odinssyni; ek munn ok giorst vita, huar ek hefi fra horfit. Hefi ek smidat þetta mannlikan; mundi þer ok mikit vm finnaz, ef þu sæir þa mey lifandi, er þetta likneski er epter markat. Gestr uildi þa ecki fleira vm tala.
Nv geingr kongsson brott af husino, enn menn hans stodo vm huerfis husit, ok vildo eigi jnn ganga a tal þeira. Eirekr geingr nu til kongs hallar, ok seger vpp heitstrengging sina ok allt vid tal þeira Gestz, enn kongr ok drottning ok ỏll hirdin vard hliod vid þetta, ok segia, ath vælar Gestz hafdi ollat þersi ogipto. Ok er vorar, spyr kongr son sinn, huath hann ætlar sinna rada. Eirekr sagdiz ætla or landi med xxx skipa, ath leita ath kuỏnar efni sino. Kongr bad hann leitaz vm vid Gest, ath hann rediz til ferdar med honum, enn Eirekr segiz varia kunna ath bidia hann her mikilla muna vm; enn þo geingo þeir til stofo.15 Gestr stod uupp j moti þeim ok fagnar kongi vel, „ok ero þer sialdkvæmer her, eda ero þeir nỏckurer hluter, er þer vilit mer til segia?“ Kongr svarar: „Þat vilda ek vist, ath þu rediz j ferd med syni minum, ok værer j radum med honum, ath hann kæmi fram heitstreingging sinni, þui ath mer þicker nỏckot af þinum vỏldum hlotiz hafa.“ Gestr mælti: „Eigi veld ek vm mælum sonar yduars, þo ath ek vilda eigi veria honum afli ath sia eigner minar, eda læsa fyrer honum, suo ath hann bryti þær vpp. Nu munn ek fara med honum, ef hann jatar, ath ek rada einn fyrer ockro lidi ok sialfum ockr, medann vith erum j þessi ferd.“ Eirekr jatadi þui. Þa bad Gestr standa skipa buningin; enn suo sem þadan leid nỏckur timi fram ꜳ̋ sumarit, eigi alskamt, þa kom Eirekr ath mali vid Gest ok spurdi, huar til hann ætlar ath bida, enn hann kuath enn ecki of seinath.
Gestr bad nu Eirek bua lxxx riddara, þeira er hann fengi vitrazsta ok rauskuazsta til vopns, ok xx sveina ok matgiordar menn til hinnar lettari þionosto. Ok er þetta lid er albuit, seger Gestr, ath þeir skulo rida Þelar veg ok fara landueg. Kongr fylger syni sinum ꜳ̋ vegg; þicker drottningo ok ỏdro folki mikit fyrer ath skilia vid Eirek. Rida þeir nu brattan veg, þar til er hamrarner voro brottner ok Þelar gata var rud; var þar sletr vegr suo breidr, ath aka matti tueimr vognum eda þrimr senn, enn hafer vegger tueim megin, ath ecki sa upp yfer sik nema heidann himin; var þar fullt huert gil ok gliufr af grioti, ok eitt hlid brotit a griotuegginum, þar sem rida atti af til aifanga. Nu koma þeir þangat til, ok stiga af hestum sinum. Gestr bra þa upp hringinum Gainn17 vndan yfer hofnn sinni ok mælti: „Her er sa hringr, er ek veit flesta kosti þa18 hafa, þui at þeim manni mꜳ̋ eigi granda elldr ne sior, votn ne eiturkuickendi, ef hann hefer ꜳ̋ ser. Hafi þer nỏckura freistni af, herra, ath eiga hann fyrer ydra vetur vist?“ Kongr leitt ꜳ hringin ok mælti: „Þetta er almikil gersimi, ok virdiz mer suo sem þer muni hans meiri þỏrf nu, ok vil ek, ath þu eiger.“ Gestr mælti: „Þetta var mer spurn, kongr, þui ath hann gef ek eingum manni ath sinni, ef ek veit, huath ek giori. Enn vita vilda ek, huort þu hefder meira hug ꜳ̋ eigingirni eda ferd sonar þins, huerso hon tekz til. Nu skal ek honum trvliga ỏmbuna [fyrer]19 þessi þim ord, ef ek vinnumz til.“ Settuz sidan nidr ok drucko, giorandi ser skemtann ath ordum Gestz, ok tỏlodo, ath fullt hefdi hann vnnit til vetur vistar, er hann hafdi ruddann þann veg, er þa hỏfdo þeir sied, ok þat væri helldr trollz enn mannz. Gestr brosti ath, ok mælti: „Sa geingr eigi einn til skogar, er nỏckur fylger. Epter þetta skiliaz þeir kongr ok Eirekr, ok bidr kongr vel fyrer þeim. Ok er þeir Eirekr koma ꜳ sletta vỏllo ofan af fiallino, rida þeir Gestr sidar, þui ath hann lett, ath honum væri suo þungt, ath eigi mætti hann rida, ok let ser kynligha. Enn fyrer einum moldbacka tok fram or mannz handlegr skinin. Gestr mælti: „fær mono20 þik pryda;“ hann hleypti nidr ꜳ hringnum ok reid veg sin epter, þar er adrer rido vndann. Enn Eirekr veik aptr hesti sinum, ok tok hringin. Enn er hann kom epter, [spurdi Gestr21, huath hann hefdi dualit, enn Eirekr sagdi. „Þat giorder þu vel,“ sagdi Gestr, „vil ek þer þat segia, ath suo harder mannz huger liggia stundum ꜳ̋ hring þessum, ath ek ma þa eigi ꜳ̋ honum halda. Enn þui kom ek honum nidr j audkendan stad, ath ek þottumz þar helldr mundo finna hann, enn ek radin til ath huerfa þegar aptr, er af mer lidi sia hinn grimmi hugr, ok þui reid ek sidar, ath ek vildi eigi ath adrer yrdi varer vid þessa kynligleika.“ Eirekr sagdi suo vera mega.
Þat er eigi sagt, huersu leingi þeir rido landueg, enn hins er getit, ath þeir koma ꜳ sletta vỏllo vnder fiallz hlid eina; ꜳ̋ þeim velli stodo storer steinar ok fagrer hamrar. Gestr geck ath þeim steininum, er mestr var, ok drap vid hendi sinni; vrdo þar þegar dyʀʀ ꜳ̋. Gestr geck jnn j steinin, ok vtt litlo sidar, ok med honum duergr ok dyrgia; þau voro lag ok skamt vpp klofin, skamleit ok nasa braut. Þau heilsa Eireki kongssyni, enn hann spurdi þau ath nafni. Duergr svarar: „Ek heiti Suammr, enn kerling minn Suama.“ Þa mælti Gestr: „Ek hefi bedit duerg þenna, er verit hefer fostri min, ath hann mundi lia þer skip vm hafit, ath sigla til þeira landa, sem ek vilda fara, enn hann lett seint vid.“ Eirekr spyr, hueria leigo hann vil epter taka. Duergrin: „Ef þu vil vera minnigr ok fara fram radum Gestz þessa, er mik kallar fostra sin; man þa duga ath nỏckuro hofi, ef audna vil til falla, enn eigi elligar.“ Eirekr sagdiz þui jatath hafa. Nu geingo þeir til sinna manna, þui ath Gestr hugdi suo fyrer, ath duergrin yrdi eigi ỏdrum mỏnnum fyrer augum. Þeir sofa nu af nottina. Leto þeir Gestr ok Eirekr koma flesk mikit ok smior leyniliga til steinssins vm nottina; ok er þeir voknodo, geingo þeir tueir samann til steinnssins, var þar vti duergrin ok dyrgian, kat ok brisleit, ok fỏgnodo þeim aluel, ok bado þa hafa þock fyrer þann mikla kost ok hin fagra, er þeir hỏfdo þeim gefit. Duergrin geck þa ath einum myklum biargsteini ok klappadi ꜳ̋ hamri sinum, enn biargit stock j sundr, suo ath dyr vrdo ꜳ̋; þar var jnni skip hardla vænt med ollum reida, ath Eirekr þottiz ecki þuilikt sied hafa. Suamr taladi þa: „Þess skalt þu niota, Eirekr, ath ek ok kerling min ok bỏrn ero komin j þitt land ok erum þiner þegnar; þess annars, ath þu ætlar j ferd þa, er mer þikker allmikit ꜳ ligia ath vel tækiz; þess hins þridia, ath fyrer bitr, ath fostri minn legr ꜳ allan hug þer ath fylgia. Nu er her skip, er ek vil lia þer, ok mæli ek þat vm, ath ꜳ̋ faiz annars mannz rum, þa er annat er skipat, ok þangat se jafnann byʀ, er þith vilith sigla. Nu legg ek her til mina gipto ok kerlingar minnar, ath yckr takiz vel.“ Epter þat minnaz þau vid Gest, ok æpto hastỏfum, ok foro j steinn sinn, ok laukz hann þa aptr. Enn þeir geingo til sinna manna, ok bado þa klædaz ok ganga med ser, ok sia skip j einum helli, hardla vænt med ollum reida. Setto þeir þat fram ꜳ̋ sio, ok vard þeim þat auduelt. Gestr bad þa þar ꜳ̋ ganga; þeir fretto, huath af skyldi giora af sumo lidino; Gestr kuezst vat mundo annaz. Enn suo sem fiolgadiz folkit, þa feckz æ annat rum, er annat var skipat; ok er þeir hỏfdo hladit skipit sem þeir vildo, vard huorki ofsett at bordum ne rumum. Kom þa ꜳ̋ blasandi byr, ok sigldo þeir j haf, ok heltz sia byr allt þar til, er þeir siá vpp koma fagurt land ok stora borg med vænum turnum.
Þat er nu ath segia, ath suo sem þeir sia land þetta, þa spyr Eirekr Gest, ef hann veit nỏckut til, huath landa þetta er. Gestr svarar: „Þat hygg ek, ath þetta land þeckia ek, ok heiti Holmgardr. Enn austr af landino er Galizia, enn nordr af Kæno gardr ok Ruza land, Kiriꜳla24 land, Risaland, Kuenland, Einfætniga land, Smarra manna land ok mỏrg onnur smalỏnd, ok marger kongar ero yfer þessum rickium. Er þetta kallat Holmgarda riki allt vm leingra, enn sumer kalla Tartara riki. Aller smakongar ero lydskylder sialfum Holmgardz kongi. Nu ero vær komner ath Holmgardi, þar sem Kænogardar liggia nordr af, ok ath borg þeiri, er Kastellam heiter; hon er hofut borg mest nalæg, enn kaupstadrin vtt af borg heiter Aspes. Her rædr fyrer borg þessi ok riki þui, er her ligr til af Holmgardi, ok Kænogaurdum, jarl sꜳ, er Rodbert heiter; hann er suo frodr, ath hann talar allar tungur, þær er mer er sagt ath vm heimin muni ganga; hann er ok suo vitr, ath hann kann nær til allz rad; fatt kemr honum ꜳ̋ ovart, þat er honum ma skadsamlikt vera. Ecki kalla ek hann godradan vera, þui ath j þui þicker mer hann litit eiga. Enn þo muno þer þenna jarl heim sækia. Hann munn taka vel vid þer, þui ath hann veitt, at þu ert tigins mannz son ok langt ath komin. Hann munn spyria, huert þu ætlar ath sigla; þu skalt segia, ath þu ætlar vt yfer hafit; hann mun segia sumarit miok ꜳ̋ lidit, ok munn hann bioda þer j borg veturseto ok lidi þino, er þu hefer ecki mart. Þat skalt þu þiggia, ok bid hann fꜳ þer einum samt ok þino lidi25 dryekio stofo ok suefnhus ok þau herbergi, er þer megit vel j vera; seg, ath menn þiner ero svefnstygger ok skapiller vid dryk, ok latt þer ecki annat lika; enn jarl mun þo eigi aptr taka sitt bod. Hann munn spyria epter glỏgliga, huerso margmennr þu hefer farit, enn þu skalt segia, ath þu hafer haft Ixxx riddara ok xx þionosto menn. Jarl mun segia, ath einum fleira hafi farit vm hafit; þu skalt þess berliga synia ok aller þer, sem þar liggi vid lif yduart; segit þat ok, ath ecki lifs kuickendi hafi med ydr farit. Kom þer jafnann ꜳ tal vid jarl, þui ath af honum mattþu mikit hygnaz. Enn skilia muno vith nv fyrst ath sinni.“ Hann steyper ser þa vtt af bordino j kaf, enn Eirekr sigler ath landi. Jarls menn sꜳ̋ skipit, ok sỏgdo jarli, ath þeir26 hefdi eigi skrautligra skip sied, ok þat væri steintt allt fyrer ofan sio ok uid27 rent gulli j skurdina, er ꜳ̋ hỏfdunum voro, þeir hỏfdo ok dyr klædi ath seglum ok tiolldum; ok sỏgduz ætla, ath tilkvæmdar madr mundi styra skipino. Jarl kallar þa rads mann sinn, ok bidr hann bioda heim skipherranum, ef hann er tigin. Hann giorer sem honum var bodit, geingr fyrer Eirek ok kuedr hann, þui ath honum var sagt, ath hann var þeira formadr; hann spyr hann ath nafni ok ætt, enn Eirekr seger honum. Enn er sendi madr hefer giort sitt eyrendi, geingr hann ok seger jarli. Ok er hann spyr, ath Eirekr hefer hann heim sottan, geingr hann j moti honum med sinum mỏnnum, ok fagnar honum med mikilli blido, ok bydr honum til veizlo; enn Eirekr þigr þat. Jarl spyr hann, huert hann ætlar ath halda med suo litlo lidi; enn hann segiz ætla vtt yfer Griklandz haf, ok kynnaz vid vtlenda hỏfdingia ok nema suo godra manna sido; enn þat þotti þa mikil fnegd j þann tima rikum mỏnnum. Ok er jarl heyrdi, ath Eirekr ætladi ath sækia28 heim rika hỏfdingia, þa hugdi hann, ath hans frægd mundi ath vidara fara, sem hann veitti honum meira heidr; baud hann Eireki med ser ath vera vm vetrin ok ỏllo lidi hans. Enn Eirekr þa þat med blido, ok bad hann fꜳ̋ ser dryckio stỏfo ok svefnn hus einum saman ok onnur herbergi; sagdi, ath menn hans voro jller vid dryck ok ofyrerlater, ef þeim hniti vid. Enn þo ath jarl teldi her ꜳ̋ nockur tormerki, þa vildi hann þo eigi taka aptr bod sitt vid Eirek. Hann spurdi þa ath vandligha, huerso margmenr Eirekr væri; hann sagdiz hafa lxxx vildar manna ok xx þionosto menn. „Ok einum meiʀ,“ sagdi jarl. „Nei,“ sagdi Eirekr, „eigi komo vær fleiri samann ꜳ þetta land.“ „Þa munn verit hafa,“ seger jarl, „hestr eda haukr, hani eda nockot lifanda kuickendi, þanneg leitz mer suipr yfer skipi ydro, þa er þat var j landz syn.“ Eirekr bad jarl eigi þat ætla, ath hann lygi þat ath honum, er til einskis kæmi, ok lagdiz þar nidr þetta mal; ok er Eirekr med jarli j godo yferlæti.
Svo er sagt, ath einn tima fyrer Jol vm nott eina sprutto upp fialer iij or skoti þui, er var um sæng Eireks; þar var þa kominn Gestr, okbad hann upp standa ok fara med honum, ef hann vildi sia mey þa, er hann hafdi heitstreingt ath eiga. Eirekr klæddiz þa pellz kyrtli ok batt gullhlad vm enni ser, sverd tok hann j hond ser. Geck Eirekr þa vtt vm þilit, enn Gestr kom j lag fiolunum, suo ath ecki ny virki matti þar ꜳ̋ sia. þeir geingo þar nidr j jord, þar til er þeir komo j afhus eitt; enn j jardhusino var vatn eit, ok matti ganga med ỏdrum vegginum, enn vatnit tok j sumum stodum jnn vnder annan veggin. Gestr mælti þa: „Rodbert jarl hefer latit giora jardhus þetta ok koma yfer vatnit vegginum, þuiat hann þottiz holpin, ef menn yrdi viser jardhussins ok veitti honum fyrer sꜳt, ef hann kastadi ser ꜳ̋ vatnit ok kafadi vtt vndan vegginum.“ Gestr geck nu þar til, er hann kipti upp hurdum iij, þa voro þeir komner j stofo eina; þar voro jnni konur tvær, suo vænar, ath Eirekr þottiz ỏnguar sied hafa jafnvænar; þar þottiz hann þeckia kono þa hina yngri, er hann hafdi fyr sied likneskit epter markat. Þær konur runno ꜳ̋ hals Gest, ok vard þar fagna fundr mikil med þeim, ok setto hann j millum sin, ok nefndo Jon.
Ok er þeir hafa eigi leingi setit, talar Gestr til Eireks:„Þu hefer fylgt mer or þino landi saker foruitni þinnar, enn nu mun ek lysa fyrer augum þer med einni fra sogn. Ok er þat vphaf, ath Suipdagr het jarl her fyrer borg Kastella ok þui riki, er her ligr til, ok Kæno gỏrdum ok þeim ollum borgum ok bæium ok ollum rikium þeim, er þar til ligia. Hans fader var Dagr sterki, fader Dags het Jon; þeir langfedgar hafa radit fyrer rikium þersum fram j æt. Svipdagr atti ser drottningo, þa er Likoridis het, hon var dotter Philippi kongs af Flæmingia landi. Þau attu tuau bỏrn, het Jon sonr, enn Marsilia dotter. Erum vær nu her komin iij mædgin. Enn þa er ek var viij vetra, enn Marsilia tuæuetr, þa kom Rodbert hingat med fiolda skipa ok oflyianda her, ok var ny komin af Serklandi, ok hafdi med ser vikinga ok blamenn ok mart jllþydi. Hann hafdi ok heriat vm Austur veg, ok feingit þar iij gripi suo ꜳ̋gæta, at sliker muno eigi finnaz; einn er hringrin Gainn31, ok drypr af honum hina ix hueriu not gull, suo ath madr ma sik sæmiliga halda med þui fe; annar er sverd, er hann kallar Sigrvanda, ok ꜳ̋ sa jafnann sigri ath hrosa, er þat ber; þridi gripr er hialmr, er heiter Æger, alldri er madr suo litilmotligr, ef hann hefer ꜳ hỏfdi ser, ath hann syniz þa eigi ogurligr. Þau ꜳ̋ laug ok hamingia fylgia þessum gripum, ath þeim manni, er hann hefer þa ꜳ̋ ser, ma eigi granda sior eda vỏtn, eigi eitr eda eldr, eigi eitrkuickenndi ne egiar. Nu suo sem Rodbert var ꜳ̋ land komin, sendi hann þegar menn til jarls med þau kosta bod, huort hann vildi helldr beriaz enn næsta dag er kæmi, eda flyia land ok drottning sina fyrer honum. Suipdagr jarl var hermadr mikil, ok hafdi alldri ꜳ̋ boriz fyrer honum; sagdiz helldr vilia beriaz enn flyia land sitt, ok lett þegar bera herauʀ þangat fra borg, sem ganga matti fyrer ofridi Rodbertz, enn hann sialfr bio her sin til orosto. Enn er Rodbert var sagt kior jarls, þa æstiz hann þegar samdægris til bardaga. Enn jarl geck vtt af borg, ok vard þar hỏrd orosta, ok ecki laung fyrer dags saker; hafdi Rodbert lid myklo meira, ok er hann sꜳ̋, ath ecki skarst or med þeim fyrer hardfeingi jarls ok borgarmanna, let hann halda vpp fridskildi, ok suofo af þa nott.
Þessa natt dreif suo mikit lid ath jarli, badi af kaupstadnum Aspide ok annars stadar af borgum ok bæium nalægum, ath hann hafdi nu litlo minna lid enn Rodbert. Ok er Rodbert ser þat, þa fylgti hann lidi sino þar er voro hæder nockurar ok vigi got. Slo nu skiott j bardaga hinn hardazsta. Jarl var ꜳ̋ hesti ok hafdi mikit riddara lid med ser, enn var sialfr hin hardazsti madr, ok veitti hann suo harda att sokn, ath lid Rodbertz jarls hỏrvadi allt vndan af hædonum. Nu eggiar hann herin, þui ath hann hafdi einvalalid vel buith ath vỏpnum ok klædum, enn sialfr ỏrugr til riddaraskapar ok forrada fyrer fylkingum; hans lid var martt ꜳ̋ hestum, ok giordi þat mikin skada ꜳ mỏnnum jarls. Var þat leingi, ath eigi matti sia j milli, huorer sigrazst mundo. Enn suo sem ꜳ leid ꜳ dagin, dreif lid ath jarli, ok sneri þa mannfallino j lid Rodbertz; ser hann nu, ath hann mun eigi sigr fꜳ̋ ꜳ þeim degi, lett hann þa bregda upp fridskildi. [Enn med þui ath dimmadi af nott, ok attkuædum þeim, er stodo af vopnum Rodbertz, ath hann matti eigi osigr fa, þa hugdiz jarl ath vinna sigr ath ærnum degi ꜳ Rodbert. Jarl ridr nu33 med lidi sino til borgar ok vgger ecki ath ser, þui ath þeir voro kallader gridnidingar, er hlypi ꜳ̋ adra vm nætr, fra þui er huitum skildi var upp haldit ok til þers er raudr skiolldr var a lopt borin vm morgunin eda herblastr væri blasin til ofridar.
Nv er Rodbert kemr til skipa, þa lætr hann menn sina drecka sik glada. Epter þat kallar hann saman herin hliodligha, ok tekr suo til mals: „ Þat er ydr kunnikt, ath jarl þessi er suo jllr vidr eignar, ath hann hefer naliga komit oss ꜳ̋ flotta, ok þat hefdi eigi fyrer fariz, ef vær hefdim eigi vppbrugdit fridskildi; dreif ath honum nu ok lid af ollum attum. Ætla ek nu eigi ath hætta til35 fleiri funda ockaʀa, þeira er jafnn mikil mann haski se j; skulo þer nu herklædaz sem hradaz, ok koma ꜳ ovart, hỏggua vpp borg ok ganga jnnmed opi ok eggian. „Þeir giordo nu suo. Enn þo ath lid væri mikit samann komit, þa vrdo flester felms fuller ok rad lauser, ok vỏknodo af suefni vid heropp ok vopnabrak. Suo var sem Rodbert væri visat til, huar jarl huildi; slogo þeir hring vm þau herbergi ok bruto upp. Jarl sprat uupp j linklædum, ok vardiz vel; let Rodbert sækia ath suo fast, ath jarl fell. Lett hann þa drepa flesta menn, þa er mest voro vinatto bunner vid jarl. Vard þui eingi motstada; geingo þa flester ꜳ hans36 þui ath ollum syndiz hann ogurligr vnder hialminum Ægi; enn med þui ath þat var sidr her manna, ath fella konga fra rikium, enn kasta37 sinni eign ꜳ̋ fe ok riki, tolodo þat marger heimsker menn, ath þat væri þess eign, er sotti; lett Rodbert þa gefa ser jarls nafn. Vard hann þa viss, ath ek var sonr Suipdags jarls; let hann þa taka mik, enn aller lofodo voxt min ok vænleik. Jarl bra suerdi ok vildi hogua mik nidr vid hallar murnum, enn j þui geck ath drottning, moder min, ok bad mer lifs. Jarl neitti þui, ok mælti sidan: „Med þui ath ek ætla þik mer til drottningar, þa munn ek eigi drepa hann fyrer augum þer.“ Jarl bad menn sina sock[ua]38 mer j siofar diup fiaʀi lỏndum, ok hoggua mik þar, ok færa ser blod mitt. Til [þess urdu menn ecki]39 fuser, þuiat þeir ætlodo ath hefnd mundi fyrer koma. Hirdmenn ij ero nef[nder, hiet annar]39 Hringr, enn annar Eilifr; þeir hỏfdo leingi verit med fodur minum, ok þio[nad honum trulega]39; þeir budoz til þers verks, ok var oss feingin einn batr; rero þeir med mik v[nndan landi. Þá]39 mælti Hringr: „Þat er vili ockar brædra, ath gefa þer lif, þo ath vitum þat ok[karn bana]39.“ Þeir toko mer blod ok leto koma j ker eitt, ok bundo yfer; sidann flutto [þeir mig j]40 holm þann, er Ilmar holmr er kalladr, þui ath þar skorti eigi allzkonar grỏs ok epli ath lifa vid. Sidann rero þeir ath landi, ok sỏgdo jarli, ath þeir hỏfdo drepit mik, ok steypt bolnum fyrer bord. Jarl beiddiz ath sia blodit; þeir retto fram kerit, enn jarl drap fingri sinum j blodit ok bra j munn ser, ok mælti: „Þetta er lifanda mannz blod, ok hafit þith suikit mik ok gefit lif Joni jarls syni; skulo þitt nu ykkart lif fyrer gefa.“ Sidann lett hann taka þa Hring ok Eilif, ok setia milli elda tueggia, þui ath þeir vildo eigi segia til Jons, ok brunno þeir þar bader til dauds. Epter þat legr jarl fe til hofuds mer, xij merkr silfurs, ef nockur kynni honum til min ath segia. Enn med þui ath flestum verda skapter ohapsmenn, ef þat er ætlath, þa for mer ok suo.
Madr er nefndr Haki, bukarl einn, ok reri jafnann til fiska. Þat var ein dag, ath hann reri hia holmanum, ath hann sꜳ, ath madr var ꜳ skoginum j limum uppi ok skemti ser. Honum kom j hug, ath ek munda þar vera, ok huerso mikit fe jarl hafdi lagt til hỏfuds mer; ætlar, at hann muni fꜳ̋ fullfeingi fiar, rær ath landi, ok fer skyndiliga ꜳ̋ fund jarls, ok seger honum, ath hann hafdi sied mann j Ilmar holmi vngan ok vænan, ok segiz þat hyggia, ath Jon mundi vera. Jarl bad menn sina fara til holmssins; Haki for med þeim. Þeir komo til holmssins, leitỏdo menn42, ok fvndo mik eigi; þa slogo þeir43 vm skogin ok leitodo minn suo. Aki for fyrer, enn ek tok vpp fugla skeyti, ok skaut ek j augo44 honum ok vtt vm hnakcan, ok feil hann daudr nidr; jarl reiddiz þa enn af nyu. Enn ek hafda ecki vopna vtan fugla skeytin, er ek veidda med til matar mer, ok vrdo þeir af þui litt sarer; vard þat ath siduzsto, ath ek fell til fota jarli, ok laggda ek hofut mitt j kne honum, ok allt aa hans valld. Jarl bad þa binda mik ok flytia til landz ok þadann til skogar, ok fylgdi mer hirdin ỏll ok Rodbert jarl; aller menn hỏrmodo mik. Ok [j þ]ui45 er ek var buin ath binda j eikurnar, ok þaer voro samann sveigdar, þa geck þar ath [fruin]46 moder min, ok bad mer lifs, þui ath hon uissi eigi47, ath ek hefdi fundin verit, þuiat48 [jarl leindi]46; hon sotti fast þetta mal, sagdi, ath hon skyldi þegar svikia hann, er hon mætti, [ef eg feing]i46 þenna dauddaga fyrer augum henni. Þar kom, ath jarl baud, ath mik skyldi set [ia j stock a]46 eydi mork vtan borgar; enn þui kuickendi var ongo lifs ath vænta, er a not[t var vtan borgar]46, huorki menn ne fenadr, fyrer ylgi þeiri, er lꜳ̋ a skoginum ok ỏdrum eiturkuic[kendum, og]46 er suo vida vm landit, þegar solo hallar. Þa var ek j stockin bundin; for vid49 mer [midium]50 digur jarnngiord, ok læst nidr j stockin; mỏrg bỏnd hafda ek ỏnnur, [þaug i beini stó]do. 51 Jarl lagdi rikt vid, ef nockur hialpadi mer, ath sa skyl[di lijfenu tijna.]52 [E]pt[er]53 þersa vmbud rido heim aller menn, ok læsto borgar hlid, ok þotti ollum mer viss daudi.
[Nu]46 sem menn koma heim vm kueldit, er fruin moder min miok hrygg ok harmssfull. Hon hugsar nu vm, huerso hon mætti hellz hialpa mer; sidann sender hon þionosto mey sina med hunangs byttur tuær, ok let koma ꜳ̋ fingr henni fingur gull þat, er hana matti eigi sia; þat gull hofdo att modur frændr miner, suo var þat med morgum natturum, ath varlla matti sꜳ madr faraz, er þat hafdi. Mærinn for þar til, er hon fann mik, þar er ek satt bundin j stockinum. Hon dreifdi hunangino vm huerfis stockin ok ꜳ stockin, þui næst gaf hon mer fædo, ok reid ꜳ̋ mik allan hunangino ok lett j munn mer hunangs lifr, hon lett gullit aa fingr mer, hon skar bond af hỏndum mer ok fotum, ok breiddi yfer mik skickiu sina; epter þat for hon ꜳ brott. Vedr var kallt, ok kol mik miok. Ok er af var þridiungr af nott, þa heyrda ek hark mikit j skogg, suo mikit, ath huer eick brotnadi vm þvera adra; þui næst kom fram einn ylgr suo mikil, ath hana baʀ litlo lægra enn limar ꜳ skoginum, hon var fotlag ok bukdigr, hala lỏng ok hofut mikil; þott c riddara væri j moti henni, þa hefdi hon skiot alla j heliu, ok sa ek þa fyrer visann bana min. Kom mer þa j hug trva su, er bodinn var fyrer vtann hafith, ok þat, ath sa mundi mikil, er skapat hafdi himin ok jord ok alla skepno; stadfestiz mer þat j hug, ath ek skylda þann sid fylla, ef ek kemumz heil j brott. Ylgrin for sleickiandi vm grasit ok vm stockin, er hon kendi hunangs þefin; hon sleikti mik milli hæls ok hnacka. Moder min hafdi sent mer knif ok belti, ok hellt ek ꜳ̋ knifinum. Enn þa er hon hafdi sleikt mik, þa retti ylgrin tungona55 j munn mer, þui ath hon kendi hunangs þefin. Ek beitt j tunguna56, ok rack ek ꜳ̋ rauf fyrer ofan, ok helt ek þar j, enn adra hondina retta ek jnn j munn ylginni ok skar or tunguna j tungorotum, ok hon bra vid hart, suo ath hon hafdi ꜳ̋ lopti allan stockin, ok braut hann j sundr; var ek þa lauss; hafda ek þa tungona or ylginni, enn hon la j fiorbrotum, þar til er hon do. Suo hlifdi mer sa ꜳtrvnadr, er ek hafda fest mer j briosti, ath ylgrin lagdi huorki ath mer tennr ne klær, helldr enn væri jarnn gloanda. Tok ek þa yfer mik skickiuna ok hliop [e]k57 j brott or þessum stad, þar til, er ekkom vnder stein ein; matta ek þadan huergi [fyrer k]ulda57, þui ath syldi benniarnar, ok leid þa yfer mik ỏngvit. Enn er ek vitk[adist, var eg]58 komin j fadm kuickendi nỏckuro, ok hliop þat med mik odfluga, ok lagdi mik nidr j steini nockurum. Þetta var duergr ok dyrgia; þau [tóku af mier járn giordena og fæ]gdo59 sar min j kerlaug, laugdo mik sidan j hægia sæng, ok leit[udu mier hæinda i]60 ollo. Enn er sar min voro miok grom, þa mælti duergrin: „Nu mego vær eigi leing[r hier vera]61 saker fiolkyngi þess ok jllzko, er lif þit vil hafa, ef hann mꜳ̋ na.“ Epter þat fluto þau bygd sina j riki Vilhialms kongs, ꜳ̋ þa vollo sem nu ero þau. Duergrin talar þa til min, ok sagdi, ath ek nyta fodur mins ok þeira godra hluta, er hann giordi honum. Feck hann mer þa j hendr hringin Gainn62, ok sagdiz hafa tekit hann fra Rodbert jarli, þa er hann var j svefni. Enn hringrin hafdi lestz j einni samkvomunni, ok giordo vith þa hringin saman j xiij hluti, er adr var j einum; kỏllodum hann þa Gainn63 j þa minning, ath ek skyldi helldr gꜳ̋ minna harma vid Rodbert jarl, ef ek kæmumz j færi vm. Þat sagdi hann ok, ath jarl hefdi mikin [hu]gg64 ꜳ̋ hring þessum, ath tueggia huga mundi orka, huort ek gæti a honum haldit; ok fyrer þat giordum vith fiora hluti j hringin med þeim att kvædum, ath hann skyldi honum alldri nꜳ̋. Ek nam ath duerginum margar jþrotter ok hagleik; hann sagdi mer ok jafnnan, huath fram for vm hatto Rodbertz jarls: hann vildi ganga ath eiga drottningina, enn hon beiddi, ath hann mundi bida iij vetr, til þess ath hon hygdi þui betr af hormum sinum. Enn med þui ath jarl atti miok sỏkott j landino, enn drottning miok storrath, þa lett hann þat leidaz. Ok er su stund var lidinn, heimti jarl fram þessi heit ok beidzlo hennar; hon bad þa, ath hann skyldi bida Marsilio dottur hennar vm v vetr, „ok er þat kuonfang miklo sæmiligra, er hon vng, enn ek gomol, man hon ok ecki til fodur drapssins.“ Jarl leiddiz epter þesso, ok festi her ꜳ̋ hug sin. Þa var ek xvɪ vetra, er ek rudda Þelar gauto ok duergar þesser med mer; þotti af þui leggia vpp reyk mikin ꜳ̋ fiallit, af þui ath vær surfum j sundr huern hamar med vndarligum tolum, er duergrin hafdi giort. Þa smidudo vith ok likneskit epter Marsilio, þat er þu sat heima j Vallandi; er hon nu tiu vetra, enn ek attian. Hefi ek nu giort þer nockura ꜳ̋ visan vm þina heitstreinging; skalt þu nu kiosa, huort þu uil[t]65 vera lauss þinna vm mæla vid Marsiliu, eda sækia hana af jarli.“ Eirekr svarar: „Þat skal ek enda, er ek hef er talat, ath ek skal þessa mey eiga, eda ỏngua.“ Bundo þau þat nu med ser. Þa mælti Jon: „Nu skulom vith brott ganga, ok er þo of leingi setit, þui ath her er nu h[u]gr66 jarl[s]66.
[N]v66 geingo þeir j brott, ok er þeir koma fram or stofunni, þa geingr jarl j annan enda jardhussins ok ij menn med h[onum]66, annar Rogerus en annar68 Rodgeir; þeir hofdo verit med Suipdagi jarli, ok hafdi69 jall naudgad þeim til þionustu vid sig. Hann hafdi á hofdi hialmin Ægi, og girdtr suerdinu Sigrvandli. Jon mælir þá til Eyriks: „Vid meigum jalli eckirt jllt giỏra, þui hann hefur vopn sijn; er nu ecki annad til, enn hlaupa á vatned og kafa vt vndan husveggnum.“ Og suo giỏrdu þeir. Jall mælir: „Huadad skugga var ad sia jnnar j jardhused?“ Rogeirus70 sagdi: „Fugl ein flo jnn um gluggann og71 suipadi vm hused og so vt aptur.“ „Vndarlegur [fuglz suipur72,“ sagdi jall; skaut hann spioti þui, er hann sialfur á hiellt, j jnnann verdt hused; þad kom j lǽr Eyriks fijrir ofan kne, og var hann þa kominn á vatned. Eyrikur kipti spiótinu vr vndenni og þerdi aff blodet med kyrtelz skaute synu. Sydan kofudu þeir vt unndann vegginum jardhussinz; þar var a hlid fijrir vtann vegginn, og geck þad vndir jardhussvegginn. Rodbert jall [þerdi af spiótinu og73 leit á, og mælir: [„Og er74 semm bloddropar sieu á spiótzfalnum.“ Þa sagdi Rodgeir: „Þad er [raudt vatnzleyr.75“ 76 Jall gaf sier fatt umm. Enn þeir Eyrikur løgdu77 til lanndz. Þá mælir Jon: „Nu mun efalaust, ad jall grunar, huij þu ert sár ordinn, enn ef þu leinir hann, þá helldur hann þad sannast, ad hann hafe sǽrdan þig, og er þad þinn bani. Nu veitztu, ad hier hafa verid ii kauppmenn j vetur norǽnir, heiter annar Þrándur enn annar Arni; þu hefur sleigest á tal vid Ynngibiỏrgu systur þeira, og hefr Þrándur giỏrt sier umm þetta vid þig miỏg oþockad. Nu er þad rád mitt, ad þu leitir vmm vid Þránd, ad þid giored suo rád um, at honum sie kendur áverkinn.“ Og er hann hefur sagt Eyriki, hueria medferd hann skal hafa, skiliast þeir ad sinne.
[N]v geingur Eyrikur til suefnhussinz78, og var þad lǽst, enn hann lauk79 hueryum láse [lyckelz laust80, og geck til sǽngur hliodlega, og vakti vpp skialldsuein synn, og bad hann gánga til Þrándar norǽna og seigia honum, hueria medferd hann skilldi hafa. Hann giỏrdi so. Eyrikur sat þar efftir, og batt sár sitt; sijdan vakti hann ii trúnadar menn syna, og geingu þeir til skemmu Jngibiargar; Eyrikur settest á tal vid Jngibiỏrgu, sem hann átti vanda til. Enn semm skialldsueinninn kom ad herberge þui, sem Þrándur suaf j, klappadi hann á hurdina; hinn fretti, huer þar væri; sueinninn sagdi, ad hann skipti þad ønngu, „enn eg hefi vid þig erindi, þad sem þier er forvitni á ad vita.“ Þrándr liet vpp hurdina og leiddi hann jnn j herberged, enn sueyrninn veik honum á eintal, og sagdi honum bǽn Eyriks, og alla medferd, huersu haga skilldi, og þar med feck hann honum fiesiod, sem Eyrikur hafdi sendann honum; var þad [miked fie frytt81 j gulli og silfri. Þrándur vard gladur vid fiegiofina, og qvadst giỏra mundi sem hann bad. Sagdi sueinninn so fallid Eyriki; enn Þrándur vackti Arna bródr synn, og sagdi honum ordsendyngu Eyriks, og synir honum fied; þeir brǽdr urdu vel samlaga82 vm þetta. Geingur Þrándr nu j herberged, þar skipsueinar hanz sofa j, og vackti þá vpp, og bad þá med sier gánga; sydan geck hann til skemmu Jngibiargar. Eyrikur sat á huilustocknum, ennjngibiỏrg lá j sænginni; var hann so buinn, ad hann var j lijn klǽdum og undir kirtli og kapu sijda yfir sier, vnder kapunni hafdi hann [kyrtel skauta83, þann er hann hafdi lated blǽda sier j. Þrándur kom ad loptinu, sem Eyrikur var j, og hlióp á hurrdena, so hart, ad hun hraut vpp; hann lagdi spioti til Eyriks og stefndi á hann midiann; hann sneiddi þá suo til, ad spioted84 kom á milli fóta Eyriki. Hann bra [hnitez skautanum85 á spiotzoddinn, so hann skarst j sunndur; vard þa blodugt spiotskapted og suo sialft spioted. Hann hleypti þá blódbandenu af sarinu og blǽddi þá. miỏg, enn brá þui vndir bellti sier. Eyrikur spratt þá vpp, enn Þrándr hliop vt, og j þui geck jnn Árni bródir Þrándar, og baud Eyriki siálfdǽmi fijrir þetta jd illa verk. Var þetta rád stofnad so slǽglega, ad einginn hugdi annad, enn Þrándur hefdi sǽrdan Eyrik. Sogdu þad vonum sijdara hafa framm komed.
[Þ]etta flo nu sem fiskisaga, ad Þrándur hefdi sǽrdt Eyrik. Sendir Eyrikur eftir Rodbert jalli, og liet seigia honum, ad hann væri sar. Jall kom skiott, og batt sár Eyriks. Hann villdi nv vita, huerrt þad sama er blodet, sem Þrándur hafdi á spiotenu, og drap á tungu sinni, og skildi, ad þad var allt eitt blód og þad er Eyreki hafdi blætt. Jall fretti þá eftir j hliódi þá menn, semm hia hỏfdu vered, vmm þenna averka, og sỏgdu aller, [ad Eyrikur hefdi af Þrándi sarid feingid86, þuiat einginn vissi annad. [Sár Eyriks87 grere skiott, og vard hann heill fliotlega. Opt var hann á tali vid jall, og nam hann ad honum margar lystir og ymsar tungur; opt liet jall riddara rijda j burt og skemta sier, og reindist Eyrikur afburdar madur j ỏllum riddaraskapp [og atgiỏrfi; lofudu menn hann miỏg88. Jall sagdi þad vijst, ef hefnt væri fótarsárssinz; þad hugdi jall, ad Eyrikur mundi hefna sijn, ef Þrándr hefdi veitt honum sárid, ef ei væri ønnur brøgd j. Af þessum ordum jallz89 kom Eirikur ad mali vid Þránd og Árna, sagdi, ad jall færdi honum til hrǽdslu og brijxla, er hann hefndi syn ei, og þui rendi hann jafnan grunum j, huert hann hefdi sǽrdan hann. „Nu er so komed tymum, ad skipum er ohǽtt ad sigla, og er þad mitt rád, ad þid siglid hiedann.“ Eyrikur gaf þeim brǽdrum godar giafir enn Jngibiỏrgu kuennbuning og marga gripi adra; skilldu þaug ỏll med vináttu, og sigla þeir nordur til landa og þottu hiner bestu kaupdreingir, og eru þeir nu vr þessari sỏgu. Liek nu sá ordrómur á, ad þui koma þeir brædr sier so fliott j burt, ad Þrándur hrǽddest hefnd; [dró nu af hinn mesta grun af90 jalli. Eyrikur virdest øllum mỏnnum vel af gledi og lijtelǽi og fiegiofumm; hann var og vitur madur, og sottu margir traust til hanz til gódra ráda.
[S]vo er sagt ad91 þá92 Eyrikur lá j huilu sinne, ad Jón kom til hanz, bad hann vpp standa og gánga med sier. Hann giỏrdi suo. Þeir geingu allann þann sama veg sem firr, er Jon hafdi grafed vr jardhusenu vpp j suefnskemmu Eyriks. Þeir komu j skemmu þa, er þǽr mǽdgr satu j; þǽr heilsudu þeim vel. Sijdan settust þau nidr. Þá mælir Jon til Eyriks: „Nu skal eg seigia þier tiltekt mijna, þá sem eg hefi haft j vetur: eg hefi grafid dir á fiallenu Aspide og feilt þar j hurrd og stórvidu og grǽntirft yfir; fiallit er fullt af vatni, þar hef eg buid j skip og lxxx manna, þeira sem j landenu eru mest virder og rijkastir, þá hef eg trigdt vndir mig med fiegiỏfum; eg hefi og buid skip þitt, og flijtur þad buidfijrir landi. Nu vil eg, ad þu beidir93 jall, ad hann stefnde þijng á vollum þeim, sem vt eru af borg; þar eru sliettlendi ein vppi fialled og ofan ad sió; fijrir framann volluna flijtur skiped, þar skulu þá á komner menn þijner aller; enn fijrir ofan vỏlluna eru dyr þǽr, er eg hefi á fiallenu grafid. Nu vil eg vita, huert þu hefur ad geimma hrijnginn Gam, sijdan [þv́ lest94 hann á [hỏnd þier95.“ Eyrikur sagdest vist varrdveita hann. Jon sagdi: „Vissa eg, ad þu tokst hann af hỏndinne, og villda eg reina visku þijna. Enn ef jall setur þijnged, þá skalltu gánga vopnlaus fyrir jall med ágiǽta gripi og hryngin j hendi; jallinn mun kenna hryngin, og ætla, ad þu munir vilia gefa honum, hann mun þa af sier taka hiálmen Ǽgi og suerdit Sigurvendil; þu skalltt þá taka hialmin og suerdit, og taka til rásar, og freista ef þu kemst á skip þitt. Þar liggr vid lijf þitt og audna, ad þu náir gripunum, þui þá ferdu med audnu jallz; enn þo er hann ecki ad sinni feigur. Enn j þui þu giorir þetta, þá mun eg ofan hleypa vatnenu vr fiallenu á lid jallz; þar mun filgia med skip á huelum; [skal eg þui ansa, ad þar sie á96 modir mijn og syster, Rogerus og Rodgeir; skulvm vid þá hallda til Vallandz. Enn ef þu náir gripunvm, skalltu varast ad lijta aptur. Enn þijngid skalltu stefndt hafa á þriggia nátta fresti.“ Eptir þetta skiliast þeir vid þǽr med mikelle blijdu. Og þá þeir komu framm ur stofunni, geck jall j annan ennda jardhussinz97; Jon hleypti vr jardhuss þilenu lausafiolum tueimur, og geingu þar j skot eitt, og lietu aptur j fialernar. Jall mælir: „Huad skall jnnar j dymmuna?'' Rodgeir98 mælir: „Þǽr skelldu hurdinni.'' Geingu þá huerir sinn veg. Skilldu þeir Jon og Eirikur med so fallenni ráda giỏrd.
Vm dǽgin eftir dag dryckiu kom Eyrikur ad máli vid jall: „Þad er ydur kunugt, ad þier hafed veitt oss hier [j]99 vetur vel og stórmannlega. Nu vil eg bidia ydur, ad þier lated blása til þijngs borgar lidi á vollu þá, sem vt eru af borg, á þijngstad ydarn, ad þar meigi siást giafir þǽr, sem eg vil ydur gefa. “Jall sagdi hann syna metnad sinn j þuilijkum hlut, og fer miỏg vndann; enn þó med fortỏlum Eiriks var øllu lidenu vt blased aff borginni; fylgde þar jall sialfur vt á þá vỏllu, sem voru ofan vndan fiallenu Aspide. Vt af vollunumm var kaupstadrin, sem fialled var vid kendt, og sotti þadan margt manna. So voru háttadir vellirnir, ad hált100 var ad huoru meigin, og sitt vatn huoru meiginn vallanna, enn siorin fijrir frammann. Þar flaut fijrir landi skyp þad, sem Jon hafdi búed, lá þar á landi ein bryggia, þar geingu á menn Eyriks aller. Nu geingur Eyrikur fijrir jallinn med marga ágiǽta gripi og hrijnginn Gamm. Enn sem jall sier hrijngin Gamm, leggur hann aff sier hialmin og sverdit nidur á vỏllin, þui hann hugde, ad Eyrikur mundi gefa honum hrynginn, og vard hann þui liettbrunn vid þessa syn; og þad er sidur rijkra manna, ad leggia af sier vopnn synn, þá þeir þiggia giaffir af gỏfugum mỏnnumm. Eyrikur tekur hiálmin og setur á hỏfud sier, enn hringnum Gamm rennir hann vpp undir alboga; vpp tekur hann suerdit Sigurvandel og bregdur þvy, og eru flestir ecki fuser fijrir honum ad verda; tekur nu til rásar, og hleipur mann af manni; viku sier flestir undann101 þui ecki þotti gott fijrir honum ad verda. Rodbert jall kallar hári rỏddu, og bad menn taka hann; spruttu menn þá vpp, skorti þá huorki gnij nie vopnabrak, hark og háreisti. Enn med þui ad hird jallz, riddarar og rijkiz menn satu nǽst honum, vard Eirikur þeim ecki fijrir hỏndum, þuiad hann var þá komin vt yfir ed mesta mannvaled, enn þrǽar og þorparar voru ei góder arǽdiz; fylgdi og su nattura hialminum Ægi, ad mỏnnum fiellust allar hỏndur, þá menn sau j andlit honum. Og sem honum vard sem flest á hỏndum, og nálægt lid jallz, og sokti ad honum, þá heirdu menn brest j fialled helldur mikilegan; þui nǽrst sáu þeir eina torfu stóra102, þil af timbur stockumm giỏrdt, og greiptur huer j annann, og felld á dyrigiǽtti, og lǽst aptur med jarnslamm stórumm. Þetta var giỏrt med so mikelli list, ad margar smár ár voru stijfldar vppi, suo sem matulega [var fullt vpp j sundit103; þad hofdu menn undrast um veturin, ad arnar þvrv. Med þessum vmbúnijngi fijlgdu margir storvidir, er verid hỏfdu med til stirktar vid þiled. Med þessum hinum mikla gni og vatnagangi [vr fiallinu filgdi so mikill dreke edur skip104; þad var allt steint fyrir ofann sió, dreka hofud voru gull105 á skipenu106; þad lek á huelum, og fór so riett og óhallt, ad þad stefndi riettann veg á sió vtt; madur hiellt þar á hueriju reipi og studdu skiped, so ei skylldi hallast. Rennir nu skiped med þui strijda straumfalli so hart, sem fugl flijgi. Þetta skip hafdi Jón smijdat vmm veturinn og med honum xii smidir; hann hafdi adur lated giỏra vidarflacka, og smidat þar á skiped, so vijdan, sem tok j fialled badu meiginn. Hann giỏrdi og suo dyrnar á fiallinu og vmbúnijng dyranna, ad hann veitti ádur vr fiallenu storum ám, þeim meigin, sem borgin [stód vndir107; þar voru bygdir lijtlar, og þotti honum, sem þar mundi sydur grunum j rendt; vid þessa vatna veitu þurru suo vỏtnin j fiallenu, ad vijda voru vppi hǽdir og hamrar j fiallenu, so ad fara matti á þurrum fotum ed efra, enn [ad skipum108 ed nedra. Vidar lióz voru þar nǽtur og daga, so ad huergi bar skugga á. Enn þá halfur mánudur var [til þess, ad hann hugdi sier til logu skipinu109, þá stemdi hann vatz ǽdar allar, þær er ur fiallenu spruttu; flosnadi þá vpp dreckin, so ad jafnhátt báru dreka hofudinn110 og dyragiǽttin á þann dag, sem þijnged var sett. Suo var þetta rád viturlega stofnad, ad þann veg mátti þuerra sem auka votninn, þuiad sumar vpp ráser vatnanna voru ofar enn sumar, og matti þui afveita smámsamann þeim. Varia þiker viturlegra rád verid hafa edur meira þrekvirki vnnid j þui landi.
[N]v er þar til ad taka, ad Rodbert jall og menn hanz siá þessi hin miklu vndur, ad þeir verda hræddir og felmz fullir, og villdi huer giarnan leita sier lijfz; enn þad er þó ecki hoglegt, þuiad vỏtn voru tueimmeigin, enn vỏda blár siór fijrir framann. Enn Eirikur hleipur sem hann má mest, og leit alldri aptr, þar til er hann kemst á skip sitt; naut hann þess, ad hann var manna fot huatastur og snarastur j ỏllu. [Settu þeir þá til seglz111, þuiad byr var blásandi af landi; var þad allt jafnsnemma, ad landz follked stie á bryggiu spordana og hinir kyptu ad sier, og sá þá refur racka, enn racki hafdi alls ecki. Þad er nu ad seigia, ad jall er vpp á vollunnum med riddara lid sitt og landz menn; þar var og þá med honum blamenn og mart annad illþijdi, og allt þad follk, er ecki hafdi fallid med Suipdagi jalli og eftir lijfdu. Saknadi iall þá margra manna, er ádur hofdu þiónad Suipdagi jalli; sier hann nu alla þessa rádagiỏrd. Enn vid þessi undr, sem lijdurin sá, ad þeir hinu stóru vidir og hid mikla skip rekur ofan med þeim strydum straumum, ad øngum var þeim lijfz ad vǽnta, er fyrir verdr, þá hlaupa sumir á votninn, og allur þore lijdsenz verdur fyrir þeim hinum storu vidvm og hinum mikla dreka; drucknadi þar huort mannz barn, nema þeir einir, sem árǽdi hofdu ad kasta sier a votninn. Kemur þessi hinn mikli dreki med øllu heilu og holdnu á sió vtt, med so miklum skrid, ad hann er skiott huar fiǽrri landi; er þar á komin Jon Suifdagsson med lxxx manna; þar var og Rogerus og Rodgeir, er vered hỏfdu þiónustu menn Rodbertz112 jallz, þui hann hugdi, hann mundi med þui móti geta trigdt þá, þuiad þeir hofdu hina mestu virdijng af Suipdagi jalli. Jon hafdi og med sier Licordi, sem var modir modir hanz enn dottir Philipij kongz aff Flǽmijngia landi. Þad hafdi til bored einn tyma vmm veturin, ad Eyrikur geck fijrir lopt eitt, ad hann hafdi sied konu eina gamla og hrumada miøg; hun var bỏkud vid elld, sem þar er sidur vid gamla menn ad giỏra; hun var huit fyrir hǽrum. Og þá Eirikur sá Elinborg og Marsilio dottir hennar113, þá hafdi Ion spurt hann ad, huert hann hefdi sied nockra konu þeim lijka; enn hann sagdi med huerium hǽtti þad vard. Jon sagdi hana heita Lijkordem, og vera módir modir synnar Elinborgar. Af slijkum hlutum má marka, huad vitur madur og glauggþekinn Eyrikur hefr verid. Fiolldi annara rikiz manna filgdu þeim114, þo hier sieu ei nefndir; hafdi og Jon margra rijkra manna sonu [og þeira trunad, þó ad þeir sialfir færi ecki med honum.115
[N]v er þar til ad taka, ad Rodbert og margt annad folk flǽdir vpp j vatnid, þad var og margt, ad a sio vt rak, og drvknadi þar fioldi manna; enn jall tok til sunndz og116 þeir menn, sem best voru fǽrir, og lỏgdust til landz; jall biargadi og fiolda manna, og lofa þui allir hanz frǽknleik. Og er þeir voru á land komnir, er lifvǽnir þottu, leitudu þeir heim til borgar; dreif þá j moti þeim margtt folk, þad sem sied hafdi þessi vndr. Bad jall, ad menn skylldu þá skunda til skipa, og hallda117 eptir þeim, flijtir þá huer sem má og ad skipa stoli þeim, sem jall hafdi j vijkijngu haft, dreif þá so margt lid ad þeim, ad jall hafdi x skip. [Settu sijdan til segglz118, og rierv undir; enn sem þeir voru komnir skamtt vndann landi, þá fundu þeir ei firr, enn skipinn fyldi aff sio undir þeim; þeir villdu á fella seglin, enn þeim var þad ohǽgt, þui stormurinn var mikill; þui bar þá lángt á sio vt. Jall var þá so ódur og ǽfur, ad hann bad þá einardt efftir hallda, og vard so, ad ỏll fylldi skipin, adur þeir hiuggu hofudbenndurnar119 og hleyptu ofan seglunum; enn af þui huelfdi sumum skipunum, ad seglin snỏrudust vt á bordin, enn þau sem þad stódust, forust af þui, ad þaug urdu ei ausinn fijrir sió, og storvidri var so mikid aff landi, ad huergi geck [á aptur120 j móti vedurinu. Tyndust þar þavg x skip, so ad ecki manz barn komst lijfz á land, vtan Rodbert jall; hann kafadi undir huern boda og lagdest so til landz; margir menn voru á landi fyrir, og lofudu allir frǽknleik hanz, ad hann komst lijfz vr þeim haska. Jall vndi jlla vid sinn hag, hafdi láted fiolda lidz, enn siálfur [miỏg máttfarinn 121122, voru og þau skip þeira Jónz og Eyriks kominn vr augsijn. Rodbert jall geck nu heim j borg, og bad menn eta og drecka, enn bad alla koma til syn um morgunin j borg. Var og so giỏrdt, enn med þui ad folkinv leist123 jall reiduglegur, [edur ei meiga vita124, [huad hann til giỏrdi edur nidur lieti koma125, þá [vard þui ecki skiótt komid til fundar126 vid jallin. Hann lǽtur þá blása til samanz lidi j borginne, og bad góda menn leggia til heilrád med sier [á þui, sem þá var úr ad ráda127, „enn þad hef eg huxad, ad láta blása til þijngz ỏllu lidenv j kaupstadnum Aspide, þuiad [þier eigid128 bǽdi [eptir frǽndur, vini og vanda menn ad siá129.“ Aller sogdu þetta rádlegt, þar med, ad þad130 vǽri mestur131 styrkur [j borginni,132 [sem kaupstadurin var133, og þeim mundi minnezstǽdur [mannskadin, er sydst hofdu feingid. 134 Var þetta nu stadfest, j kaupstadnum væri þijnged sett.
Rodbert lǽtur nu blása til þijngz j kaupstadnum, og hefur nu miỏg fielmennt. Þángad liet hann til bioda mỏrgu follke, er nǽrri var, og fara atti yfir þau storu votn, sem vr fiallenu fiellu, og var þad leingi dagz, ad allur hanz lijdur komst huergi, þui ad skip voru ỏll meidd, þau er j borg voru; feingu sumir sier smábata edur flota, og fluttust þar á, og rieru á bátskipunum fyrir framann straumana vmm sundenn; gaf Rodbert þetta rád til, og dualdi þad miỏg fijrir þeim. Miỏg var alidenn dagurin, þá þijnged var sett, enn þad var þo miỏg fiolmennt, þuiad sumir attu ad sia efftir frǽndum, enn sumir epter vinvm. Enn þeir menn, sem Jon hafdi fest j trunadi vid sig, var bannad aff honum ad sǽkia til þijngana jallz, og feingu þeir þui øngvan mann skada, enn hiner mestann, borgar menn og bǽiar, þeir sem ei voru varadir vid. Nú stendr vpp Rodbert, og mælir suo: „ Þad er ỏllum mỏnnum kunnugt, [huern mannskada, fiarskada og penijnga tión vier hỏfum feinged136 af þeim jlla suikara, er Eyrikur nefndest, og þeim fleirum, sem i brỏgdum hafa vered med honum. Er ydur ei ókunugt, huersu eg sǽtta á stofn vid hann, og [huersu hann sueik mig137, og sagdest vilia gefa mier giafir og fór vm mỏrgum fỏgrum ordum og suiksamlegumm, sem sijdar bar raun á, ad hann tok frá mier þá tuo gripi, ad øngver munu slijkir bornir, annar var hialmurin Æir, enn annar suerdit Sigurvandil; þad nemur huergi [j]138 hỏggi stad, og sá madur á jafnan sigri ad hrósa, sem þad ber; enn hialmsenz nátturur ma ydur ei seigia allar. Hann hafdi og medferdar þann grip, er stolin var frá mier fyrir x vetrum, hrynginn Gamm, og má þeim manni ecki a ovart koma, er hann hefer á sier. Þꜳ̋ hleypti hann ofan vr fiallenu á oss votnum, og þui skipe, er á var Marsilia in vǽna, og sa eg hana glỏgt, þar hun sat j tialldadri lyptyngu, og Elinborg módir hennar; þar kenda eg þann mann, er eg hugda139 daudann, hefur hann og valldit ỏllumm suikrǽdum þessum, og rád til gefid. Var ydur þad ey okunnvgtt, at þeir drecktu ỏllu þui fóllki, er þar var saman komid, so ad fáir menn komust vnndan med mier; enn þá er vǽr komum á land, tokum vǽr oss x skip, og hielldum eftir þeim, og geimdum ei ad fijrir mikilli reidi, ad spillt vǽre, og drucknadi þar huerrt manz barn, enn eg komst einn á land; bijdur og alldrei þad skip j borg, ad siofǽrt sie. Saknade eg vinar j stad, er j burt var Marsilia hin vǽna og hin kurteysa, enn láted frǽndur og vini og orof fiár; mun eg alldrei glediast firr enn eg nai henni aptur. Nu þo ad eg hafi [mest láted, þá hafi þier þo mikid lated140: frǽndur og vine, konur og bỏrn og allzkonar gripi; mun ydur seint vr minni gánga sá hinn hormulegi skilnadr, edur huer141 man meira nijdyngs verk giỏrrt hafa verid a þessu landi? Enn nu vil eg bydia alla142 borgarmenn og bǽiarmenn og alla lanndzmenn, med þui vǽr erumm fijrir einum vanndrǽdum ordnir, þá bidur eg ydur alla samt, ad þier veited mier traust og stirk til ad hefna þessarar smánar og mannskada, sem oss hefur giordur verid; vil eg þess bidia ydur alla samann, ad þier radit mier heillt umm þetta mál, enn eg mun giỏrast hỏfdijngi ydar j þessu máli. Væri þad mitt rád, ad heria þegar til Vallandz, og brenna allt og brǽla, þui ad lijfid skal eg á leggia, ad þessa verdi hefnt.“ Aller menn toku vel máli hanz; sỏgdu þad vera naudsynn, ad hefna harma143 og allz landsinz spillvirkis, sem þeim hafdi giort vered, enn sỏgdu, ad eckirt herskip væri hier fǽrtt j bǽnumm, og ỏll ỏnnur, er þeir vissu, vtan kvggar og kaupmanna fỏr, þaug sem ecki væri j stryd hafandi. Matti þad finna j ordum bæarmanna, ad þeir tỏldu hinu mestu torveldi144 á, ad heria þad sumar, og þotti þad hin mesta ohǽfa. Þá stód vpp bóndamúgurinn og allt annad follk, og afsỏgdu leidángr vti ad hafa þad sumar; sogdu, ad þesse hefnd hefdi maklega framm komid, hefdi ecki fleiri golldit. Þottust þá allir vita, ad Jon var á lijfi, og hann hefdi þessu verki valldit; myntust þeir þá, huem godvilia ad Suipdagur jall hafdi þeim synt; sỏgdu og, ad hann atti øngvarar lidveitslu von þad sumar. Ad þessu rádi hurfu og margir borgar menn. Var lijdrin miklu ákafare ad veita Rodbert jalli ỏngvan hlut til lidveitslu ad þui sinne. Nu sier jall, ad lanndz hjdurin er frá honum horfinn145; ꜳ̋ hann þui nu tal vid vini syna, huad hann skal vpp taka; kemur þad ásamt med þeim, ad hann skal hafa vti leidángur annad sumar, og treista sier vini vmm allt landit med fiegiofum;sier Rodbert jall, ad þeir munu ey hollir honum j ødrvm lỏndum, ef hann fer med lijted lid, ef þeir synia honum lidveitslu j sialfz hanz riki. Slijta nu med þui þijnginu, ad fỏriner rádin ad ødru svmri. Þá voru so framm fallin vỏtnin vr fiallenu, ad rijda mátte yfer. Látum nu Rodbert jall sitia um syna radagiord.
[N]v er ad seigia frá þeim Eyriki og Joni, ad þeim byriadi vel; komu þeir skipum sijnum vid Valland, og lenda j kóngz skipalǽgi. Var þar ỏngu tialldad nema pelli, enn silki j seglum; var þeira ferd all skrautleg, þui ad vedur var glatt, og skein soolin á drecka hofudin; þav varu ỏll gilld, enn steind skipin fijrir ofan sió, þar sem bǽta þótti; lyptijngin var tiỏlldut á drekanum med huitu pelli. Nu er sagt Vilhialmi kongi, ad Eyrikur son hanz sie vid land146 kominn; liet hann þegar blása ollum lijd vt af borg móti honum. Vard þar mikill fagna fvndur, og baud kongur þeim heim til virduglegrar veitslu, og suo leingi med sier ad vera, sem þeir villdu, med lidi synu ỏllu; og þad þágu þeir. Kongur sialfur og Elinborg drottning hanz geingu vt j móti Marsilio og modir hennar; allir menn vndrudust [fegurd hennar og vǽnleika og frábǽra kurteyse147, þui eingin [þottist hennar maka siedan hafa148. Setti kongur þǽr j hasæti hia sier, og skorti þar ecki frijda veitslv og margz konar skemtann. Hóf Eirikur þa vpp bonord, og bad Marsilio sier til handa. Jon suaradi þui mali vel og modir hanz, sỏgdu þad vera maklegt, med þui hann hefdi sitt lijf vtlagtt j hættu fijrir þeira naudsyn; var þad ad rádvm giort, ad Marsilia giptist Eyriki med þeim skilmála, ad Eirikur skilldi heria til fodur leifdar Jónz med honum, og fá honum lid til, og skiliast ei fijrr, enn Rodbert vǽri drepin. Er nu buid til veitslu, skilldi til hennar ecki spara, og eingin óbodin koma. Skorti hier ei ed besta mannval, er Eyrikur baud til umm allt landeth, jỏllum og rikiz mỏnnum øllum, er mest þotti sæmd j; Jón hafdi og margt manna, sem mesta virdijng hofdu haft hiá fodr hanz j Holmgarda riki; og skorti þar ecki gód tilfaung. Enn þá er gestir satu þar j gódum fagnadi, liet149 Jon taka einn stól, og settest þar á sialfur, og sagde alla sỏgu frá þui er jallin Rodbert felldi fodur hanz frá riki; og huersu hann villdi honum fijrir koma, og huad honum lagdest til hiálpar, og hueria vik hann hafdi á honum róet150; liet hann framm bera suerded, hialmin og hrijnginn, og sagdi, med huerri nátturu þeir vaeri, og hǽldu þeim allir, og lofudu miỏk [þessa veitslu, og audnu þá er þeir kuomust vr þessum vanndrǽdum151. Ad þeiri veitslu gaff Jon Rodgeir og Rogero og ỏllum rijkiz mỏnnum, þeim er þar voru, eigur synar allar, þǽr er Rodbert152 jall hafdi af þeim teked, ef hann yrde einvalldzhofdingi yfir landenu. Øllum mỏnnum gafu þeir Eyrikur godar giafir, og hietu honum sijnumm stirk. Stód brylluped halfan mánud, og þottest eingin sied hafa þuilijka veitslu. Þottu nu øngver menn jafnfrǽgir sem þeir fóstbrǽdur.
[S]vmared lijdur nu af hende og veturinn med, og koma vordagar. Jón kemur ad máli vid Eyrik, og spurdi, huertt hann villdi ecki efna þad, sem hann hefdi heited, „þuiat mier þikier þu fátt huxa, nema klappa vm konur med gledi og gaman.“ Eyrikur sagdi fliota fyrir landi lx skipa albúinn, enn [sagdest hafa153 ǽtlad til adra154 lx vr leidángri. Jón þackadi honum þessa lidveitslu, og sagdi þad mundi duga, ef þeir hefdu lx skipa; sagdi, ad lanndzfolkid mundi flestallt vndir hann snúast155. Eyrikur þottest156 frett hafa, ad Rodbert jall villdi leidángur vti hafa; sagdest meira villdi157 eiga undir sier, enn lanndzlijdin158. Þeir hofdu c skipa; þar var j ferd med þeim Marsilia hin vǽna og aller þeir menn, [sem Joni hofdu filgt ur Hólmgardi159. Enn Vilhialmur kongur sat eptir og drottnijng, og skilldu vid Jon med miklum kiærleikum. Nu er frá þui ad seigia, ad Rodbert jall lǽtur grafa dijki [og grafir160 j kryng um borgina Kastellamm, suo stor, ad ecki mátti yfir komast, og veita þar j vỏtnum. Hann liet og bǽta borgarmúra161, þar sem brostinn var; sydan liet hann lǽsa huert borgarhlid med járnhurdum. Suo hafdi hann veita láted vỏtnum j borg, ad huerki matti vinna hana med elldi nie vopnum. Hann liet og giỏra [ein hinn sterkasta turn af múrgrioti hinu hardasta162 [hann var suo hár, ad af honum163 mátti sia yfir umm alltt lanndet og lángt á sio vt, ef ad ofridur fǽri ad; þennann turn hafdi Rodbert jall giỏra láted, ad ef suo kinne ad verda, ad borgin væri vnnenn, skilldi hann vr turnenum veriast. Suo var þessi turn giỏrdur med micklum hagleik164, ad eingi madur sa rád til, huern veg hann mátti vinnast. Suo seigia menn, ad steinmúrinn hafi verid 60 fadma hár, enn 80 fadma a huern vegin, tiju fadma þickur; vpp af steinmúrnum var giỏr glǽselegur turn med skigdum glergluggum, glǽstur vijda med gulli og silfr, þar sem bǽta þotti, skorin og skrifadur vtan og jnnan med ágiǽtum meistaradómi; vpp af turnenum var einn vedurviti, og fest vid fl[ug]165 af gullofnu pelli j þá mind sem merki; turnin var krynglottur jnnann, og snuin vpp pollum166 sem kufungur167, og áti þar vpp ad gánga. Þar suaf Rodbert jall j hueria nótt med c manna. Hann hafdi láted til þessarar smijdar taka þegar vm vored, er þeir Jon og Eyrikur voru168 j burtu, og lated ad vera sumarid og veturin, til þess þar var komid; þui giỏrdi hann suo, ad hann villdi ecki eiga allt undir lannzmỏnnum, þuiad honum sijndust þeir ótruleger, ef Jon kiǽmi til. Þꜳ̋ voru iii nætr til þess, ad [allt lid169 Rodbertz jallz skilldi komid j Kastellamborg, sa170 sem til leidángurz var ǽtladur; var þad lid betur viliad Joni Suipdagssyne enn Rodbert jalle.
[N]v er frá þeim Eiriki og Jóne ad seigia. Þeim gefr góda byre, og171 eingin niosn fijrir þeim; sigla þeir nu ad Hólmgardi vmm nátt eina, þrymur nottum fyrr enn Rodbertz jallz herlid skilldi komed j borgina Kastellam. Þá baud Jon Eiriki, huert hann villdi helldur setiast um borgina, og hætta á, huert Rodbert jall berdest vid þá, edur villde hann leggia undir sig kaupstadinn, so at jall eigi þadan einkiz stirkz von, „þuiad folked mun oss otrigt172, er adur hefur feingid af oss mann skadann.“ Eyrikur kyz, ad setiast umm borgina, „og lijst mier, sem vid munum ecki of lidmargir, ef jall vill beriast.“ Skipta þeir nu lidi. Hleipti Jon med syna sueit jnn j kaupbǽinn. Bæiar menn hofdu skipast j filkijngar og vopnast, og vard þar vidnám nockud; enn med þui Jón hafdi frijtt lid og mikid, hallade skiótt á bǽiarmennina. Jon geck vel framm og hio til beggia handa, hrauck allt vndan; kom suo, ad allir geingu á hỏnd Joni, og veittu honum trigdir. Þad er sagt, ad Rodbert jall hafi geingid þessa nótt til salerniz; hann hafdi sied vt um glugga einn, ad skipa flotin var kominn vid land, og mikin her fara ad borg, og bardagann j kaupbǽnum; hann bad þá vekia vpp borgar lijdin, og bad alla menn vopna sig, „er oss ecki ofur efli ad eiga vid flock þenna, sem hier er komin; buunst173 diarflega, látum um174 skipta adur enn kaupstadurin verdur vnnin, og verda so þeim ad lidi.“ Og rijdur nu jallinn Rodbert vt aff borginni med øllu synu lide.
[E]irikur sier nu, ad jall vill beriast, fylkir lidi synu; listur þar nu j hardan bardaga. Hafdi Rodbert jall lid meira, enn sialfur geck hann vel framm; eggiar hann nu lid sitt. Eyrikur bardist og einkar diarflega, og hio til beggia handa, sijnandi175 góda framm gaungu; en so lauk, ad filking jallz hrauck aptur vndir borgarvegginn. Sier Rodbert jall nu, huar Jon rijdr eyrninn med mikid lid, og þeckir hann giorla—hann hafdi á hofdi hialmin Ægi, og suerd[ed]176 Sigurvandel j hendi —, og þikist nu vita, ad kaupstadurin er vnninn, kallar nu hári rỏddu, ad menn flije j borg, og fordi lijfi synu. Lauk suo, ad hann komst j borg med illan leik med lidi sijnu; voru þá aptr lǽst borgar hlidin. Suo hafdi Eyrikur sijndt harda atsokn, ad sumt borgar lidet hafdi hopad j dijkin vndan, þaug sem vm borg voru grafin, og drucknad þar j. Láta þeir nu reisa herbudir synar vmmhuerfiz borg á sliettum vollum. Þeir sǽkia ad borg þria daga, og verdur ecki ad giỏrtt; sier og eingin madur rád til, ad vinna borgina, huorki med valslỏngum nie ødrum vijgvelum. Jon leitur þá ráda vid lijdet um, huernin vinna skal borg, enn eingin kunne rad til ad leggia. Jon mælir þá: „ Þad er mitt rad, ad huer madur take sier vidarbyrdi vr skoogi, þuiad þetta mun [borgar lid177 ecki gruna, og bera til herbuda; þad skal giỏra heimijngur lidzssinz, enn annar parturinn178 skal sǽkia ad borginni; munu þeir þetta higgia ad vera elldivid vorn. Eru nu ei meir enn iii nǽtur til þess, er Rodbert jall hefur stefndt hijngad ollum landssinz lijd, og verdum vier þá ofurlidi bornnir.“ Lijdur nu dagur, og kemur kuelld; var þá hallded vpp frijdskilldi. Enn sem menn Jónz hỏfdu eted og drucked, bad Eirikur þá179 herklǽdast; er þeir hugdu borgar folkid sofnat, þá lietu þeir taka vidarbyrdarnar, og bera180 j dijkinn, geck þar herin181 yfir umm þessar brv́ar. Jon kemst nu ad borgarhlijdi, og hỏggur fra laasana med suerdenu Sigurvendel182; enn medan hann giỏrdi þetta, liet Eyrikur nidur hleipa trebrúnumm, þeim er yfir dijked voru giỏrfar, geck þar þá herin yfir. Þessar brúr voru á um dǽgin, þá menn þurftu ad vida183 edur [flijtia adra hluti184 ad borg, enn vndnar af á kuelldum, og matti þá ecki kuikindi ad borg komast. Hugdu borgarmenn, ad þeim mundi duga, einz og hinar fijri nǽturnar, og geingu þui flestir til huildar, þeir [sem settir voru til vardhalls185; voknudu menn ecki vid gódan draum, ad Jon er þar komin med herinn allann. Skipar hann Rogerum og Rodgeijr186 fijrir herin, ef borgarmenn bryniudust. Enn þeir Eyrikur geingu nu med 1000 manna ad þeim herbergium, sem jallinn Rodbert hafdi sofid j fijre, þuiad Jon hafdi feingid kunnuga menn, sem fijrir lijtlu hỏfdu vered med jalli j borginni, og kunnig voru øll fijlsnenn jallz og skipun husa. Þeir fundu þar einn nidurgang, og fỏru eftir honum, til þess er þeir komu j turninn, og foru hliódlega. Turninn var snúinn pỏllum jnnann, og geingu þeir þar til, er þeir komu ad einu trerǽfri; þar var felld j ein hurd, lǽst miỏg sterklega. Jon braut vpp hurdina187, og var þar suefnskemma Rodbertz jallz og hijrdmanna. Jon bad þá alla handtaka. Hann geck sialfur vpp eftir turnenumm, og j ofan verdan, og umm ỏll herbergi, og fann ecki jall. Þeir geingu þá ad einu huse; þar var fyrir hurd af jarni, og felld j marmara veggin, og lǽst so aptur. Jon hoggr vpp laasana, enn brijtur lokurnar; stockur þá vpp hurdin. Þad hus var altialdat med gullsaumudum vefium; þar huildi jall og ii sueinar hia honum. Rodbert heyrde brestinn, er Jon hio frá lasin, og vaknadi af suefni, og tok til vopna sinna; j þui geingu þeir Jon jnn j hused, toku þeir þá Rodbert jall hỏndum, þui hann feck eingin vndan brỏgd haft, þuiad hann meinte, ad þángad mundi einginn ofridar madur komast meiga; syndi hann þó adr ágiæta vỏrn, ádur hann feingist handtekin, enn kom ad þui sem mællt er, ad eingin ma vid margnum.
[N]v gánga þeir Eirikur og Jon ofan vr turninum, og hafa med sier jall bundinn, og marga menn adra; komu vt j borgina og var þar margt lid fijrir af borgar mỏnnum, þuiad þeir Rodger og Rogeruz hofdu komid á stefnu lægi vid lijdenn. Enn sem þeir sia Jon vndir þeim ágiǽta hialmi Ægi, vỏxt hanz og vǽnleik, og allt hanz folk honum þionanda188 enn Rodbert bundin og yfir komin, maklega fijrir sijn suik, þá lagdi allur borgar lijdr syn mál á valld Jónz, og voru margir til þess alfúser, er adur hofdu þijonad fodur hanz; og þotti þetta mikid einnar nǽtur verk, er Jon hafdi uned. Effter umm morgunin liet hann stefna þijng miog fielmennt, og rǽdir þá vm vid vini sijna, huern dauddaga Rodbert skilldi hafa, enn umm þad vrdu menn ei ásáttir. Jon mælir þá: „ Þad er maklegt, ad Rodbert fai þann dauddaga, er hann valdi þeim Hryngi og Eylyfi, fijrir þad þeir tóku mig ecki af lijfi.“ Lietu þeir þá giỏra tuo ellda, og setia Rodbert þar á milli bundin, og lauk þar hanz lijfdỏgum; saugdu margir honum þann dauda maklegan fijrir syn suik, og er þad mál manna, ei hafi þuilijkur suikari vered, sem Rodbert. Geingu nu allir menn á hỏnd Joni vmm allt landet, og so þad lid, sem til herferdar var ǽtlad med Rodbert. Vrdu allir Joni fegnir, og þottust menn hann vt heliu heymtan hafa, vr so morgum þrautum og lyfzháska, sem hann hafde j komid, og so morgum189 mannraunum, sem yfir hann hafdi drifid; vnnv honum margir menn hugástum, og einkum þeir menn, sem þionad hỏfdu fodur hanz. Og er hann þottist fullkomin j riki190, sendir hann aptur allt lijdet, sem Eyrikur atti, nema v skip, og gefur ỏllum hofdijngium stórar giafir fijrir lidveitslu; vard hann af slijkum hlutum hardla vinsǽll, og badu honum allir godz. Nu einn tijma kemur Jón ad máli vid Eijrik, og sagdest vilia [fara vt yfir haf til Gricklandz, og efna heit syn, og sǽkia helga stadi. 191 Eyrikur sagdi þad gott rád; lietu nu búa ferd sijna allskrautlega ad skipum og vopnum, enn þeir Rodger og Rodgerus skilldu hafa landvỏrn á medann. Halda þeir nu first til Mikla gardz, þuiad þeim þotti þángad rausn mest ad sǽkia. Þá var kongur Conradur, sonur Rigardz keisara; tok kongur vid þeim med allri bhjdu og kiǽrleikum, og leiddi þa vt med ágiǽtum giøfum, þuiad keisari fadir hanz hafdi skrifad til hanz, ad hann skilldi ecki kunna þá vmm dráp Rodbertz jallz, þuilijk naudsyn sem þá dró til ad hefna sinna harma á honum.
[N]v sigla þeir Jon og Eyrikur192 til Saxlandz, og stijrdi hann193 dreka þeim, sem hann hafdi smidat j fiallenu, enn Eirikr þeim dreka, sem hann hafdi giỏra lated, og var hin mesta gersemi; med þeim var j ferd Marsilia hin vǽna, og var þeira ferd allskrautleg. Komu þeir þar til landz194, sem þeir mundv kiósa. Conradur var þá og komin til Saxlandz, ad láta koruna [son sinn Vilhialm til keisara yfir Saxlandi195; og sem þeir fedgar vissu, ad skipinn voru landføst, þikiast þeir vita, ad nockrer rikir menn og nafnkunnugir eru vid land komner, og geingu j móti þeim med fridi og fagnnadi, biodandi aff niju heim til veytslv virduglegrar; og þar sátu þeir Jón, þar til ed keisara vijgxlan fór framm. Toku nu þeir Jon og Eyrikur og Marsilia skyrn og helga tru med øllv þeira lidi, og lofudu allir menn audnu196 þeira; kendust þá og vid þá Jon og Eirik, ad þeir voru aff hinum dyrstum ættum. Og eftir veitsluna [geingu þeir og til kónganna197, þackandi þeim med mỏrgum føgrum ordum sinn herradóm, og sỏgdust ætla heim ad sǽkia Hlodvi kong, modur fỏdur sinn; enn [Konradur kongur og keizari son hanz gafu198 þeim blijtt ordlof, og þar med ágiǽtar giafir og vinattu syna. Sijdan sigldu þeir til Fracklandz, [og fundu Hlodver kong; fagnar hann199 vel Eiriki frǽnda sijnum med allri magt og virdyngu [og]200 ollum þeim; virdast þeir kongi sem ỏllum ỏdrum mỏnnum ed mesta afbragd annara manna, fyrir aflz sakir, vijsku, vǽnleikz og allrar atgiørfi. Jafnan liet Hlodver kongur hafa burtreidir, skot og sund og adrar jþrottir; reindest Eyrikur jafnan enum mestum riddurum jafn og framar j øllum jþrottumm, enn Jon má vid øngvan þreita sakier aflz og kallmennsku, vann hann þui lángt yfir alla sierhueriar jþrottir, skot, sunnd, turnimennt og allar listir adrar, sem þar var vant201 ad fremia.
[N]v er þad ei sagt, huersu leingi þeir voru þar, enn hinz er gieted, ad med veglegum giofum voru þeir vtleiddir og allri rausn. Þadan sigldu þeir til Flanndur; var þeim bar fagnad forkunnar vel. Vard Jon þess vijz, ad daudur var Philipus kongur, modrfadir hanz, enn son hanz hafdi teked kóngdom; enn þessi hinn vngi kongur hafdi ecki frett til Jonz af Holmgardariki leingi, og sem Jon sagdi honum æfi sogu sijna, og huar þꜳ̋ var komid, vard af niju fagnna fundr mikill med þeim, og þotti honum Jon hafa mikla giptu til borid, ad hann skilldi ur hafa komist so miklum og morgum naudum, sem hann hafdi j komid. Voru þeir þar vmm vetrin med hinvm mesta fagnadi. Og sem sumared kom, badu þeir [heim farar202, og leisti kongur þá j burtu med mỏrgum gódum giofum og storum metordum, og skiliast hinir mestu vinir med frǽndsemi. Setia þeir nu til seglz, Eyrikur og Jon, og er ei af sagt ferdum þeira203, fijrr enn þeir komu j Holmgardariki. Menn sia nu v́r borginni siglijng þeira, fyr enn þeir koma ad lǽginu; þeir hofdu øngu tialdat nema pelli og silki og gudvef, enn drekarnir allir steindir fyrir ofan sió þar sem bǽta þótti. Og sem landz lijdurinn vissi komu þeira fostbrǽdra, runnu þeir fagnandi j móti þeim, med ollum prijz og heidri, semm faung voru á. Og sem Jon hafdi ei leingi heyma vered, sendir hann bod um allt sitt riki, ad til funndar vid hann skal koma huer sa madur, sem hestfǽr og aulfǽr er, jnnann mánadar; hier med sendir hann Rogerum og Rodger til hofud kóngssinz j Holmgardi, ad bidia dottur hanz til handa Joni. [Lijdr nu þad, er leingra er enn þessi manudr204, er þingit var stefnt; og er sá dagur kemur er áquedit var, kemur so mikell múgur og margmenni og sǽker til borgarinnar Kastellam, sem j skoog sǽe; og j þennann sama tyma komu aptr sendimenn Jonz med þeim erindum, ad þeir fostbrǽdr skilldu sækia brúdkaup Jonz med ollu sijnu stormenni til hofud borgar. Og eftir þessa frett fara þeir til þijngssinz, og [er]205 þar Jon til hofdijngia tekin yfir allt206 þad riki, er fadir hanz hafdi stiórnad; sem þad var giort, baud Jon ollum herum og hofdijngium og stiornarmỏnnum rijkessinz og vt ai allri alþijdu [kristin lỏg ad hallda og Gudz tru ad fága207, og med adgángi þeira fostbrǽdra208 jatudu allir sig undir þann sid og setnning þeira laga, sem Jon villdi skipad hafa, og var med þui slijted þijngenu.
Sijdan kallar Jon til syn ad niju allt virdynga folk rijkessinz, og lijsir þui þá yffir, ad hann [vilie ad niju sǽkia209 brudkaup210 sitt, biódanndi med sier øllu stórmenni. Bua þeir211 þá ferd syna med fimm hundrut manna212, allt vel buid ad vopnum og klǽdum og hestum. Letta þeir ei ferd213 sinni, fijrr enn þeir koma j Hólmgarda riki; er j móti þeim geingid med øllum priz og fagnadi, þeim sem verolldinn kann af sier ad veita; fyrst eru þeir aff hofudkongenum ladader og leiddir til þeirar ágiætustu hallar er j var borginni214, og brast bar vpp ágiǽt veitsla215. Hefur Jon þá ad nyu vpp ord216 syn, og bidur kongsdottur sier til handa, huad er honum verdur audsótt, þuiad aller menn sia, huilijkt afbragd Jon var annara manna, og þui gior skildu og undirstodu hanz mikelmennsku, sem vitrari og meira greinijngarvit217 hofdu feinged. Fastnadi Jon þá kongzdottur eptir þui sem lóg og landssinz riettr stod til; var þá aukin veitslan, og drack Jon þá brullaup sitt til kongs dóttur med mesta sǽmd og sóma. Annan dag veitslunnar lǽtur kongur blaasa til þijngz j borg, og a þui þijngi talar hann lángt erindi og sniallt, þackar ỏllum lijd þá hollustu, sem honum hafdi veitt verid alla tijma synnar rikizstiórnar, sagdi og, ad hann var þá miỏg hrumadur af elle, enn átti eftir eina dottur, er stód til allz arfz og audǽfa eptir hann, og hun var gipt þeim manni, er hann visse gofugastan j þeim lỏndum, „og þui gef eg nu,“ sagdi kongur, „Jone vpp rikid, og þar med kongsnafn, bidiandi alla og sierhuern, rijkan og fatǽkan, ad vera honum hollur og trúr, [greidugir og28 godviliadir, sem rauskier þegnar219 riettum kongi.“ Lauk kongur suo sijnu máli, ad allir jatudu Joni fullri hlijdni; geingu til hannda Joni kongar og hertugar, barónar220 og jallar, og sóru honum trunad, og eftir þad riddarar og rikizmenn, og ad sydustu øll alþijdan, og sleit med þui þijnginv. Enn brullupz veitslan stód yfer halfan mánud, og ad henni aflidinni gaf Jon kongur øllum ágiǽtar giafir, huerium eftir sinni virdijngu221. Gaf Jon kongur þá Rodgero og Roger þad jallz riki, er hann erfdi eftir fodur sinn, enn Jon var nu hofudkongur yfir ỏllu Holmgarda riki, og átti morg bỏrn vid drottnijngu sinne, og vrdu þad allt hiner gofugustu menn, er fra honum komu. Enn af Eiriki er þad ad seigia, ad hann helldur heim til Vallandz, ádur vtleistur af Joni kongi med [ágiǽtum og konglegum gersemum222; og sem hann heim kemur, verdur kongur fadir hanz, og drottnijngarnar223 hardla fegnar. Og litlu sijdar andast Vilhialmur224 kongur; tekur þá Eyrikur vid rikiz stiorn225 og kongdomi, og var þad allra manna mal, ad hann væri [allra manna226 best til fallinn j þeim lonndum, bǽdi sakier ǽttar og framm kvǽmdar [og mikellrar magtar227. Áttu þau Marsilia drottning ii sonu; hiet annar Viliialmur224 eftir fỏdur hanz, enn annar Suipdagur eptir jallenum fodur hennar og Jónz kongz. Og lijcktum vǽr suo þessa sỏgu af Joni Suipdagssini og Eijriki hinum forvijtna.
1 Aan te vullen: hann.
2 Opschrift: Gestr kemr til kongs hirdar.
3 Óf en is een fout voor ok, óf er is na austr een zin uitgevallen.
4 Er staat: fogr waar met dezelfde hand ¹dū boven geschreven is.
5 Lacune aangevuld naar A.
6 Van f i is alleen i goed zichtbaar f zeer flauw.
7 Verbeterd, heilazst ms.
8 Mogelijk te lezen: þat; de afschrijver kan: þrat i. p. v. þat gelezen hebben.
9 Mogelijk is na malt, op het eind van een regel, een letter weggevallen, volgens de ruimte kan het.
10 Opschrift: Eirekr…………..eiga….
11 Mogelijk op e een accent.
12 Of Gamm ?
13 Sic.
14 Opschrift geheel onleesbaar.
15 Waarschijnlijk haplografie, lees: til stofo Gestz, Gestr stod uupp.
16 Opschrift: Heimann ferd Gestz ok kongssonar.
17 Of Gamm ?
18 Sic.
19 Kleine lacune.
20 Verb., momo ms.
21 Verb., spurdi Gestr spurdi (bij wisseling van regel) ms.
22 Opschrift: Fra Eireki ok Gest, er þeir finna duerg.
23 Opschrift: Eirekr þiggr vetr vist at Rodbert jalli.
24 Verb., Kiarꜳla ms.
25 Verb., lido (dittografisch) ms.
26 Verb., þer ms.
27 Sic; lees: uida ?.
28 Verb., sakia ms.
29 Opschrift: Eirekr fann Marsiliam, systur (verbeterd, sytir ms.) Gestz.
30 Opschrift: Gestr seger æfui sỏgo sina.
31 Of Gamm ?
32 Opschrift: Bardagi jarls ok Rodbertz.
33 Sic. (Interpunctie van het ms. slechts: þunt na fridskildi ).
34 Opschrift: Rodbert suikr Suipdag jarl, capitulum.
35 til is met dezelfde hand interlineair toegevoegd.
36 Sic; aan ie vullen: hỏnd, zoo a e s, of: valld, C D.
37 Verb., kast ms.
38 Kleine lacune.
39 Lacune aangevuld naar A.
40 Lacune aangevuld naar A.
41 Opschrift: Jonn fanz af jarli.
42 Sic: m̄. Waarschijnlijk een fout voor: min.
43 Wel aan te vullen: hring.
44 Sic.
45 Van de j is alleen het bovenstuk zichtbaar; van de þ is de onderste verticale streep weg.
46 Lacune aangevuld naar A.
47 Sic, mogelijk aan te vullen: firr(i) zoo d e A'.
48 De t van þ̄t̄ onduidelijk.
49 Onduidelijk.
50 Lac.; um mig midian pap mss.
51 Lac. aangev. naar D σ.
52 Lac. aangev. naar D e σ.
53 Van e en 2 slechts kleine stukjes zichtbaar.
54 Opschrift: Jonn verdr lauss af stockinum.
55 Verb., tungono ms.
56 Verb., tunguno ms.
57 Kleine lacune.
58 Lacune aangevuld naar A.
59 Lac. aangev. naar D (vgl. e σ).
60 Lacune aangevuld naar D A' (vgl. C e σ;) mijn h. A.
61 Lac. aangev. naar C d σ A' (vgl. e).
62 Of Gamm ?
63 Sic.
64 Kleine lacune.
65 Onduidelijk.
66 Kleine lacune.
67 Opschrift: Rodbert jarl særdi Eirek kongsson.
68 Verb., adrer ms.
69 Met ha eindigt de membraan.
70 Sic.
71 Verb., og og ms.
72 fugl Cd D e.
73 Ontbr. Cd d e σ.
74 svo er Cd s A'; þad er D A₂; mier synist D' e s'.
75 raudur vatnzleir s A' A₂ s' afw.; vatn rautt af leyr Cd; raudtt af vattnaleijr d; raudt leirvatn e.
76 og þerdi (þurkade E) af toev. Cd d e σ, zie sub 73.
77 løgdust Cd σ A'; Eirijkur lagdist D; D' e afw.
78 svefnhuss sijns Cd d E σ.
79 lauk upp D e σ A' A₂ r; Cd D' afw.
80 Verb., lycktzlaust ms.
81 mikid fye Cd D e; miked fie og frijtt A'; D' afw.
82 samhuga Cd d e A'; σ afw.; á satter A₂.
83 knijtelskauta C d e σ A' A₂ r.
84 laged C d e σ.
85 knijtelskautanum C α e σ A' A₂ r.
86 ad Þrandur hefde særdann Eyrik C d e, vgl. r; σ afw.
87 Eirijkur d e σ r.
88 og lofudu menn (so menn. l C) atgiorfe(frækleik e) hans C D e s, vgl. r; s' afw.; ontbr. D'.
89 jallz is met dezelfde hand interlineair toegevoegd.
90 dro nu þetta af hinn mesta grun firer C; dró nu þetta mestan grun afd og þetta dró mestan grun af e dró þá enn mesta grun af σ; dro nu hinn mesta grun af A' A₂.
91 Þad var C D' s.
92 eitt sinn er C D' s A', vgl. r.; ontbr D e; eina nott ad s'.
93 bidier d e σ A' A₂, vgl. r;; (bidþu) C.
94 eg liet (sette s') C D e σ; D' afw.; þá in ms. is met dezelfde hand verbeterd in þv.
95 hond þijna D, D' afw.); hỏndena C mannz høndina s hondina dauds mans ( vgl. r) s'.
96 skal eg þad annast ad þar sie á σ A'); þar skal á vera C skal eg so til sia ad þar skal vera á D.
97 Verb., hiardhussinz ms.
98 De verkorting: R is aldus opgelost naar de voluitgeschreven vorm in d e C; σ A' echter: Rogerus.
99 Ingevoegd naar de andere mss.
100 Wel met C d σ (ook A₂) te lezen: hallt vgl. R; e R' afw.
101 er hann siá toev. C D e; D' σ afw.
102 spretta framm (framm flióta A') ur fiallenu, þar filgde med toev. C d e σ A'.
103 þotte fullt sunded C D, D' afw.; (ar voru styfladar upp) i fialled e þótte (var A') fullt fialled σ A'.
104 hliop ut (eitt e); skip ur fiallenu C d e σ; A' als tekst, met toev.: ad menn sá. ei firr þess lijka.
105 gillt C D S s' A' A2; gulle buenn D' e J.S. 641.
106 stofnum C D e, D' afw.
107 stód eij under d σ, C e afw.
108 a skipumm C D, D' afw.; skipumm s skipunum s'; e afw.
109 til hans burtferdarC; til þess er hann hugdi til burtthlaups skipinud σ; il þess ad hann hugdi sier burtu (med skiped E') e.
110 Verb., hofedinn ms.
111 toku þeir þa til seglsC d; settu þeir þa til seglenn e σ.
112 Verb., Rodgeirz ms., Rodbertz andere ms.
113 i firsta sinn toev. C D; D' afw.
114 Verb., þoim (dittografie door het volgende) þo ms.
115 i gislingu C; i gislijng sem þeir væri þesser edur siálfer (sic) D; D' afw; j sigling (sic), og marga trunadar menn sem ad þar voru effter s; i gislingu, og margra manna trunad þeir er þar voro eigi þa s'; e afw; vgl. R', R afw.
116 Verb., og og ms.
117 Verb., hahallda (bij wisseling van regel) ms.
118 settu til segl C D'; settu þegar fram, undu upp segl e; vndu sijdann á segl s, vinda þeir til segla s'; vgl. r.
119 Verb., hofubenndurnar ms.
120 Ontbr. C D, σ (afw.) aptur A', e (afw.); D' afw.
121 Verb., miỏg mattfarinn miỏk ms.
122 mattdreigenn C D e; D' afw.
123 þotte C d e σ r.
124 og ecki meiga vita C e σ, vgl. r; ontbr. d þóttust þeir ei vita A'.
125 huar nidur munde koma C; hvar hann mundi lata syna reidi nidur koma e σ; ontbr. d; huar hann liete nidur koma A'; vgl. r.
126 var þad tregt til fundar C; vard ecki skiótt (fliỏtt σ) komed til hans (til fundar vid jallennσ) d σ; vard þvi ei so fliott til ferda komed e.
127 ur þui sem þa var ad radaC d e σ.
128 þeir eiga C d σ, vgl. r.
129 ad mæla (tala σ) effter frandur og vine C d e σ, vgl. r.
130 þar D E' s A'; ontbr. C; D' E afw.
131 allur σ D E'; ontbr. C; D' E afw.
132 borgarennar d E σ, vgl. r; ontbr. C E'; borgarmanna A'.
133 ontbr. C d e s.
134 huorn mannskada þeir feingu (hafa f. d e σ,) G d e σ; A'als A behalve: sijdast.
135 Verb., het ms nummert XX i.p.v. XXI, enz.
136 fyrer huỏrium suikum, mannskada og peningatióne vier erum ordner C; fyrer hvorium svikum og mannskada og fiarskada eg hef ordit d fyrer hvorium svikum, mannskada (fjárskada toev. E') og peninga vær erum orner e; fyrer huoriumm mannskada og tióne vǽr erumm ordner s; fyrer hvorium svikum og mannskada, fearláti og peninga misser eg hefe ordid s'.
137 huorsu suik þaug voru C; hvor suijk þau voru d; med hvorium svikum og vielum hann hefur farid e; med huoriumm vielum hann heffur mier launad σ.
138 j ingevoegd naar de andere mss.
139 longu toev. D' s A'; fyrer laungu toev. C D s'.
140 miked mist . . . meira lated C d; mest láted . . . miked mist E, vgl. R III; mest lated . . . nockut lated A'; E' σ afw.
141 Verb., huern ms (dittografisch).
142 Verb., allar ms (dittografisch).
143 sinna toev. C d s A' A₂; e s' afw.
144 tormerke C D e σ; D' afw.
145 súenn C D σ.
146 Verb., naar de andere mss. (ontbr. C); landi ms.
147 hennar fegurd C' D e σ; hennar vænleik C; D' afw.
148 þottist sied hafa (haffde sied σ) hennar maka ad vænleijk og kurtteise D e σ, zie sub 147; þottist hafa sied hennar llka ad vænleik C'; C D' afw.
149 Verb., liet liet ms.
150 Verb., naar C' e s A' (C d s' afw.), ródet ms.
151 þessa vitsku c; þessa visku og audnu d; audnu þeirra (lán og geinge lista sama R III) er þeir komust á burtu e; þeira vitzku og audnu ad þeir komust j burt σ.
152 rodg' is met dezelfde hand verbeterd in: rodb.
153 Verb., naar e σ A' A₂, s. hafdi ms; sagdest ætla c; direkte rede d.
154 ỏnnur c d e σ A'.
155 Verb., snúst ms; hafa snúest c D; snuast s A₂; snuest A'; D' e s' afw.
156 sagdest c s, seigest D' s'; sagde met direkte rede D; e afw.
157 vilia c d σ A₂; e afw.
158 landzlydnumm c D, landzmỏnnum σ; D' e afw.
159 er ur H. foru c; er þeim filgdu D, D' iets afw.; sem voru i H. e; er vr H. høffdu fared s, s' afw.
160 Ontbr. c D e σ r; D' afw.
161 Sic; overige: múrenn.
162 turn eirn (eirn háann turn C') af steinmúr c; eirn háann turn af hinum sterkasta mur D e; D' afw.; turn eirn . . . af hinum sterkumm (sterkustus') steinumm σ.
163 so þadann c D, D' afw.; at þadan e; so háffann ad σ; hár in het ms is verbeterd uit hardur.
164 klókskap C' D e; C D' afw.; viel σ.
165 fluog (?) in de tekst is doorgestreept; in margarine is met dezelfde hand het woord opnieuw geschreven, nu gedeeltelijk onleesbaar; waarschijnlijk staat er: flug. flug c D s A'; D' e s' afw; A₂ leest: flaug.
166 Verb., naar c s A' r, follum ms; d e s'afw.
167 kudungur c D e; D' afw.; pressur σ.
168 foru c D s; D' s' afw.
169 allur her c D s'; D' e afw.
170 Sic, misschien niets dan een fout: bij verandering van her (zie noot 169) in lid is het masc.pron. rel. blijven staan. Het zou echter ook aan een slordige constructie: bijgedachte aan her te wijten kunnen zijn. s A' A₂ dito; D' e afw.
171 for toev. C d σ, vgl. r; fer toev. C' e A'; er toev. A₂.
172 ottast c d; otrútt E', E onduidelijk, ottast verb. uit otrútt?, valla triggir R III; ótruast s otrútt s'.
173 beriumst C' e σ, vgl. r; gaungumm ad þeim C; gongum fram D, D' afw. De lezing buunst voor beriumst is palaeografisch gemakkelijk te verklaren. Reeds in de Reykjaviksche editie verbeterd (naar S').
174 Verb., naar c D E' σ, aldus ook editie Reykjavik, oss ms; D' E afw.
175 Verb.,, sijnade ms; og syndi d e σ; c afw.; sijnande A'A₂.
176 Verb., naar de andere mss., suerd ms.
177 borgarmenn C' D e σ; C D' afw.
178 helmingur C' D e σ, vgl. r.
179 öllu lidinu C' D, ỏllu synu lidi e; alla men s; þa alla s'; C afw.
180 kasta C' D e σ, vgl. r; C afw.
181 hvör madur C' d σ (palaeografisch is de wisseling verklaarbaar); C afw.
182 þad sneid járn sem hrávide toev. C' D e; þad suerd beit stál sem hrávide toev. σ; D' afw. toev.
183 rijda c D s; D' e s' afw.
184 flitia c; flitia nockud D; flutningar ad hafa s; D' e s' afw.
185 er ættlader (skipader D') voru til vardhalls d e s; er vaka áttu C'; C s' afw.
186 Verb.,, Radgeijr ms.
187 og geingu so (þar andere) upp toev. c D e σ.
188 Verb. naar andere mss., þionada ms.
189 Verb., morgun ms.
190 rijkisstiórn C' D e; landstiórn s; til rijkesins D'; C s' afw.
191 efna heit sitt og fara út yfir Gricklands haf, og sækia (heimsækia D; sækia heim e) helga stade (trú C') C' D e σ; C D'afw.
192 med 5 skip toev. c d e σ.
193 Jon d e σ A'; c afw.
194 Verb., land ms.
195 son sinn til keijsara, hvöred Vilhiálmur hiet, er rijkia skijldi yfir Saxlandi C' d e.
196 audnuheit c d e.
197 geingu þeir (þeir J. og E. σ, fyrir kónga(nna) C' d e σ; C afw.
198 Conradur keijsari gaf C' d e σ; C afw.
199 Fagnar Hloduer c d e σ.
200 og ingevoegd naar e A':, og ỏllum þeim; og þeim Jone c; d σ afw.
201 sidur d e σ; c afw.
202 heimferdar ordlofs D; ordlofs heim afftur e; ordlofs til heimferdar (burtferdarD') D' σ; c afw heim in de tekst is verbeterd hein ms.
203 Verb., þeim þeirams.
204 lijdur nu þessi mánudur d; lydur þad ei leinge adur ad þyngid er stefnt e; lijdur nu þar til enn ecke leingra, enn til þess mánudar er þijnged er sett s lijdur þad nu ei leingur enn innan manadar e.þ.v. stefndt s'; ontbr. c.
205 Ingevoegd naar c D e σ; var D' A'.
206 Verb., all ms.
207 kristin lỏg ad hallda og Guds tru ad fanga B; christna tru ad hallda c; christinn log ad hallda, og Gudi tru ad veijta d; christna tru og lỏg ad halda og Gude tru ad hallda e; christinn løg (og sid toev. s) ad hallda (og Gudz tru ad fagna s, ontbr. s') σ.
208 Verb., fostbrædara ms.
209 ætlar ( eigi e) ad sækia (vitia D) B c D e σ; D afw.
210 Verb., braudkaup ms.
211 fostbrædr toev. B c d e σ.
212 folks B c D' s'.
213 farleingd B c.
214 stadnum B s; c d e s' afw.
215 Verb., veitslu ms.
216 bonord c d e.
217 meira giorningar vid B; meire giorningar vndur (sic) s; c d e s' afw.
218 og B; og i ollu c; andere afw.
219 Verb., þegna ms.
220 Verb., bárǿnar ms.
221 tignn og virdinngv B c D s', tign e s; D'afw.
222 agiaetumm (godumc, saemileg(ust)u d) giøfumm og kongligumm gersemummB c d s'; miklumm fiegiỏfum e; gódumm giøfumm s.
223 bædar toev. B D σ; c D' e afw.
224 Hringr B.
225 landstiorn B c; e σ afw.
226 þar d E' s; ontbr. E s'.
227 suo mykillar B c; d e σ afw.
Текст подготовил к публикации на сайте Hrafn Hvíti.