Draugurinn á Finnbogastöðum

Драуг из Финнбогастадира

Ég hefi heyrt getið um ýmsar hæðir og hóla hér í sveitinni1 þar sem menn segja að „óhreint“ sé í, og ætlaði líka að bera til muna á því með bæjarhólinn á Finnbogastöðum hér um bil fyrir fjörutíu árum síðan (hólinn sem bærinn stendur á), og er sú saga þannig:

Я1 слышал о разных возвышенностях и холмах здесь в приходе2, в которых, как говорят люди, обитает «нечисть», и это в большой степени касается того, что случилось с хуторским холмом в Финнбогастадире приблизительно сорок лет назад (т. е. с холмом, на котором расположен хутор), и эта история такова.

Bóndi hét Halldór og bjó fyrrum á Finnbogastöðum, en flutti sig þaðan búferlum að Reykjarfirði hér í sveit. Meðan hann bjó á Finnbogastöðum þá drap hann einhverju sinni í bræði sinni smaladreng sem hjá hönum var og dysjaði hann í bæjarhólnum, og fóru litlar sögur um það hvernig drengurinn hefði dáið, með því ekki mun hafa verið ríkt gengið eftir slíkum smámunum í þá daga. Mikið mörgum árum síðar þá er Magnús hreppstjóri Guðmundsson sem dó nú fyrir fjórum árum2 bjó á Finnbogastöðum bar svo við að hann byggði smiðjukofa rétt hjá bænum og stakk nokkra hnausa upp úr þessum hól sem strákurinn var dysjaður í. Varð þá móður hans sem var hjá hönum gömul og örvasa mjög bilt við þegar hún heyrði þessar tiltektir sonar síns, og sagði að eitthvað illt mundi af þessu fljóta því að hvergi hefði hann getað stungið hnaus í verri stað. Nóttina næstu á eftir kom líka draugur til Magnúsar þar sem hann lá í rúmi sínu, og tók svo fast á fótum hans að hönum varð meint við og var hálflasinn daginn eftir. Nóttina næstu þar eftir kom draugurinn aftur til Magnúsar og var þá enn magnaðri; tók hann þá á lærum hans og víðar á hönum svo Magnús lagðist veikur eftir. Næstu nóttina eftir þetta kom draugurinn enn til Magnúsar, tók fyrir hálsinn á hönum og var nærri búinn að kyrkja hann þar sem hann lá í rúmi sínu fyrir ofan konu sína. Lá hann lengi veikur eftir þetta og varð aldrei eins í málróm eftir þetta, því þegar hann talaði heyrðist eins og verið væri að smátaka fyrir háls hönum. Þegar þessar þrjár nætur vóru liðnar og Magnús var lagztur veikur með ótta og skelfingu fór mönnum ekki að lítast á blikuna, en til allrar lukku var þar maður á heimilinu er Jón hét og kunni hann nokkuð frá sér að allra rómi. Var hann þá beðinn að stökkva burt óvætti þessum, en hann var þess allfús að reyna það og kvað það mundi þó verða næsta örðugt. Lét hann þá loka bænum, krossa allar hurðir og ætlaði sér svo að handsama drauginn og þjappa svo að hönum að hann léti bónda vera í friði. En svo var draugurinn frár að Jón gat með engu móti handsamað hann; tók hann þá það ráð að hann opnaði glugga einn á baðstofunni og gat rekið drauginn þar út um, hljóp síðan út á eftir hönum og ætlaði þar að ráðast á hann, en svo var þá draugurinn orðinn hræddur við Jón að hann flýði undan og elti Jón hann út fyrir landamerki jarðarinnar og skildi þar með þeim. Hefur síðan ekki orðið vart við drauginn á Finnbogastöðum. En það er frá draugnum að segja að hann hélt strax að Reykjarfirði þar sem afkomendur Halldórs gamla bjuggu þá, fór þar í fjós þá sömu nótt og drap þar eina kúna. Síðan hefur hann engan stórkostlegan skaða gjört af sér, en hefur þó til skamms tíma fylgt mönnum af þeirri ætt. — Svona sagði bæði Magnús sál. og aðrir fleiri mér þessa sögu og má því geta nærri að hún sé sönn!!!

Одного бонда звали Халльдоур, раньше он жил в Финнбогастадире, а оттуда переехал в Рейкьярфьёрд сюда в приход. Пока он жил в Финнбогастадире, то как-то раз убил в гневе пастушка, который жил у него, и похоронил его в хуторском холме, и ходило мало разговоров о том, как умер мальчик, ведь таким пустякам не придавали большого значения в те времена. Много лет спустя, когда в Финнбогастадире жил староста Магнус Гвюдмюндссон3, умерший четыре года назад, случилось так, что он строил мастерскую прямо рядом с хутором и вырезал несколько кусков дёрна из холма, в котором был похоронен мальчик. Его старая и дряхлая мать4, которая жила у него, была очень поражена, когда она услышала об этом поступке своего сына, и сказала, что это приведёт к чему-то плохому, поскольку он не мог бы вырезать дёрн в месте хуже этого. Также следующей ночью драуг пришёл к Магнусу, где тот лежал в своей постели, и так сильно схватил его за ноги, что повредил их, и на следующий день ему нездоровилось. Следующей ночью драуг снова явился к Магнусу и тогда был ещё сильнее; теперь он схватил его за бёдра и другие части тела, так что Магнус после этого слёг больной. На следующую ночь после этого драуг опять пришёл к Магнусу, схватил его за шею и чуть не задушил его прямо в постели, где тот лежал выше своей жены. После этого он долго лежал больной, и голос его уже не стал прежним, ведь когда он говорил, то казалось, будто ему слегка сжимают горло. Когда прошли эти три ночи, Магнус слёг больной от страха и ужаса, и людям стало не по себе, но к счастью в доме был человек, которого звали Йоун, и по всеобщему мнению он кое-что умел. Его попросили изгнать этого злого духа, а ему не терпелось попытаться сделать это, хотя он и сказал, что это будет трудно. Затем он велел закрыть хутор, отметить крестом все двери и собирался схватить драуга и так сжать его, чтобы он оставил бонда в покое. Однако драуг был настолько быстр, что Йоун никак не мог схватить его; тогда он принял решение открыть одно окно в бадстове и смог выгнать драуга наружу через него, потом выбежал за ним следом и собирался напасть на него там, но драуг так испугался Йоуна, что обратился в бегство, и Йоун гнался за ним за границы земельного участка, и там они расстались. С тех пор драуга в Финнбогастадире не видели. А про драуга рассказывают, что он тотчас направился к Рейкьярфьёрду, где тогда жили потомки старого Халльдоура, той же ночью вошёл там в хлев и убил там одну корову. С тех пор он не причинял особого вреда, однако до недавнего времени он преследовал людей из этого рода.

Так рассказывал мне эту историю покойный Магнус и остальные, и можно почти не сомневаться, что она правдива!

Athugasemdir

1 Þ. e. í Árneshreppi á Ströndum.

2 Magnús dó 1855, 56 ára. Móðir hans hét Guðrún Magnúsdóttir, 49 ára í manntali 1816.

Примечания

1 История из рукописи преподобного Свейнбьёртна Эйоульвссона (1817–02.08.1882).

2 Т. е. в Аурнесхреппе в Страндире.

3 Магнус Гвюдмюндссон (1799–09.08.1855).

4 Гвюдрун Магнусдоуттир (ок. 1766 — 30.10.1839).

Источник: Íslenzkar þjóðsögur og ævintýri (1955), Jón Árnason, III. bindi, bls. 418–419.

© Тимофей Ермолаев, перевод с исландского и примечания

Редакция перевода: Speculatorius

Дата публикации: 27.11.2025

© Tim Stridmann