Ákvæði Þormóðs og kveðskapur

Колдовские стихи и поэзия Тормоуда

Alsagt er það að Þormóður orkaði ekki minna með ákvæðum sínum en fjölkynngi og eru nokkrar þær vísur enn til eftir hann en sumra er áður getið. Einu sinni kom hann fram á kaupskip í Stykkishólmi og vildi ganga í káetu fyrir kaupmann, en matsveinninn á skipinu bannaði Þormóði það með illyrðum. Þormóður tróð sér þar inn engu að síður og kvað þegar hann kom fyrir kaupmann:

Всюду рассказывают, что Тормоуд при помощи своих колдовских стихов мог сотворить не меньше, чем с помощью своей премудрости, и всё ещё сохранились кое-какие его висы, а некоторые были упоминуты ранее. Однажды он поднялся на корабль в Стиккисхоульме и хотел зайти в каюту к купцу, однако корабельный повар с бранью запретил это Тормоуду. Тормоуд, тем не менее, шагнул внутрь и, оказавшись перед купцом, сказал:

Litlu síðar heyra þeir kaupmaður og Þormóður eitthvert snörl uppi á þilfarinu, og þegar að er gáð verða þeir þess varir að farið er að korra í matsveininum eins og verið væri að kyrkja hann. Kaupmaður varð lafhræddur því hann grunaði hvað olli, skenkti á stóran bikar og rétti Þormóði og bað hann í öllum bænum að gera bragarbót. Þá kvað Þormóður:

Немного погодя купец с Тормоудом слышат какой-то хрип сверху на палубе, и, проверив, они видят, что повар хрипит, будто его душат. Купец до смерти перепугался, поскольку заподозрил, в чём причина, наполнил большой бокал, протянул Тормоуду и ради всего святого попросил его сочинить стиху продолжение получше. Тогда Тормоуд сказал:

Við þessa vísu er sagt að matsveininum létti þegar.

Говорят, что от этой висы повару сразу полегчало.

Í öðru sinni var Þormóður staddur úti á skipi í Stykkishólmi og kom honum til hugar að fá sér tóbakspípu. Fór hann svo þangað á skipið sem matsveinninn hafði beykistöðu sína, en hann var hollenzkur að ætt. Meðal annars sá Þormóður hjá honum tvær tóbakspípur og leggur fölur á þær. Matsveinninn þóttist ekki geta fargað þeim því hvorki ætti hann fleiri enda væri báðar brákaðar. Þormóður lézt ekki trúa því að hann ætti ekki fleiri, en matsveinninn sór sig um það og sárt við lagði. Þormóður kvað:

В другой раз Тормоуд находился в Стиккисхоульме на корабле, и ему пришло в голову раздобыть себе курительную трубку. Вот он идёт в то место на корабле, где живёт повар, а тот родом был голландец. Среди прочего Тормоуд увидал у него две трубки и хочет их купить. Повар сделал вид, что не может продать их, поскольку больше трубок у него нет, да и обе, мол, поломаны. Тормоуд не поверил в то, что у него нет других, но повар клятвенно заверял его в этом. Тормоуд произнёс:

En varla hafði Þormóður sleppt orðinu fyrr en báðar pípurnar duttu niður á gólf og þar með fjögur eða fimm tóbakspípuhöfuð önnur ofan af hillu, og fór allt í þúsund stykki. Eftir það varð engin viðstaða á fyrir Þormóði að fá tóbakspípuna hjá matsveininum og góðgjörðir að auki.

И едва Тормоуд закончил говорить, как обе трубки упали на пол, а вместе с ними — ещё четыре или пять чаш от других трубок с полки, и всё разбилось на тысячу осколков. После этого Тормоуд без какого-либо сопротивления получил у повара трубку, да угощение в придачу.

Kaupmaður sá var í Stykkishólmi sem Mórus hét. Þormóður bað hann að lána sér mélstamp, en kaupmaður synjaði. Þá kvað Þormóður:

В Стиккисхоульме был купец по имени Моурюс. Тормоуд попросил у него в долг кадку муки, однако купец отказал. Тогда Тормоуд произнёс:

Svo er sagt að kaupmenn væri hræddir við ákvæði Þormóðar og léti allt uppi fyrir honum og það þó sumir þeirra skildu ekki hvað Þormóður kvað, og svo er sagt að Mórusi færi þegar hann heyrði stökuna.

Рассказывают, что купцы испугались колдовских стихов Тормоуда и всё перед ним выложили, и это притом, что некоторые из них не поняли, что Тормоуд произнёс, и так, сказывают, произошло с Моурюсом, когда он услышал стишок.

Það segja þó aðrir að Mórus hafi ekki látið sér segjast við þessa vísu og kvæði Þormóður þá aðra; hún er svo:

Некоторые, однако, говорят, что Моурюс не послушался этой висы, и тогда Тормоуд произнёс другую; она такова:

Við það brá svo að það dró upp myrkvan skýflóka á suðurfjöllin og fylgdi þar með svo óstjórnlegt veður að við ekkert varð ráðið. Lá þá kaupskipið á höfninni og var ekki annað sýnna en að það mundi þá og þegar slitna upp. Bauð kaupmaður þá Þormóði svo mikið lán sem hann vildi til þess að gera bragarbót, og varð það að sætt með þeim að Þormóður fékk mélstampinn, en kvað þetta:

От этого случилось так, что на южные горы набежали плотные тёмные облака, и этому сопутствовала столь свирепая непогода, что с нею невозможно было управиться. Торговый корабль стоял тогда в гавани, и было ясно, что он не иначе, как тут же и разломится. Тогда купец предложил Тормоуду такую большую ссуду, какую он только пожелает, лишь бы он исправил свой стих, и они помирились на том, что Тормоуд получил кадку муки, а сказал это:

Við þetta slotaði veðrinu þegar í stað.1

Тогда ветер сейчас же стих2.

Getið er þess að Þormóður var einu sinni sem oftar staddur í Stykkishólmi og léki kaupmanninum einhvern hrekk svo að hann sá sér ekki annað færi en forða sér út á skip. Um sama leyti var þar staddur Björn eldri Jónsson frá Langadal, móðurbróðir Þormóðar; hann bjó í Vogi og þótti fjölkunnugur. Kaupmaður keypti að Birni að gera galdraveður að Þormóði þegar hann færi heim. Það veður var svo mikið að Þormóður gat við ekkert ráðið og gat með nauðum náð landi í Deildarey skammt frá Staðarfelli og varð að liggja þar þrjú dægur. Þá kvað hann vísu þessa:

Упоминается, что однажды Тормоуд, как обычно, находился в Стиккисхоульме и сыграл с купцом какую-то шутку, так что тому ничего не оставалось, кроме как спастись на корабле. В то же время там присутствовал Бьёртн Йоунссон Старший3 из Лаунгидаля, дядя Тормоуда по матери; он жил в Воге и слыл многосведущим. Купец дал Бьёртну денег, чтобы он наслал на Тормоуда колдовскую бурю, когда тот поедет домой. Та буря была столь сильна, что Тормоуд не сумел с ней справиться и с трудом добрался до берега на острове Дейльдарэй недалеко от Стадарфетля, и ему пришлось остаться там на полтора дня. Тогда он сказал такую вису:

Ekki er þess getið hvort Þormóður hefndi þessa á Birni eða ekki.

Не упоминается, отомстил Тормоуд Бьёртну за это или нет.